Hai vụ kiện tập thể tại Chicago cáo buộc SpaceXAI của Elon Musk sử dụng Grok để quét khuôn mặt trong ảnh tải lên mà chưa có sự đồng ý. Tranh chấp đặt ra câu hỏi liệu dữ liệu khuôn mặt do công nghệ AI tạo ra có thuộc phạm vi bảo vệ của luật sinh trắc học hay không.
Các vụ kiện diễn ra khi doanh nghiệp AI phải đáp ứng nhiều quy định khác nhau về quyền riêng tư, hình ảnh và tính minh bạch. Với Grok, trọng tâm tại Illinois là cách thu thập và lưu giữ dữ liệu khuôn mặt, khác với tranh chấp về hình ảnh do AI tạo ra tại Minnesota.
- Nguyên đơn cáo buộc Grok ghi nhận đặc điểm khuôn mặt và có thể liên kết dữ liệu với tài khoản người dùng.
- Illinois, Minnesota và EU điều chỉnh các khía cạnh khác nhau của công nghệ AI, từ dữ liệu sinh trắc học đến nội dung hình ảnh.
- Chi tiêu cho quản trị AI được dự báo tăng, trong khi nghiên cứu PrivateEdit tìm cách bảo vệ khuôn mặt trước khi gửi ảnh lên đám mây.
Grok bị cáo buộc thu thập dữ liệu khuôn mặt như thế nào?
Grok bị cáo buộc quét các đặc điểm khuôn mặt khi người dùng tải ảnh lên để phân tích hoặc chỉnh sửa. Đây là cáo buộc trong hai vụ kiện tập thể, chưa phải kết luận của tòa án.
Hai vụ kiện liên quan đến hoạt động quét khuôn mặt của Grok được nộp tại Chicago theo các mốc sau:
| Vụ kiện | Ngày nộp đơn |
|---|---|
| Vụ kiện thứ nhất | 7/10 |
| Vụ kiện thứ hai | 12/10 |
Cesar Padilla, cư dân hạt Cook, cho rằng Grok ghi nhận hình dạng và vị trí của mắt, mũi, môi, hàm. Padilla còn cáo buộc dữ liệu quét có thể được liên kết với tài khoản người dùng, trong khi chưa có chính sách công khai giải thích thời điểm xóa dữ liệu.
BIPA phân biệt ảnh thông thường với dữ liệu sinh trắc học
Luật Bảo mật Thông tin Sinh trắc học Illinois (BIPA) đặt ra yêu cầu thông báo, đồng ý và lưu giữ dữ liệu sinh trắc học. Trọng tâm tranh chấp là liệu dữ liệu Grok trích xuất từ khuôn mặt có thuộc phạm vi điều chỉnh của BIPA hay không.
Đơn kiện của Padilla phân biệt ảnh thông thường với dữ liệu khuôn mặt được suy ra từ ảnh. Theo quy định của BIPA, doanh nghiệp phải thông báo bằng văn bản, có sự đồng ý được ký xác nhận và công bố thời hạn lưu trữ cùng thời điểm hủy dữ liệu.
| Nội dung | Mức tiền | Tính chất |
|---|---|---|
| Vi phạm BIPA do sơ suất | 1.000 USD | Mức bồi thường theo luật |
| Vi phạm BIPA có chủ ý hoặc bất chấp rủi ro | 5.000 USD | Mức bồi thường theo luật |
| 650 triệu USD | Khoản dàn xếp tranh chấp | |
| BNSF | 75 triệu USD | Khoản dàn xếp tranh chấp |
BIPA cũng giới hạn mức bồi thường đối với việc quét lặp lại. Google và Otter.ai đang đối mặt với những cáo buộc tương tự liên quan đến dữ liệu sinh trắc học.
Aaron Charfoos và Michelle Reed, hai luật sư của Paul Hastings, cảnh báo trong bản tư vấn tháng 4 về một làn sóng kiện tụng sinh trắc học mới. Hai luật sư nhận định rủi ro pháp lý gia tăng khi công nghệ sinh trắc học và AI được sử dụng cùng nhau.
Tranh chấp tại Minnesota tập trung vào hình ảnh do AI tạo ra
Luật Minnesota cấm công cụ AI tạo hình ảnh khỏa thân, trong khi các vụ kiện tại Illinois tập trung vào việc thu thập dữ liệu khuôn mặt. xAI đang tiếp tục kháng cáo sau khi thẩm phán Donovan Frank từ chối tạm đình chỉ luật Minnesota.
