Báo cáo của China International Capital Corporation (CICC) cho thấy các khoản đầu tư hạ tầng AI và kiểm soát xuất khẩu tungsten của Trung Quốc đang tạo áp lực lên nguồn cung khí điện tử đặc chủng, một nhóm vật liệu quan trọng trong sản xuất chip AI tiên tiến.
Tác động đáng chú ý nằm ở chỗ nhu cầu tăng nhanh trong khi chuỗi cung ứng qua Nhật Bản bị gián đoạn, khiến các nhà sản xuất chip, đặc biệt là nhóm phục vụ AI, có thể đối mặt với nút thắt nguyên liệu chứ không phải chỉ ở công suất nhà máy.
- Khí điện tử đặc chủng chiếm vai trò lớn trong khâu chế tạo wafer, nhất là với chip AI và HBM.
- Kiểm soát xuất khẩu tungsten của Trung Quốc đã ảnh hưởng đến nguồn WF6 từ Nhật Bản.
- Doanh nghiệp Trung Quốc đang mở rộng công suất để lấp khoảng trống nguồn cung và tận dụng mức giá cao.
Khí điện tử đặc chủng đang trở thành điểm nghẽn của chuỗi cung ứng chip AI
Khí điện tử đặc chủng là nhóm vật liệu dùng trong khâu khắc và xử lý wafer, và chúng đang bị siết nguồn cung khi nhu cầu từ AI tăng mạnh. CICC cho rằng nút thắt hiện nằm ở khí khắc bán dẫn, không phải ở công suất fab hay đóng gói.
Vai trò của nhóm vật liệu này tăng lên rõ rệt khi quy mô transistor thu nhỏ và số bước khắc trên mỗi wafer tăng mạnh. Ở tiến trình 65nm, mỗi wafer thường có khoảng 20 công đoạn khắc; đến nút 7nm, con số này lên khoảng 140.
Áp lực còn đến từ bộ nhớ băng thông cao (HBM), vốn là nền tảng của phần cứng huấn luyện AI. Các quy trình khắc sâu để tạo TSV trong HBM sử dụng sulfur hexafluoride và octafluorocyclobutane, trong khi nhu cầu các khí này cũng tăng theo số lớp 3D NAND.
Kiểm soát tungsten của Trung Quốc đã làm gián đoạn nguồn WF6 từ Nhật Bản
WF6 là tungsten hexafluoride, một hợp chất quan trọng để tạo lớp liên kết tungsten trong chip logic, DRAM, HBM và 3D NAND. Từ tháng 2/2025, Trung Quốc áp đặt hạn chế xuất khẩu với tungsten và một số kim loại khác, kéo theo tác động xuống chuỗi cung ứng WF6 tại Nhật Bản.
Hai nhà sản xuất Nhật Bản là Kanto Denka và Central Glass đã thông báo với khách hàng tại Hàn Quốc rằng họ cạn hàng tồn kho và khó duy trì nguồn cung bền vững sang nửa cuối năm 2026. Nhật Bản chiếm khoảng 24% sản lượng WF6 toàn cầu nên bất kỳ gián đoạn nào cũng nhanh chóng lan sang ngành bán dẫn.
Khả năng bù đắp từ các nguồn phương Tây không nhiều. Một số nguồn cung chiến lược đã suy yếu từ lâu, trong đó Mỹ đã ngừng khai thác tungsten từ năm 2015.
Các nhà sản xuất Trung Quốc đang mở rộng công suất để lấp khoảng trống
Các doanh nghiệp khí đặc chủng tại Trung Quốc đang tăng tốc mở rộng sản xuất WF6 để tận dụng thiếu hụt nguồn cung. CSIC Special Gases hiện có công suất 2.000 tấn mỗi năm và đặt mục tiêu nâng lên 3.000 tấn vào năm 2027.
