Meta đã lùi thời điểm áp dụng Điều khoản Thương mại và Điều khoản Quảng cáo Tự phục vụ sửa đổi sang ngày 20/11, sau phản ứng của các nhà xuất bản và nhà quảng cáo về điều khoản thu thập nội dung web.
Tranh chấp tập trung vào quyền sử dụng nội dung báo chí trong các sản phẩm AI và quảng cáo. Các nhà xuất bản muốn Meta đưa ra cam kết pháp lý rõ ràng về việc thu thập dữ liệu, quyền từ chối và nội dung có giấy phép.
- Meta lùi lịch áp dụng điều khoản mới từ 30/10 sang 20/11.
- Nhà xuất bản lo ngại điều khoản cho phép thu thập rộng nội dung gắn với tài khoản doanh nghiệp.
- Vụ việc có thể ảnh hưởng đến đàm phán cấp phép nội dung AI và cạnh tranh trên thị trường AI.
Meta lùi điều khoản mới đến ngày 20/11
Meta đã hoãn triển khai các điều khoản sửa đổi để giải thích thêm về hoạt động của các trình thu thập dữ liệu tự động. Lịch áp dụng ban đầu là ngày 30/10.
Reuters đưa tin các khiếu nại đã được gửi tới cơ quan cạnh tranh của Liên minh châu Âu và Anh. Meta bác bỏ cách hiểu rằng công ty muốn có quyền sử dụng không giới hạn với nội dung được xuất bản trực tuyến.
Meta cũng nhấn mạnh nhà xuất bản có thể cho phép hoặc chặn bot truy cập website qua tệp robots.txt. Tuy nhiên, các bên phản đối cho rằng giải thích này chưa thay thế được các cam kết có tính ràng buộc.
Điều khoản bị tranh cãi cho phép thu thập dữ liệu gì?
Điều khoản sửa đổi của Meta cho phép thu thập tự động dữ liệu từ nội dung trực tuyến “liên quan đến” tài khoản doanh nghiệp để phát triển sản phẩm quảng cáo và kinh doanh.
Điều khoản thương mại sửa đổi của Meta không còn sử dụng từ “đào tạo”. Dù vậy, các chuyên gia pháp lý trao đổi với Nieman Lab cho rằng từ “phát triển” vẫn có thể được diễn giải là hoạt động đào tạo AI.
Các điều khoản mới cũng chưa nêu rõ robots.txt sẽ luôn được tôn trọng. Meta phản đối cách diễn giải này, trong khi các nhà xuất bản yêu cầu quy định cụ thể hơn về quyền từ chối thu thập dữ liệu mà không mất quyền truy cập công cụ kinh doanh.
Nhà xuất bản yêu cầu bảo vệ có tính ràng buộc
Các nhà xuất bản cho rằng việc trì hoãn chỉ là biện pháp tạm thời, không giải quyết vấn đề quyền kiểm soát nội dung. Họ muốn có cơ chế ràng buộc về robots.txt, tường phí và quyền lựa chọn không bị thu thập dữ liệu.
Đây là một sự tạm dừng, không phải giải pháp.
– Theo Theo Bamber, Giám đốc điều hành UK News Media Association
Trong thư ngày 22/10, WAN-IFRA đề nghị bảo vệ robots.txt có tính ràng buộc, thu hồi quyền Meta tạo thông tin xác thực thử nghiệm, ngăn hành vi vượt tường phí và cho phép từ chối bot mà không bị mất quyền dùng công cụ kinh doanh.
Báo chí không phải nguyên liệu thô để thu thập như một điều kiện nhằm hiện diện trên nền tảng.
– Ladina Heimgartner, Chủ tịch WAN-IFRA, về quan ngại của ngành xuất bản
Ủy ban châu Âu hoan nghênh việc hoãn áp dụng, nhưng Cơ quan Cạnh tranh và Thị trường Anh cho biết sẽ tiếp tục xem xét các điều khoản của Meta. Angela Mills Wade của European Publishers Council phản đối việc Meta kiểm soát nội dung chỉ vì nhà xuất bản có tài khoản doanh nghiệp.
Tại Mỹ, Thượng nghị sĩ Marsha Blackburn yêu cầu Meta rút hoàn toàn điều khoản mới.
Tranh chấp có thể tác động đến thị trường cấp phép nội dung AI
Việc nền tảng được tiếp cận nội dung rộng hơn theo điều khoản thương mại có thể làm thay đổi vị thế đàm phán trong các thỏa thuận cấp phép AI. Điều này cũng có thể gây bất lợi cho các nhà phát triển AI nhỏ hơn.
CNN đã tham gia chương trình News AI có trả phí của Google, hiện gồm hơn 400 ấn phẩm. Các thỏa thuận dạng này có thể khó đạt được hơn nếu nền tảng có quyền thu thập nội dung rộng theo điều khoản riêng.
OECD cảnh báo sự tập trung nguồn lực AI kết hợp với tích hợp theo chiều dọc có thể tạo rủi ro cho cạnh tranh. Tuy nhiên, kỳ vọng doanh thu từ AI của các nhà xuất bản vẫn hạn chế.
| Chỉ tiêu | Tỷ lệ nhà xuất bản trả lời |
|---|---|
| Kỳ vọng doanh thu đáng kể từ AI | 20% |
| Kỳ vọng đóng góp nhỏ từ AI | 49% |
| Không kỳ vọng doanh thu từ AI | 20% |
Khảo sát năm 2026 của Reuters Institute ghi nhận các tỷ lệ trên. Dữ liệu hiện có không cho thấy phần còn lại của nhóm khảo sát có kỳ vọng doanh thu AI như thế nào.
Tiêu chuẩn đo lường truy xuất nội dung của SPUR Coalition, được công bố ngày 2/10, nhằm ghi nhận thời điểm hệ thống AI truy xuất hoặc trích dẫn nội dung. Công cụ này có thể hỗ trợ đàm phán, nhưng không bảo đảm nhà xuất bản sẽ nhận được thanh toán.
Tổng kết
Việc Meta hoãn điều khoản mới đến ngày 20/11 chưa chấm dứt tranh chấp về thu thập nội dung web. Trọng tâm tiếp theo là liệu Meta có đưa các bảo vệ về robots.txt, quyền từ chối và nội dung được cấp phép thành cam kết có tính ràng buộc hay không.