Quy định tại Minnesota áp dụng cả với nhà cung cấp dịch vụ không biết hình ảnh được tạo ra khi chưa có sự đồng ý. Các con số được nêu trong vụ việc gồm mức phạt theo luật, ước tính từ báo cáo và biện pháp xử lý do xAI công bố.
| Nội dung | Số liệu | Cơ sở thông tin |
|---|---|---|
| Mức phạt tối đa tại Minnesota | 500.000 USD cho mỗi hình ảnh | Quy định của luật |
| Hình ảnh tình dục được Grok tạo ra | Ước tính 3 triệu ảnh trong 11 ngày | Báo cáo được viện dẫn trong vụ việc |
| Hình ảnh bị cho là có trẻ em | Khoảng 23.000 ảnh | Ước tính trong báo cáo |
| Tài khoản bị đóng | 52.222 tài khoản | Theo công bố của xAI |
| Trường hợp được báo cáo tới NCMEC | 73.604 trường hợp | Theo công bố của xAI |
xAI cho biết đã gửi báo cáo tới Trung tâm Quốc gia về Trẻ em Mất tích và Bị bóc lột (NCMEC). Các ước tính về hình ảnh và số trường hợp xAI báo cáo phản ánh những chỉ tiêu khác nhau, không phải cùng một phép thống kê.
EU áp dụng yêu cầu minh bạch cho chatbot và deepfake
Ủy ban châu Âu thực thi các nghĩa vụ của AI Act từ ngày 2/8/2026, bao gồm thông báo về chatbot, gắn nhãn deepfake và đánh dấu nội dung ở định dạng máy có thể đọc.
Các yêu cầu minh bạch theo AI Act điều chỉnh việc xử lý hình ảnh hợp pháp và xác định tác giả của hình ảnh đã chỉnh sửa.
| Nội dung | Mốc thời gian hoặc quy mô |
|---|---|
| Bắt đầu thực thi các nghĩa vụ được nêu của AI Act | 2/8/2026 |
| Tổ chức tham gia ký bộ quy tắc minh bạch | Hơn 180 tổ chức |
Chi tiêu cho quản trị AI tăng, biện pháp bảo vệ còn hạn chế
Gartner dự báo chi tiêu cho nền tảng quản trị AI tăng đến năm 2030. Khảo sát của BCG đồng thời ghi nhận mức đầu tư AI cao hơn, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp có đầy đủ biện pháp bảo vệ cho tác nhân AI tự chủ vẫn thấp.
Dự báo của Gartner về thị trường quản trị AI và khảo sát của BCG về hiệu quả đầu tư AI cung cấp các chỉ tiêu sau:
| Đơn vị | Chỉ tiêu | Số liệu |
|---|---|---|
| Gartner | Chi tiêu dự kiến cho nền tảng quản trị AI năm 2026 | 492 triệu USD |
| Gartner | Chi tiêu dự kiến cho nền tảng quản trị AI năm 2030 | Hơn 1 tỷ USD |
| Gartner | Tỷ lệ nền kinh tế trên thế giới có thể chịu tác động từ quy định AI | 75% |
| Gartner | Mức giảm chi phí tuân thủ có thể đạt được với công cụ quản trị hiệu quả | 20% |
| BCG | Doanh nghiệp ghi nhận lợi ích từ đầu tư AI | Gần một nửa |
| BCG | Chi tiêu AI so với doanh thu | 3,3%, tăng gấp đôi |
| BCG | Doanh nghiệp có đầy đủ biện pháp bảo vệ cần thiết cho tác nhân AI tự chủ | 5% |
PrivateEdit bảo vệ khuôn mặt trước khi chỉnh sửa trên đám mây
PrivateEdit che các vùng khuôn mặt nhạy cảm về danh tính ngay trên thiết bị trước khi gửi ảnh lên đám mây để chỉnh sửa. Sau đó, các vùng này được khôi phục cục bộ.
Nghiên cứu do Purdue dẫn dắt về cơ chế bảo vệ khuôn mặt của PrivateEdit thử nghiệm với Gemini, Grok và LLaMA. Cách tiếp cận này hướng đến giảm rủi ro quyền riêng tư ngay từ thiết kế, trong khi tòa án tiếp tục làm rõ phạm vi áp dụng của pháp luật.
| Phạm vi thử nghiệm | Kết quả được ghi nhận |
|---|---|
| Gemini, Grok và LLaMA | Khả năng suy luận thuộc tính khuôn mặt thường giảm hơn 50% |
Tổng kết
Các vụ kiện Grok tại Illinois tập trung vào việc dữ liệu khuôn mặt do AI trích xuất có được xem là dữ liệu sinh trắc học hay không, cùng các yêu cầu về đồng ý và lưu giữ. Tranh chấp tại Minnesota và quy định của EU đặt thêm yêu cầu về nội dung, quyền riêng tư và minh bạch cho doanh nghiệp AI.
