Tòa Phúc thẩm Anh đã hủy bản án thao túng lãi suất đối với cựu giao dịch viên Deutsche Bank Christian Bittar ngày 9/10/2026, dù ông nhận tội năm 2018. Phán quyết nâng số bản án bị hủy trong các vụ thao túng lãi suất tại Anh lên 8 trên tổng số 9.
Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách hướng dẫn bồi thẩm đoàn áp dụng pháp luật trong các vụ án liên quan đến Euribor và Libor. Với thị trường crypto, vấn đề liên quan là độ tin cậy của lãi suất tham chiếu và quy tắc xây dựng những chỉ số dùng cho sản phẩm phái sinh.
- Bittar là người đầu tiên trong các vụ Euribor hoặc Libor được hủy bản án sau khi đã nhận tội.
- Các kháng cáo xoay quanh sai sót trong hướng dẫn pháp lý dành cho bồi thẩm đoàn.
- Việc hủy bản án hình sự không xóa bỏ các kết luận riêng của cơ quan quản lý.
Vì sao bản án của Christian Bittar bị hủy?
Bản án của Christian Bittar bị hủy sau phán quyết của Tòa án Tối cao Anh về sai sót trong hướng dẫn bồi thẩm đoàn ở các vụ thao túng lãi suất. Bittar đã nhận tội âm mưu gian lận năm 2018.
Theo phán quyết hủy bản án đối với Bittar, ông trở thành giao dịch viên đầu tiên trong một vụ Euribor hoặc Libor được hủy bản án sau khi thừa nhận cáo buộc. Mức án trước đó là 5 năm 4 tháng tù.
Luật sư Adrian Darbishire nêu vấn đề về việc bên công tố không phải chứng minh Bittar đã đồng ý gửi mức lãi suất “sai hoặc gây hiểu lầm”. Văn bản giải thích đầy đủ của Tòa Phúc thẩm dự kiến được công bố sau phán quyết.
Jason Williams, đại diện Văn phòng Chống gian lận nghiêm trọng của Anh (SFO), cho biết cơ quan này mong đợi một kết quả khác nhưng tôn trọng quyết định của tòa.
Tôi đã chờ ngày này rất, rất lâu.
– Christian Bittar, sau khi bản án bị hủy
Sai sót pháp lý dẫn đến hàng loạt bản án bị hủy
Tòa án Tối cao Anh xác định bồi thẩm đoàn đã nhận hướng dẫn pháp lý sai trong các vụ Carlo Palombo và Tom Hayes. Phán quyết này trở thành cơ sở cho những quyết định hủy bản án tiếp theo.
Trong phán quyết tháng 7/2025 về Palombo và Hayes, các thẩm phán nhấn mạnh yêu cầu đánh giá liệu mức lãi suất được gửi có dựa trên nhận định đúng của người gửi hay không. Vai trò của lợi ích kinh doanh trong việc gửi lãi suất cũng nằm trong vấn đề pháp lý được xem xét.
Trước quyết định dành cho Bittar, Tòa Phúc thẩm đã hủy bản án của năm cựu giao dịch viên Barclays: Alex Pabon, Jay Vijay Merchant, Jonathan Mathew, Philippe Moryoussef và Colin Bermingham. Chủ tịch Ủy ban Rà soát án hình sự (CCRC), Dame Vera Baird KC, cho biết không có yếu tố phân biệt các vụ này với những kháng cáo trước đó.
| Thời điểm | Diễn biến |
|---|---|
| Năm 2018 | Christian Bittar nhận tội và bị tuyên phạt 5 năm 4 tháng tù. |
| Tháng 7/2025 | Tòa án Tối cao Anh ra phán quyết có lợi cho Carlo Palombo và Tom Hayes. |
| Thứ Tư, trước phán quyết về Bittar | Tòa Phúc thẩm hủy bản án của năm cựu giao dịch viên Barclays. |
| Ngày 9/10/2026 | Bản án của Bittar bị hủy, nâng tổng số bản án bị hủy lên 8 trong số 9. |
Tòa án Tối cao cũng nhận định vẫn có đủ bằng chứng để một bồi thẩm đoàn được hướng dẫn đúng có thể kết luận bị cáo có tội. Vì vậy, việc hủy bản án không đồng nghĩa với kết luận rằng mọi hành vi liên quan đều phù hợp pháp luật.
