Telegram được cho là đã bắt đầu chặn nội dung bất hợp pháp và có đủ thời gian để đáp ứng các yêu cầu của Nga nhằm tránh nguy cơ bị chặn hoàn toàn.
Đầu tháng này, Moscow đã làm chậm lưu lượng truy cập Telegram với lý do chưa tuân thủ quy định quốc gia, trong bối cảnh xuất hiện tin đồn nền tảng có thể bị chặn toàn phần từ ngày 1/4.
- Một nghị sĩ Nga nói Telegram đã tăng cường chặn nội dung vi phạm pháp luật, giúp giảm rủi ro bị chặn sớm.
- Roskomnadzor có thể yêu cầu Telegram mở pháp nhân, lưu trữ dữ liệu tại Nga, nộp thuế và kiểm duyệt nội dung.
- Tin đồn chặn toàn phần từ 1/4 chưa được xác nhận; dữ liệu về số lượng kênh/nhóm bị chặn được TASS trích dẫn.
Telegram tăng cường tuân thủ để tránh bị chặn tại Nga
Telegram được cho là đã chủ động chặn nội dung bất hợp pháp và có thể đáp ứng các yêu cầu “khả thi” của cơ quan quản lý Nga trong 1–2 tháng, qua đó giảm khả năng bị chặn trước ngày 1/4.
Andrey Svintsov, Phó Chủ tịch Ủy ban Chính sách Thông tin tại Duma Quốc gia (Hạ viện Nga), nói Telegram đang tích cực đáp ứng yêu cầu chặn nội dung vi phạm. Ông cho rằng diễn biến này thể hiện công ty của Pavel Durov “tương tác” nhiều hơn với các yêu cầu thực thi.
“Trong tuần qua, Telegram đã chặn hơn 230.000 kênh và nội dung vi phạm pháp luật hiện hành. Điều này cho thấy công ty của Durov đã bắt đầu tương tác tích cực hơn.”
– Andrey Svintsov, Phó Chủ tịch Ủy ban Chính sách Thông tin Duma Quốc gia, TASS
Svintsov cũng nhận định Telegram “sẽ không bị chặn trước ngày 1/4”. Bối cảnh căng thẳng xoay quanh kiểm soát nội dung và dữ liệu diễn ra trong nhiều năm, sau khi Pavel Durov rời Nga hơn một thập kỷ trước do phản đối việc bàn giao dữ liệu người dùng và kiểm duyệt nội dung trên VK.
Roskomnadzor yêu cầu pháp nhân, dữ liệu nội địa và nghĩa vụ thuế
Các yêu cầu được nhắc đến gồm mở pháp nhân tại Nga, lưu trữ và xử lý dữ liệu cá nhân trên lãnh thổ Nga, nộp thuế và chặn nội dung bị coi là trái luật.
Svintsov cho rằng các bước thủ tục có thể hoàn tất trong khoảng 1–1,5 tháng: lập pháp nhân “tối đa một tuần”, còn việc “chuyển xử lý dữ liệu cá nhân” cần thêm “hai hoặc ba tuần”. Ông kết luận trong khung thời gian này có thể đáp ứng “toàn bộ tập hợp yêu cầu” từ Roskomnadzor.
Roskomnadzor (RKN) là cơ quan giám sát viễn thông, công nghệ thông tin và truyền thông đại chúng của Nga, đồng thời đóng vai trò kiểm duyệt. Trước đó, một số tin đồn về việc Telegram chuẩn bị mở văn phòng/đăng ký pháp nhân theo “luật hạ cánh”, cũng như tin Telegram rút khỏi thị trường Nga, được cho là đã bị Durov bác bỏ trực tiếp hoặc gián tiếp.
“Do đó, trong vòng một tháng hoặc một tháng rưỡi, toàn bộ tập hợp yêu cầu từ Roskomnadzor có thể được đáp ứng: mở pháp nhân, lưu trữ dữ liệu trên lãnh thổ Nga, nộp thuế và chặn nội dung.”
– Andrey Svintsov, Phó Chủ tịch Ủy ban Chính sách Thông tin Duma Quốc gia, TASS
Khả năng Telegram vẫn hoạt động tại Nga còn bỏ ngỏ
Việc chặn hoàn toàn Telegram vẫn khó dự đoán, nhưng các bên quan sát cho rằng nền tảng này đang thực hiện biện pháp để duy trì hoạt động, khác với cách WhatsApp bị cắt quyền truy cập.
Yulia Dolgova, Chủ tịch Hiệp hội Blogger và Agencies Nga (ABA), nói hiện chưa thể khẳng định liệu có “tắt hoàn toàn quyền truy cập” hay không. Theo bà, Telegram đang chủ động triển khai các biện pháp để giữ tính khả dụng của dịch vụ.
“Về việc tắt hoàn toàn quyền truy cập vào ứng dụng nhắn tin, hôm nay thật khó để nói. Không giống WhatsApp, Telegram đang tích cực thực hiện các biện pháp để duy trì hoạt động của dịch vụ.”
