OpenAI và Google được cho là đã cung cấp dịch vụ AI cho các đơn vị ở nước ngoài liên quan đến những tập đoàn Trung Quốc nằm trong danh sách theo dõi của quân đội Mỹ.
Câu chuyện này cho thấy một khoảng trống trong cách Washington kiểm soát AI: chip tiên tiến bị siết chặt, nhưng các mô hình AI cung cấp qua internet vẫn có thể đi qua những pháp nhân ở Singapore hoặc Hong Kong.
- OpenAI và Google được cho là có quan hệ thương mại với các đơn vị ở Singapore gắn với Alibaba, Baidu và Tencent.
- Mỹ hiện siết phần cứng và một số sản phẩm cụ thể, nhưng chưa có lệnh cấm chung đối với việc dùng các mô hình AI trực tuyến.
- OpenAI đã chặn một số tài khoản API liên quan đến Alibaba sau nghi vấn vi phạm quy tắc và báo cáo vụ việc cho cơ quan chức năng Mỹ.
OpenAI và Google bị đặt vào vùng xám của kiểm soát xuất khẩu AI
OpenAI và Google được cho là vẫn phục vụ một số khách hàng là pháp nhân ở nước ngoài có liên hệ với các tập đoàn Trung Quốc bị quân đội Mỹ theo dõi. Vấn đề nằm ở chỗ các dịch vụ AI trực tuyến không bị kiểm soát chặt như phần cứng GPU hay chip tiên tiến.
Theo mô tả hiện có, các đơn vị khách hàng gồm chi nhánh tại Singapore gắn với Alibaba, Baidu và Tencent Holdings. Dù công ty mẹ có thể nằm trong danh sách 1260H của Lầu Năm Góc, khoảng trống pháp lý vẫn cho phép tiếp cận mô hình AI thông qua những thị trường được chấp nhận như Singapore và Hong Kong.
Danh sách 1260H không chặn hoàn toàn việc tiếp cận mô hình AI
Danh sách 1260H là cơ chế của Lầu Năm Góc để chỉ ra các công ty Trung Quốc bị coi là có thể hỗ trợ Quân Giải phóng Nhân dân. Tuy nhiên, việc có tên trong danh sách này không đồng nghĩa với việc bị cấm hoàn toàn mua hoặc sử dụng phần mềm AI tiên tiến từ Mỹ.
Điểm nghẽn hiện nay là quy định của Mỹ tập trung nhiều hơn vào xuất khẩu chip và một số sản phẩm cụ thể, thay vì áp dụng một lệnh cấm bao trùm cho mọi dịch vụ AI trực tuyến. Vì vậy, các công ty Trung Quốc vẫn có thể đi qua pháp nhân ở nước ngoài để tiếp cận công nghệ Mỹ.
OpenAI đã chặn một số tài khoản API liên quan đến Alibaba
OpenAI đã gỡ quyền truy cập của các người dùng API liên quan đến Alibaba trong tháng trước sau khi phát hiện hoạt động có thể vi phạm quy tắc của hãng. Công ty sau đó xác nhận việc đình chỉ này trong tuần khi được hỏi về sự việc.
API cho phép nhà phát triển dùng mô hình AI qua internet mà không cần tải mô hình về máy. OpenAI cho biết các tài khoản bị chặn bị nghi ngờ thực hiện distillation, tức là thu thập phản hồi từ một hệ thống AI để cải thiện một hệ thống khác.
OpenAI cũng cho biết đã báo cáo hoạt động này cho cơ quan chức năng Mỹ. Công ty nói mô hình của họ không khả dụng tại Trung Quốc đại lục, nhưng vẫn cung cấp dịch vụ cho một số công ty do công dân Trung Quốc sở hữu ở những quốc gia khác, nơi họ có thể giám sát việc tuân thủ.
Trung Quốc và Mỹ đều đang siết cách dùng mô hình AI của đối phương
Các mô hình AI từ DeepSeek và Moonshot AI hiện đã được dùng trong nhiều doanh nghiệp ở Thung lũng Silicon vì chi phí thấp hơn. Một số công ty còn kết hợp mô hình Trung Quốc và Mỹ, chọn công cụ khác nhau cho từng tác vụ.
Ở chiều ngược lại, giới chức Trung Quốc đang bàn về việc bảo vệ chặt hơn các công nghệ do những phòng thí nghiệm AI hàng đầu trong nước phát triển. Mối lo là đối thủ, tội phạm hoặc các nhóm thù địch có thể lấy các phương pháp này rồi sử dụng lại.
Anthropic từng cáo buộc DeepSeek, Moonshot AI và MiniMax dùng distillation đối với sản phẩm của hãng. Trong thư gửi Quốc hội tháng trước, Anthropic nói Alibaba đã tạo 25.000 tài khoản giả, thực hiện hơn 28,8 triệu tương tác với Claude và vi phạm quy tắc dịch vụ.
Tổng kết
Diễn biến này phản ánh một lỗ hổng chính sách quen thuộc: Mỹ có thể kiểm soát tốt hơn phần cứng AI, nhưng việc hạn chế các mô hình AI cung cấp qua internet vẫn còn nhiều kẽ hở, đặc biệt khi giao dịch đi qua pháp nhân ở nước ngoài.