Các kết luận của cơ quan quản lý vẫn có ý nghĩa riêng
Việc hủy bản án hình sự không xóa bỏ các kết luận của cơ quan quản lý đối với Bittar và Deutsche Bank. Các biện pháp quản lý và khoản phạt ngân hàng được xem xét riêng với kết quả kháng cáo hình sự.
Năm 2018, Cơ quan Quản lý tài chính Anh (FCA) đã ban hành lệnh cấm đối với Christian Bittar sau khi nhận được bằng chứng về 81 yêu cầu tác động đến việc ấn định Euribor.
Theo Bộ Tư pháp Mỹ về vụ Deutsche Bank, ngân hàng đã chịu các khoản phạt hình sự tại Mỹ và các khoản phạt khác từ cơ quan chức năng Mỹ, Anh.
| Đối tượng | Số liệu | Phạm vi |
|---|---|---|
| Christian Bittar | 81 yêu cầu | Bằng chứng về yêu cầu tác động đến việc ấn định Euribor mà FCA nhận được. |
| Deutsche Bank | 775 triệu USD | Khoản phạt hình sự tại Mỹ năm 2015. |
| Deutsche Bank | Khoảng 2,519 tỷ USD | Tổng các khoản phạt từ cơ quan chức năng Mỹ và Anh. |
Euribor và vấn đề độ tin cậy của lãi suất tham chiếu
Euribor làm cơ sở cho hơn 100 nghìn tỷ EUR công cụ tài chính và hợp đồng. Quy mô này khiến độ tin cậy của quá trình xác lập lãi suất trở thành vấn đề có ảnh hưởng rộng trong hệ thống tài chính.
Lãi suất tham chiếu Euribor có hội đồng gồm 20 ngân hàng đóng góp dữ liệu. Sau khi Cecabank rời hội đồng trong tháng 9, cơ quan quản lý châu Âu đánh giá Euribor vẫn đáng tin cậy.
| Chỉ tiêu | Số liệu |
|---|---|
| Giá trị công cụ tài chính và hợp đồng sử dụng Euribor | Hơn 100 nghìn tỷ EUR |
| Số ngân hàng trong hội đồng đóng góp dữ liệu | 20 ngân hàng |
Nghiên cứu của Ngân hàng Trung ương Australia phân tích ảnh hưởng của giao dịch thưa thớt và mức độ tập trung cao của thị trường đến độ tin cậy của lãi suất tham chiếu. Đây là khía cạnh khác với câu hỏi về trách nhiệm hình sự của từng giao dịch viên.
Lãi suất tham chiếu crypto cũng cần quy tắc rõ ràng
Lãi suất tham chiếu đã được sử dụng trong sản phẩm phái sinh crypto, với FalconX thực hiện các thỏa thuận lãi suất kỳ hạn gắn với Treehouse Ethereum Staking Rate. Độ tin cậy của chỉ số và quy tắc xác lập chỉ số đều có ý nghĩa với các giao dịch này.
Vụ Euribor đặt ra vấn đề tương tự cho thị trường phái sinh crypto: người tham gia cần hiểu cả mức lãi suất được sử dụng lẫn cơ chế và quy tắc đứng sau mức lãi suất đó.
Tổng kết
Việc hủy bản án Christian Bittar phản ánh hệ quả của sai sót trong hướng dẫn pháp lý ở các vụ thao túng lãi suất tại Anh, đồng thời không xóa bỏ các kết luận riêng của cơ quan quản lý. Với Euribor và lãi suất tham chiếu crypto, trọng tâm vẫn là độ tin cậy của dữ liệu cùng sự rõ ràng của quy tắc xác lập chỉ số.
