Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) đang chuyển trọng tâm thực thi trong lĩnh vực tiền điện tử sang gian lận và thiệt hại thực tế của nhà đầu tư. Định hướng này đi cùng nỗ lực làm rõ quy định, nhưng không miễn trừ trách nhiệm pháp lý cho hành vi cố ý sai phạm.
Trong podcast ngày 16/10, Chủ tịch SEC Paul Atkins và Giám đốc bộ phận Thực thi David Woodcock nhấn mạnh yêu cầu công bố quy tắc rõ ràng và xử lý nghiêm hành vi lừa dối. Với doanh nghiệp crypto, ranh giới giữa hoạt động hợp pháp và gian lận vẫn là vấn đề trọng tâm.
- SEC ưu tiên thiệt hại của nhà đầu tư và hành vi cố ý sai phạm thay vì số lượng vụ kiện.
- Hai vụ kiện liên quan Cryptoaiml và TSAI tập trung vào cáo buộc chiếm đoạt tiền qua các dịch vụ giao dịch AI.
- Đề xuất miễn trừ chào bán tài sản crypto vẫn chưa có hiệu lực; rủi ro từ công bố sai lệch vẫn tồn tại.
SEC đánh giá hiệu quả thực thi bằng thiệt hại thực tế
SEC muốn tập trung nguồn lực vào hành vi cố ý gây tổn thất cho nhà đầu tư. David Woodcock cho rằng số lượng vụ kiện không đủ để đánh giá hiệu quả bảo vệ nhà đầu tư.
David Woodcock giải thích trong podcast Material Matters rằng định hướng “trở lại những nguyên tắc cơ bản” đặt thiệt hại và tính cố ý của hành vi làm trọng tâm:
“Trở lại những nguyên tắc cơ bản có nghĩa là tìm kiếm thiệt hại thực sự đối với nhà đầu tư, tìm kiếm hành vi sai phạm thực sự có chủ ý.”
– David Woodcock, Giám đốc bộ phận Thực thi SEC
Quan điểm này tiếp nối phát biểu của Woodcock trong tháng 9 về việc theo đuổi các vụ giao dịch nội gián, gian lận kế toán và vi phạm nghĩa vụ tuân thủ. Trọng tâm của chiến lược là bản chất sai phạm, thay vì chỉ giảm hay tăng số hồ sơ xử lý.
Paul Atkins nhấn mạnh trong cùng podcast rằng doanh nghiệp không nên phải chờ đến khi bị SEC kiện mới biết quy tắc áp dụng:
“Khi nói đến việc không quản lý thông qua thực thi, chúng tôi muốn nói đến việc đặt ra những kỳ vọng rõ ràng, những quy tắc rõ ràng.”
– Paul Atkins, Chủ tịch SEC
Cáo buộc gian lận tại Cryptoaiml và TSAI
Hai vụ kiện SEC công bố ngày 29/9 tập trung vào cáo buộc chiếm đoạt tiền qua các dịch vụ giao dịch AI. Những cáo buộc đối với Cryptoaiml và TSAI chưa được chứng minh tại tòa.
Trong hai vụ kiện ngày 29/9 của SEC, cơ quan quản lý cáo buộc các doanh nghiệp dùng WhatsApp để tạo lòng tin và giả mạo việc đã được cơ quan quản lý chấp thuận.
| Các bên bị kiện | Số tiền bị cáo buộc chiếm đoạt | Hành vi theo cáo buộc của SEC |
|---|---|---|
| Cryptoaiml Ltd. và Cryptoaiml Capital Foundation | Hơn 12,5 triệu USD | Quảng bá tín hiệu giao dịch AI với lợi nhuận bịa đặt, yêu cầu khách hàng trả phí trước khi rút tiền. |
| TSAI Pro Ltd. và TSAI Capital Foundation | 2,8 triệu USD | Hứa hẹn lợi nhuận từ các bot giao dịch AI bị cáo buộc không tồn tại. |
Các vụ kiện phản ánh ranh giới trong định hướng thực thi của SEC: quy định crypto rõ ràng hơn không loại bỏ trách nhiệm đối với hành vi lừa dối nhà đầu tư và chiếm đoạt tiền.
Quy định crypto đã rõ đến đâu?
SEC đã làm rõ một phần cách áp dụng luật chứng khoán đối với tài sản crypto, nhưng các cơ chế miễn trừ chào bán mới vẫn ở giai đoạn đề xuất. Thời điểm có hiệu lực và nội dung cuối cùng hiện chưa rõ.