HaoHua và Zhongju Core mỗi đơn vị có công suất 600 tấn, trong khi Heyuan Gas dự kiến bắt đầu sản xuất thử từ một nhà máy 600 tấn trong năm nay. Diễn biến này cho thấy nguồn cung đang dịch chuyển dần về phía Trung Quốc.
Giá WF6 cũng phản ánh sức ép đó. Dữ liệu hải quan Trung Quốc cho thấy giá xuất khẩu bình quân trong giai đoạn tháng 1 đến tháng 5/2026 vượt 950.000 RMB/tấn, còn đến cuối tháng 6, giá chào thị trường cho WF6 độ tinh khiết 6N lên 2 triệu đến 2,5 triệu RMB/tấn.
AI chip, HBM và cloud đều chịu rủi ro chậm tiến độ nếu nguồn khí không ổn định
Rủi ro trước mắt là khả năng chậm lịch tăng công suất fab ở Hàn Quốc và các thị trường khác nếu nguồn WF6 tiếp tục căng thẳng. Samsung và SK Hynix, hai nhà sản xuất HBM lớn, cũng nằm trong nhóm có chuỗi cung ứng chịu ảnh hưởng vì trước đây phụ thuộc nhiều vào Nhật Bản.
Ở chiều thị trường, nhu cầu AI vẫn đang kéo theo chi tiêu lớn cho bán dẫn và hạ tầng. CICC dẫn dự báo rằng doanh thu foundry toàn cầu có thể đạt 218,8 tỷ USD vào năm 2026, chi tiêu vốn của 8 nhà cung cấp dịch vụ cloud lớn tăng khoảng 61%, và lượng xuất xưởng AI server tăng khoảng 28%.
Điểm cần theo dõi là việc các nhà máy tiên tiến chứng nhận chất lượng khí mới nhanh đến đâu, và nguồn tungsten thay thế ngoài Trung Quốc có xuất hiện đủ sớm hay không. Trong ngắn hạn, chất lượng tinh khiết, thời gian xác nhận và khả năng mở rộng sản lượng sẽ quyết định mức độ gián đoạn.
Quy mô thị trường khí điện tử đặc chủng và cấu trúc cung ứng hiện nay
Thị trường khí điện tử đặc chủng toàn cầu được ước tính đạt 5,1 tỷ USD vào năm 2025 và có thể lên 6,9 tỷ USD vào năm 2032, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép hằng năm 4,4%. Khu vực châu Á – Thái Bình Dương chiếm 69% mức tiêu thụ nhờ tập trung sản xuất bán dẫn tại Trung Quốc, Đài Loan và Hàn Quốc.
Bốn tập đoàn lớn gồm Linde, Air Liquide, Air Products và Nippon Sanso đang nắm hơn 70% tổng thị trường khí điện tử. Tại Trung Quốc, khoảng 25% khí điện tử dùng cho sản xuất mạch tích hợp đã được nội địa hóa và tỷ lệ này đang tăng lên.
| Hạng mục | Dữ liệu chính |
|---|---|
| Thị trường khí điện tử đặc chủng toàn cầu năm 2025 | 5,1 tỷ USD |
| Dự báo thị trường năm 2032 | 6,9 tỷ USD |
| Tốc độ tăng trưởng kép hằng năm | 4,4% |
| Tỷ trọng tiêu thụ tại châu Á – Thái Bình Dương | 69% |
| Tỷ lệ nội địa hóa khí điện tử cho IC tại Trung Quốc | Khoảng 25% |
| Thị phần của bốn doanh nghiệp lớn | Hơn 70% |
Tổng kết
Áp lực lên nguồn cung khí điện tử đặc chủng đang xuất hiện đồng thời từ nhu cầu AI tăng mạnh và các rào cản ở chuỗi cung ứng tungsten, WF6 và vật liệu bán dẫn liên quan. Với chip AI, rủi ro hiện nằm nhiều hơn ở nguyên liệu đầu vào và khả năng thay thế nguồn cung, thay vì chỉ ở công suất sản xuất.
