Nợ quốc gia Mỹ đã vượt 38,5 nghìn tỷ USD ngay tháng mở đầu năm 2026, kéo chi phí trả lãi thường niên tiến sát ngưỡng 1 nghìn tỷ USD và siết chặt ngân sách liên bang.
Đà tăng nợ và lãi vay được nối dài từ giai đoạn chi tiêu thời đại dịch, khi chính phủ bơm tiền để giữ doanh nghiệp hoạt động, bảo vệ việc làm và ổn định thị trường. Trong bối cảnh giá cả tăng và con số ngày càng lớn, “tiền lãi” trở thành một khoản mục gây áp lực rõ rệt lên nguồn thu liên bang.
- Nợ quốc gia Mỹ vượt 38,5 nghìn tỷ USD đầu năm 2026, kéo chi phí lãi vay tiến gần mốc 1 nghìn tỷ USD/năm.
- Tax cut và chi tiêu mới làm gia tăng nhu cầu vay, trong khi các giải pháp như thuế quan và DOGE tạo tác động hạn chế so với quy mô nợ.
- Cảnh báo về rủi ro tài khóa ngày càng dày, nhưng việc đảo chiều xu hướng nợ trong ngắn hạn vẫn bị đánh giá là khó.
Chi phí trả lãi của Mỹ tăng vọt khi nợ phình to
Chi phí trả lãi của chính phủ Mỹ đã gần như tăng gấp ba từ năm 2020 đến 2026, khi quy mô nợ tăng mạnh và khoản lãi chiếm tỷ trọng lớn hơn trong nguồn thu liên bang.
Năm 2020, trong bối cảnh COVID-19 lan rộng, chính phủ liên bang Mỹ chi 345 tỷ USD tiền lãi. Sáu năm sau, khoản này “gần như tăng gấp ba”, và được mô tả như một nhịp độ mới bình thường khi nhu cầu đi vay tiếp tục kéo dài.
Đến thời điểm được đề cập, Mỹ nợ các chủ nợ khoảng 38,4 nghìn tỷ USD. Khi gốc nợ tăng, chi phí phục vụ nợ (lãi) cũng phình to và tiêu tốn một phần đáng kể doanh thu liên bang, khiến dư địa chi tiêu cho các ưu tiên khác bị thu hẹp.
Trong năm 2026, một mốc tâm lý mới xuất hiện: khoản trả lãi thường niên tiến vào “vùng nghìn tỷ USD”. Khi lãi trở thành khoản mục cỡ nghìn tỷ, ngân sách liên bang phải “khóa” vào một thực tế chi phí cố định cao hơn, làm tăng độ nhạy của tài khóa trước biến động lãi suất.
Gói chính sách 10 năm 3,4 nghìn tỷ USD củng cố xu hướng vay nợ
Gói “One Big Beautiful Bill” kết hợp cắt giảm thuế và chi tiêu mới với chi phí 3,4 nghìn tỷ USD trong 10 năm, qua đó củng cố xu hướng vay mượn liên tục của Washington.
Các chính trị gia ở nhiều đảng thường xuyên nói về mục tiêu thu hẹp nợ, và năm 2025 tiếp tục theo kịch bản quen thuộc. Tổng thống Donald Trump, trở lại Nhà Trắng, đã ký “One Big Beautiful Bill” vào mùa hè.
Gói này kết hợp cắt giảm thuế với chi tiêu mới và mang tổng chi phí 3,4 nghìn tỷ USD phân bổ trong 10 năm. Ở góc nhìn ngân sách, cấu trúc “giảm thu + tăng chi” thường làm tăng nhu cầu tài trợ, qua đó củng cố xu hướng dựa vào phát hành nợ.
Thuế quan, “golden visa” và tăng trưởng được kỳ vọng cải thiện tỷ lệ nợ/GDP
Chính quyền cho rằng thuế quan, nguồn thu từ chương trình “golden visa”, tăng trưởng nhanh hơn và cắt giảm chi tiêu có thể giảm áp lực lên nợ, chủ yếu thông qua cải thiện tỷ lệ nợ/GDP.
Tổng thống Trump nêu một số hướng xử lý: thuế quan có thể hỗ trợ trả nợ; nguồn thu từ chương trình “golden visa” có thể bù một phần nhu cầu vay; tăng trưởng kinh tế nhanh hơn giúp giảm áp lực bằng cách cải thiện tỷ lệ nợ trên GDP.
Ông cũng nhắc đến Bộ Hiệu quả Chính phủ (Department of Government Efficiency, DOGE) như một công cụ giảm chi tiêu và hạn chế nhu cầu vay trong tương lai. Tuy nhiên, nhiều nhà kinh tế không kỳ vọng bất kỳ chính quyền nào có thể đảo chiều nợ nhanh, và cho rằng cần các biện pháp mạnh hơn.