– Yulia Dolgova, Chủ tịch ABA, TASS
Cùng thời điểm làm chậm Telegram, RKN được cho là đã xóa tên miền của ứng dụng nhắn tin thuộc Meta khỏi máy chủ DNS của họ, dẫn đến việc cắt truy cập WhatsApp tại Nga. Dolgova cũng nhấn mạnh mức độ phổ biến của các công cụ vượt chặn, lưu ý “độ thâm nhập của dịch vụ VPN” trong nhóm người dùng Nga.
Tin đồn chặn toàn phần ngày 1/4 chưa được xác nhận
Một kênh Telegram đưa tin RKN chuẩn bị chặn toàn bộ Telegram từ 1/4, nhưng Roskomnadzor chưa xác nhận hay phủ nhận; cơ quan này chỉ nói “không có gì để bổ sung” ngoài các cảnh báo trước đó.
Kênh Baza đăng rằng RKN chuẩn bị “bắt đầu chặn toàn phần” Telegram vào ngày 1/4, theo các nguồn từ cơ quan nhà nước. Bài đăng dẫn liên kết: Baza trên Telegram.
Khi truyền thông Nga dẫn lại thông tin này, Roskomnadzor phản hồi rằng họ “không có gì để bổ sung” so với các tuyên bố trước, trong đó cảnh báo có thể áp dụng các “hạn chế theo từng bước”. Điều này khiến mốc thời gian và mức độ thực thi vẫn chưa rõ ràng.
Thống kê chặn kênh/nhóm được công bố cho thấy mức độ kiểm duyệt tăng mạnh
Các số liệu do TASS nêu cho thấy Telegram đã chặn hàng trăm nghìn kênh/nhóm trong giữa tháng 2 và tổng số bị chặn từ đầu năm vượt 7,463 triệu, phản ánh chiến dịch thực thi quy tắc ở quy mô lớn.
Theo TASS, vào ngày 15/2, Telegram đã chặn 238.800 kênh và nhóm vi phạm chính sách. Ngày 16/2, con số kênh/nhóm bị chặn “trên toàn thế giới” là 187.300, được nói là trích từ “thống kê cập nhật trên website của ứng dụng”.
TASS cũng cho biết: “Tính đến ngày 17/2, hơn 7,463 triệu nhóm và kênh đã bị chặn trên Telegram kể từ đầu năm.” Bài viết không nêu chi tiết phương pháp phân loại hay tiêu chí tính các mục bị chặn, ngoài việc liên hệ với vi phạm chính sách hoặc pháp luật hiện hành.
Telegram có 93,6 triệu người dùng tại Nga, WhatsApp từng dẫn đầu trước khi bị chặn
Telegram được nêu là ứng dụng nhắn tin phổ biến thứ hai ở Nga với 93,6 triệu người dùng, chỉ sau WhatsApp với 94,5 triệu người dùng hàng tháng trước khi bị chặn.
Số liệu được trích dẫn cho thấy mức độ phụ thuộc của người dùng Nga vào các ứng dụng nhắn tin quốc tế vẫn rất cao, ngay cả khi chính quyền thúc đẩy giải pháp nội địa như ứng dụng Max được nhà nước hậu thuẫn.
Trong bối cảnh siết chặt với Telegram và WhatsApp, người dùng cũng được ghi nhận đang chuyển hướng sang các lựa chọn khác, bao gồm ứng dụng imo do Mỹ phát triển. Tuy nhiên, triển vọng của Telegram tại Nga phụ thuộc vào mức độ đáp ứng các yêu cầu của RKN và cách cơ quan này triển khai các hạn chế tiếp theo.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Nga làm chậm lưu lượng Telegram?
Giới chức Moscow cho rằng Telegram chưa tuân thủ đầy đủ quy định quốc gia, nên Roskomnadzor áp dụng biện pháp hạn chế tốc độ truy cập như một bước gây áp lực trước khi cân nhắc các hạn chế nặng hơn.
Telegram cần làm gì để tránh bị chặn ở Nga?
Theo mô tả của một nghị sĩ Nga, Telegram có thể phải mở pháp nhân tại Nga, lưu trữ/xử lý dữ liệu cá nhân trên lãnh thổ Nga, nộp thuế và tăng cường chặn nội dung bị coi là bất hợp pháp.
Tin chặn Telegram từ ngày 1/4 có chắc chắn không?
Chưa chắc chắn. Một kênh Telegram đưa tin về kế hoạch chặn toàn phần từ 1/4, nhưng Roskomnadzor chưa xác nhận hoặc phủ nhận, chỉ nói “không có gì để bổ sung” so với các tuyên bố trước.
Telegram đã chặn bao nhiêu kênh/nhóm theo số liệu được nêu?
TASS nêu rằng ngày 15/2 Telegram chặn 238.800 kênh/nhóm vi phạm chính sách; ngày 16/2 chặn 187.300 kênh/nhóm trên toàn thế giới; và đến 17/2 tổng số bị chặn từ đầu năm là hơn 7,463 triệu.
