Washington cáo buộc các thực thể ở Trung Quốc đang tìm cách “bóc tách” công nghệ AI của Mỹ ở quy mô công nghiệp, trong lúc tranh cãi về chip H200 và các hạn chế xuất khẩu vẫn chưa ngã ngũ.
Vấn đề này được đặt trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ – Trung ngày càng căng, khi một mặt Nhà Trắng nói có dấu hiệu đánh cắp sở hữu trí tuệ AI, mặt khác việc bán chip AI cao cấp sang Trung Quốc vẫn bị đình trệ vì các điều kiện và bất đồng liên quan đến giấy phép.
Nhà Trắng nói đã phát hiện chiến dịch khai thác mô hình AI của Mỹ
Michael Kratsios, Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ của Nhà Trắng, cho biết chính phủ Mỹ có thông tin cho thấy các thực thể nước ngoài có trụ sở tại Trung Quốc đang tham gia những chiến dịch có chủ đích để “distill” các hệ thống AI tiên tiến của Mỹ ở quy mô lớn.
Ông nói các hoạt động này sử dụng hàng chục nghìn tài khoản trung gian để tránh bị phát hiện, cùng các phương pháp “jailbreaking” nhằm làm lộ thông tin sở hữu độc quyền. Nhà Trắng cũng dự định cảnh báo các công ty AI của Mỹ về những nỗ lực trích xuất trái phép và cân nhắc các bước để truy trách nhiệm các bên liên quan.
Tranh cãi về chip H200 vẫn kéo dài
Cùng lúc với cáo buộc trên, cuộc tranh luận quanh việc bán chip AI cao cấp H200 của Nvidia sang Trung Quốc vẫn chưa được giải quyết. Dù việc bán hàng cho phía Trung Quốc đã được phê duyệt có điều kiện từ tháng 1, các lô hàng đến nay vẫn chưa được chuyển đi.
Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick nói Nvidia chưa gửi các chip AI này cho doanh nghiệp Trung Quốc, đồng thời cho biết trở ngại nằm ở việc xin chấp thuận từ phía chính phủ Trung Quốc. Ông cũng nói: “Chúng tôi vẫn chưa bán cho họ chip nào cho đến thời điểm này.”
Sự chậm trễ này làm kéo dài thêm tranh cãi tại Washington. Một số người theo đường lối cứng rắn lo ngại việc chuyển giao công nghệ có thể giúp Bắc Kinh tăng cường năng lực, trong khi phía ủng hộ cho rằng bán hàng có thể tác động tới đà bứt lên của các đối thủ trong nước Trung Quốc, gồm cả Huawei, công ty đang chịu nhiều lệnh trừng phạt.
Quy định với các công ty liên kết và thế cân bằng trong đàm phán thương mại
Howard Lutnick cũng cho thấy lập trường thận trọng hơn với việc khôi phục một quy định từng được hứa sẽ đưa trở lại vào tháng 11 để hạn chế xuất khẩu công nghệ Mỹ sang doanh nghiệp Trung Quốc.
Quy định về công ty liên kết đã bị hoãn một năm vào tháng 11 năm ngoái trong khuôn khổ đàm phán thương mại với Trung Quốc. Ông nói đây là một phần của thế cân bằng rộng hơn trong thỏa thuận thương mại, dù cũng thừa nhận đó là một lựa chọn “thông minh” mà Mỹ nên cân nhắc.
Ông cho biết trách nhiệm chính trong quan hệ thương mại với Trung Quốc thuộc về Tổng thống Trump, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer, còn ông tập trung vào phần việc với các khu vực khác.
Cuộc đua nhân lực AI hiện thân ở Trung Quốc tăng nhiệt
Ở Trung Quốc, lĩnh vực AI hiện thân đang bước vào cuộc chiến giành nhân tài rất khốc liệt. Một số doanh nghiệp dù đã đưa ra mức lương tới CNY1 triệu mỗi năm, tương đương khoảng 138.000 USD, vẫn gặp khó trong tuyển dụng người đủ năng lực.
Các tin tuyển dụng cho thấy kỹ sư thuật toán cấp đầu vào trong mảng này có thể nhận khoảng CNY30.000 mỗi tháng, tương đương 4.140 USD. Với vị trí giàu kinh nghiệm hơn, mức lương khoảng CNY50.000 mỗi tháng, còn nhân sự hàng đầu có thể đạt khoảng CNY60.000.
Những vị trí đang được săn đón gồm kỹ sư thuật toán điều khiển chuyển động và kỹ sư phần mềm nhúng. Phần lớn công việc kỹ thuật yêu cầu tối thiểu bằng thạc sĩ.
Mức lương ở một số vị trí chuyên sâu tăng rất mạnh
Ubtech Robotics, doanh nghiệp sản xuất robot hình người đầu tiên niêm yết trên sàn, vừa mở tuyển vị trí trưởng khoa học gia tập trung vào robot hình người và AI hiện thân. Mức đãi ngộ hằng năm được đưa ra trong khoảng CNY15 triệu đến CNY124 triệu, tương đương khoảng 2,2 triệu USD đến 18 triệu USD.
Năm ngoái, Volcano Engine, mảng điện toán đám mây của ByteDance, cũng từng tuyển một chuyên gia cấp cao về thao tác thuật toán cho nghiên cứu robot hiện thân với mức lương CNY95.000 đến CNY120.000 mỗi tháng, tương đương khoảng 13.110 USD đến 16.560 USD.
Tổng kết
Các diễn biến trên cho thấy cuộc cạnh tranh AI giữa Mỹ và Trung Quốc không chỉ xoay quanh phần mềm hay mô hình, mà còn liên quan trực tiếp đến chip, kiểm soát xuất khẩu và nhân lực chuyên sâu. Hiện chưa rõ các cáo buộc về “distillation” sẽ dẫn tới biện pháp cụ thể nào, trong khi tương lai của các lô chip H200 và quy định với các công ty liên kết vẫn phụ thuộc vào tiến trình thương mại và đánh giá an ninh của Washington.