“Tỷ lệ nợ/GDP của Mỹ thực tế đã giảm kể từ khi Tổng thống Trump nhậm chức, và khi các chính sách thúc đẩy tăng trưởng của chính quyền như cắt giảm thuế, nới lỏng quy định nhanh chóng, chi tiêu chính phủ hiệu quả hơn và các thỏa thuận thương mại công bằng tiếp tục phát huy tác dụng… tỷ lệ đó sẽ tiếp tục đi đúng hướng.”
– Kush Desai, Phó Thư ký Báo chí Nhà Trắng
“Điều đó còn cộng thêm nguồn thu kỷ lục mà các chính sách thuế quan của Tổng thống Trump đang mang lại cho chính phủ liên bang.”
– Kush Desai, Phó Thư ký Báo chí Nhà Trắng
Thuế quan và DOGE tạo thêm tiền nhưng tác động lên tổng nợ vẫn nhỏ
Dù thuế quan tăng thu và DOGE công bố mức cắt giảm 202 tỷ USD, quy mô tiết kiệm vẫn nhỏ so với nợ quốc gia hơn 38 nghìn tỷ USD, nên khó tạo thay đổi đáng kể trong ngắn hạn.
Các cảnh báo từ lãnh đạo tài chính nổi bật xuất hiện dày hơn. Jamie Dimon gọi đây là “cuộc khủng hoảng dễ dự đoán nhất” trong lịch sử; Ray Dalio cảnh báo nguy cơ “cơn đau tim kinh tế”. Chủ tịch Fed Jerome Powell nói vấn đề này cần một “cuộc trò chuyện như người lớn”.
Nhà Trắng nêu kết quả ban đầu: trang theo dõi công khai của DOGE cho biết đã cắt giảm 202 tỷ USD chi phí chính phủ, tương đương 1.254,66 USD mỗi người nộp thuế. Tuy vậy, so với quy mô nợ, mức này vẫn rất hạn chế.
Theo Bảng đồng hồ nợ công của Mỹ, nợ bình quân đầu người hiện “chỉ hơn” 108.000 USD, cho thấy các khoản cắt giảm dù lớn vẫn trở nên nhỏ bé khi đặt cạnh tổng nợ.
Về thuế quan, một báo cáo của Committee for a Responsible Federal Budget cho biết doanh thu thuế quan tăng từ khoảng 7 tỷ USD năm trước lên khoảng 25 tỷ USD vào cuối tháng 7. Dòng tiền đang tăng, nhưng tranh luận xoay quanh việc ai gánh chi phí, người tiêu dùng hay nhà xuất khẩu nước ngoài.
Với quy mô nợ hiện tại, 25 tỷ USD tương đương chưa tới 0,07% nợ quốc gia. Ngay cả khi toàn bộ doanh thu thuế quan hiện tại được dùng để trả nợ, vẫn mất gần 120 năm để xóa hết số dư, cho thấy hiệu quả “giảm nợ” trực tiếp là rất hạn chế.
Những câu hỏi thường gặp
Nợ quốc gia Mỹ đã vượt mốc nào vào đầu năm 2026?
Nợ quốc gia Mỹ đã vượt 38,5 nghìn tỷ USD trong tháng mở đầu năm 2026, cao hơn các dự báo trước đó từng kỳ vọng ở khoảng năm 2030.
Vì sao chi phí trả lãi của Mỹ tăng nhanh?
Chi phí trả lãi tăng nhanh vì quy mô nợ tăng mạnh sau giai đoạn chi tiêu thời đại dịch và việc vay mượn tiếp diễn, khiến lãi phải trả chiếm phần lớn hơn trong nguồn thu liên bang.
DOGE đã cắt giảm bao nhiêu chi phí và điều đó có ý nghĩa gì?
Theo công bố trên tracker công khai, DOGE đã cắt 202 tỷ USD, tương đương 1.254,66 USD mỗi người nộp thuế. Dù lớn về tuyệt đối, mức này vẫn nhỏ so với tổng nợ hơn 38 nghìn tỷ USD.
Doanh thu thuế quan tăng đến mức nào và có giúp giảm nợ đáng kể không?
Doanh thu thuế quan được báo cáo tăng từ khoảng 7 tỷ USD lên khoảng 25 tỷ USD vào cuối tháng 7. Tuy nhiên, 25 tỷ USD là chưa tới 0,07% tổng nợ, nên không tạo ra thay đổi đáng kể nếu chỉ dùng để trả nợ.