Trong văn bản giải thích ngày 17/3 được ban hành cùng CFTC, SEC nêu rằng bản thân phần lớn tài sản crypto không phải chứng khoán. Tuy nhiên, cách chào bán hoặc bán tài sản vẫn có thể khiến giao dịch thuộc phạm vi điều chỉnh của luật chứng khoán.
Đề xuất ngày 18/8 của SEC đưa ra các cơ chế miễn trừ nhằm đơn giản hóa quá trình huy động vốn, cùng cơ chế bảo vệ có điều kiện để làm rõ khi nào trạng thái hợp đồng đầu tư chấm dứt.
| Nội dung đề xuất | Ngưỡng hoặc thời hạn | Tình trạng |
|---|---|---|
| Miễn trừ cho đợt chào bán quy mô nhỏ | Dưới 5 triệu USD trong 4 năm | Đang được đề xuất |
| Miễn trừ cho đợt chào bán trong kỳ 12 tháng | Dưới 75 triệu USD trong 12 tháng | Đang được đề xuất |
| Cơ chế bảo vệ có điều kiện | Làm rõ khi nào trạng thái hợp đồng đầu tư chấm dứt | Đang được đề xuất |
Rủi ro kiện tụng từ cam kết và công bố sai lệch
Doanh nghiệp crypto vẫn có thể đối mặt với kiện tụng nếu đưa ra cam kết sai sự thật hoặc công bố thông tin gây hiểu lầm. Việc làm rõ quy định không xóa bỏ nghĩa vụ cung cấp thông tin chính xác.
Phân tích của Skadden chỉ ra rủi ro kiện tụng từ các cam kết sai của tổ chức phát hành và thông tin công bố gây hiểu lầm trong giai đoạn chuyển tiếp.
SEC cũng thành lập Đơn vị Báo cáo tài chính và Kế toán, do Timothy Zimmerman lãnh đạo, nhằm xử lý sai phạm liên quan đến báo cáo và công bố thông tin. Phạm vi giám sát này cũng có thể tạo áp lực tuân thủ đối với doanh nghiệp crypto.
Thiệt hại do lừa đảo và quy mô hoạt động crypto toàn cầu
Chainalysis ghi nhận thiệt hại lớn từ lừa đảo trong khi hoạt động crypto toàn cầu vẫn duy trì quy mô cao. Các số liệu phản ánh đồng thời rủi ro gian lận và mức độ sử dụng tiền điện tử.
Theo thống kê lừa đảo crypto của Chainalysis, số tiền được truy vết đến các đối tượng lừa đảo trong năm 2025 có thể tiếp tục tăng khi có thêm dữ liệu. Các hoạt động lừa đảo có liên hệ với nhà cung cấp AI cũng thu về nhiều tiền hơn nhóm không xác định được mối liên hệ này.
| Chỉ tiêu | Số liệu | Phạm vi hoặc cơ sở so sánh |
|---|---|---|
| Tiền đã truy vết đến các đối tượng lừa đảo | 14 tỷ USD | Năm 2025 |
| Ước tính số tiền lừa đảo có thể đạt tới | Gần 17 tỷ USD | Năm 2025, khi có thêm dữ liệu |
| Số tiền thu về trên mỗi hoạt động lừa đảo có liên hệ với nhà cung cấp AI | Gấp 4,5 lần | So với nhóm không xác định được liên hệ với nhà cung cấp AI |
| Quy mô hoạt động crypto toàn cầu | 9,4 nghìn tỷ USD | Trong một năm tính đến tháng 6/2026 |
| Mức giảm của hoạt động crypto toàn cầu | 1,6% | Trong kỳ báo cáo, dù thị trường mất gần một nửa giá trị |
Chainalysis ghi nhận quy mô hoạt động crypto toàn cầu đạt 9,4 nghìn tỷ USD trong kỳ báo cáo. Với cơ quan quản lý, thách thức là bảo vệ nhà đầu tư trước gian lận đồng thời tránh gây trở ngại cho doanh nghiệp hoạt động hợp pháp.
Tổng kết
SEC đang ưu tiên hành vi cố ý sai phạm và thiệt hại thực tế của nhà đầu tư, đồng thời tìm cách làm rõ quy định crypto. Các đề xuất miễn trừ chào bán chưa có hiệu lực, còn nghĩa vụ chống gian lận và công bố thông tin chính xác vẫn là trọng tâm đối với doanh nghiệp.
