Trung Quốc siết dòng vốn Mỹ vào lĩnh vực công nghệ, trong khi các hãng xe nước ngoài tăng tốc với phần mềm và xe điện tại thị trường này.
Beijing đang làm chặt hơn việc các công ty công nghệ Trung Quốc nhận vốn từ Mỹ, với khả năng phải xin chấp thuận của cơ quan nhà nước trước khi huy động. Cùng lúc, các hãng ô tô từ Mỹ, Hàn Quốc và Đức lại đẩy mạnh sản phẩm gắn với phần mềm, xe điện và công nghệ hỗ trợ lái để giữ chỗ đứng tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới.
- Trung Quốc được cho là đang yêu cầu siết kiểm soát với nguồn vốn Mỹ chảy vào các công ty công nghệ trong nước.
- Một số doanh nghiệp như Moonshot AI, StepFun và ByteDance đã nằm trong diện chịu tác động của cách tiếp cận mới này.
- Ở chiều ngược lại, các hãng xe nước ngoài đang dựa vào phần mềm, AI và xe điện để cạnh tranh tại Trung Quốc.
Trung Quốc tăng kiểm soát với vốn Mỹ vào công ty công nghệ
Chính quyền Trung Quốc đã yêu cầu một số doanh nghiệp tư nhân từ chối vốn từ Mỹ nếu chưa có phê duyệt rõ ràng của cơ quan chức năng. Một trong những cơ quan được nhắc đến là Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia, đơn vị có ảnh hưởng lớn trong hoạch định chính sách.
Cách làm này được xem là phản ứng đối với thương vụ Meta Platforms mua lại Manus trị giá 2 tỷ USD hồi đầu năm. Sau thông báo vào tháng 12, Bắc Kinh đã mở cuộc điều tra liên quan đến khả năng đầu tư nước ngoài trái phép và xuất khẩu công nghệ.
Thông điệp siết chặt đã đến với một số công ty như Moonshot AI và StepFun, đều là các startup trong lĩnh vực AI. ByteDance, công ty Trung Quốc sở hữu TikTok và cũng vận hành một trong những chatbot AI nổi bật tại nước này, cũng bị đưa vào phạm vi kiểm soát tương tự. Cơ quan quản lý không muốn ByteDance cho phép bán cổ phần thứ cấp cho nhà đầu tư Mỹ nếu chưa có sự đồng ý của nhà nước.
Vì sao động thái này có thể làm hẹp kênh vốn của ngành công nghệ
Trong nhiều năm, vốn mạo hiểm từ Mỹ, gồm cả tiền từ quỹ hưu trí và quỹ hiến tặng, đã góp phần nuôi lớn hệ sinh thái công nghệ Trung Quốc. Việc siết đường vào của dòng vốn này có thể khiến các công ty khởi nghiệp khó hơn trong tuyển dụng, phát triển sản phẩm và mở rộng ra nước ngoài.
Trung Quốc cũng đã hạn chế các công ty red chip, tức doanh nghiệp Trung Quốc lập ở nước ngoài, tìm kiếm niêm yết tại Hồng Kông. Điều đó làm suy yếu thêm một con đường huy động vốn ngoại từng được sử dụng rộng rãi trong nhiều năm.
Dữ liệu hiện có chưa cho thấy quy mô cuối cùng của giới hạn mới sẽ đi đến đâu, nhưng bức tranh chung là nguồn vốn ngoại vào các lĩnh vực nhạy cảm sẽ phải đi qua thêm nhiều lớp kiểm tra. Với các doanh nghiệp công nghệ, điều này làm tăng mức độ phụ thuộc vào phê duyệt hành chính thay vì chỉ dựa vào nhu cầu của nhà đầu tư.
Ô tô nước ngoài tìm lợi thế tại Trung Quốc bằng AI và xe điện
Trong khi kênh vốn công nghệ bị siết, các hãng ô tô nước ngoài lại đang đẩy mạnh chiến lược sản phẩm tại Trung Quốc. Tại triển lãm ô tô Bắc Kinh mở cửa vào thứ Sáu, các hãng xe từ Mỹ, Hàn Quốc và Đức công bố kế hoạch mới để đối phó với doanh số yếu tại thị trường này.
General Motors cho biết đang tìm cách xây dựng lại vị thế của Cadillac ở Trung Quốc. Hãng đã ra mắt mẫu VISTIQ, xe SUV điện ba hàng ghế, có tính năng hỗ trợ lái, giá 468.000 nhân dân tệ, tương đương khoảng 68.000 USD, và 508.800 nhân dân tệ ở bản cao hơn. Mẫu xe này có thể hỗ trợ lái trên đường cao tốc, đường đô thị và đỗ xe tự động, với phần mềm phát triển cùng Momenta, một startup Trung Quốc trong lĩnh vực xe tự hành.
Hyundai cũng chính thức ra mắt thương hiệu xe điện IONIQ tại Trung Quốc, coi đây là kế hoạch mở rộng nội địa lớn nhất từ trước tới nay. Volkswagen thì thông báo sẽ bắt đầu bổ sung điều khiển giọng nói tích hợp AI cho xe tại Trung Quốc trong nửa cuối năm. Hãng cũng nói hệ thống AI trong xe sẽ dùng công nghệ từ Tencent, Alibaba và Baidu, đồng thời trưng bày bốn mẫu xe tại Bắc Kinh, trong đó có ID. UNYX 09 phát triển cùng Xpeng trong hai năm.
Cuộc cạnh tranh tại Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào công nghệ bản địa
Điểm chung giữa các động thái này là thị trường Trung Quốc không còn là nơi chỉ bán xe hay chỉ gọi vốn, mà đang trở thành môi trường mà doanh nghiệp buộc phải thích nghi sâu hơn với yêu cầu công nghệ và quản lý địa phương. Với ngành ô tô, điều đó thể hiện ở việc phải gắn với đối tác nội địa về phần mềm, AI và hỗ trợ lái.
Ở chiều công nghệ, việc Trung Quốc siết vốn Mỹ cho thấy dòng tiền xuyên biên giới vào các lĩnh vực nhạy cảm có thể bị kiểm soát chặt hơn nữa. Hai xu hướng này phản ánh cùng một logic: doanh nghiệp nước ngoài và trong nước đều phải tính đến yếu tố chính sách nhiều hơn trước khi mở rộng hoạt động tại Trung Quốc.
Tổng kết
Trung Quốc đang đồng thời siết kiểm soát dòng vốn Mỹ vào ngành công nghệ và để các mảng khác, như ô tô điện và phần mềm xe hơi, tiếp tục cạnh tranh theo cách gắn chặt hơn với hệ sinh thái nội địa. Với giới đầu tư và doanh nghiệp theo dõi thị trường này, điểm cần chú ý là mức độ phê duyệt của cơ quan quản lý sẽ ngày càng quyết định khả năng gọi vốn, niêm yết và mở rộng kinh doanh.
