Cơ quan hoạch định kinh tế Trung Quốc yêu cầu hủy thương vụ Meta mua startup AI Manus
Cơ quan hoạch định kinh tế quốc gia Trung Quốc cho biết thương vụ Meta mua lại startup AI Manus phải bị rút lại, dù giao dịch đã được hoàn tất vào tháng 12, 2025. Diễn biến này cho thấy Bắc Kinh đang siết chặt hơn việc dòng vốn nước ngoài tiếp cận các mảng công nghệ được xem là nhạy cảm.
Manus là startup AI có nguồn gốc từ Trung Quốc, sau đó đặt trụ sở tại Singapore. Công ty này phát triển các tác nhân AI có thể thực hiện những nhiệm vụ phức tạp như sàng lọc hồ sơ xin việc hoặc tạo website phân tích cổ phiếu với mức can thiệp thủ công thấp.
NDRC yêu cầu các bên rút khỏi giao dịch
Cơ quan Phát triển và Cải cách Quốc gia Trung Quốc (NDRC) đã yêu cầu chấm dứt giao dịch, đồng thời cấm đầu tư nước ngoài vào dự án Manus. Văn bản liên quan không nêu đích danh Meta, nhưng nêu rõ sẽ “cấm đầu tư nước ngoài vào thương vụ mua lại dự án Manus” và “yêu cầu các bên liên quan rút khỏi giao dịch”.
Điểm đáng chú ý là thương vụ đã đóng vào tháng 12, 2025, tức là quyết định của phía Trung Quốc đến sau khi việc mua bán hoàn tất. Theo các chi tiết hiện có, nhà đầu tư của Manus đã thoái vốn sau khi Meta tiếp quản.
Trước thương vụ này, Manus đã tái cấu trúc hoạt động quốc tế sau vòng gọi vốn 75 triệu USD do quỹ Benchmark của Mỹ dẫn đầu vào tháng 5, 2025. Công ty đóng cửa văn phòng tại Trung Quốc, sa thải hàng chục nhân sự và chuyển hoạt động sang Singapore mà không xin phê duyệt từ cơ quan quản lý Trung Quốc.
Vì sao thương vụ bị soi xét
Butterfly Effect, công ty mẹ của Manus, đã tái đăng ký pháp nhân tại Singapore. Cách cấu trúc này có thể giúp dự án tránh cả các hạn chế đầu tư của Mỹ đối với công ty AI Trung Quốc lẫn những rào cản trong nước của Trung Quốc liên quan đến việc chuyển sở hữu trí tuệ và vốn ra nước ngoài.
Dù vậy, văn phòng Trung Quốc phụ trách rà soát an ninh đầu tư nước ngoài vẫn mở cuộc điều tra thương vụ chỉ vài ngày sau khi Meta hoàn tất mua lại vào tháng 1, 2026. Điều đó cho thấy việc đổi pháp nhân sang Singapore không đủ để xóa bỏ rủi ro pháp lý nếu tài sản gốc vẫn bị xem là nhạy cảm.
Hai nhà sáng lập Manus bị hạn chế rời Trung Quốc
Hai nhà sáng lập kiêm lãnh đạo của Manus là CEO Xiao Hong và nhà khoa học trưởng Ji Yichao đã được triệu tập đến Bắc Kinh để làm việc với cơ quan quản lý vào tháng 3. Sau các cuộc gặp này, cả hai bị cấm rời khỏi Trung Quốc, dù thông thường họ làm việc tại Singapore.
Trong khi đó, các nguồn thạo tin cho biết nhân sự Manus đã chuyển sang văn phòng của Meta tại Singapore và một số dự án vẫn tiếp tục vận hành. Hiện chưa rõ các hạn chế di chuyển đối với lãnh đạo công ty sẽ ảnh hưởng ra sao đến phần còn lại của hoạt động sau thương vụ.
Bối cảnh rộng hơn: kiểm soát công nghệ và vốn đầu tư
Vụ Manus diễn ra trong lúc Trung Quốc tăng cường ngăn doanh nghiệp Mỹ mua tài năng và sở hữu trí tuệ từ các thực thể Trung Quốc, còn Washington lại tìm cách chặn doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận chip tiên tiến của Mỹ. Hai chiều siết chặt này đang khiến các thương vụ công nghệ xuyên biên giới khó dự đoán hơn trước.
Sau cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Busan, Hàn Quốc, vào tháng 10, 2025, Bắc Kinh đã nhanh chóng ban hành thêm các quy định nhằm trừng phạt những thực thể nước ngoài chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc. Nước này cũng siết cấp phép đất hiếm, cấm chip AI nước ngoài vào trung tâm dữ liệu do nhà nước tài trợ và hạn chế phần mềm an ninh mạng của Mỹ và Israel trong doanh nghiệp Trung Quốc.
Tháng 4, 2026, Thủ tướng Lý Cường ký hai quy định cho phép nhà chức trách từ chối nhập cảnh, trục xuất và tịch thu tài sản của các thực thể nước ngoài vi phạm chính sách kinh tế của Trung Quốc. Ngoài ra, các cơ quan quản lý, gồm cả NDRC, được cho là đã yêu cầu một số công ty công nghệ tư nhân từ chối vốn Mỹ nếu chưa được chính phủ chấp thuận.
Moonshot AI và StepFun được nhắc đến trong nhóm công ty đã nhận chỉ đạo này, trong khi ByteDance, công ty mẹ của TikTok, cũng phải xin phê duyệt của chính phủ cho các giao dịch bán cổ phần thứ cấp cho nhà đầu tư Mỹ. Ở chiều ngược lại, chính quyền Trump đầu năm nay cũng áp đặt các hạn chế đầu tư vào một số công ty AI, bán dẫn và lượng tử của Trung Quốc với lý do an ninh.
Tổng kết
Trường hợp Manus cho thấy rủi ro pháp lý trong các thương vụ AI xuyên biên giới không kết thúc khi giao dịch đã đóng. Khi một tài sản công nghệ bị xem là nhạy cảm, cơ quan quản lý vẫn có thể can thiệp bằng lệnh điều tra, hạn chế di chuyển nhân sự hoặc yêu cầu hủy giao dịch, ngay cả khi cấu trúc pháp nhân đã được chuyển sang nước khác.
