Nhà sáng lập Telegram Pavel Durov kêu gọi người Nga quay lại “kháng cự kỹ thuật số” khi Moscow đẩy mạnh các biện pháp chặn ứng dụng, giữa lúc xuất hiện nhiều báo cáo gián đoạn truy cập trong những tuần gần đây.
Lời kêu gọi này đáng chú ý vì Telegram vẫn là kênh liên lạc quan trọng tại Nga, trong khi chính quyền vừa tăng tốc kiểm soát nội dung, hạn chế tính năng và siết các công cụ vượt chặn như VPN. Diễn biến có thể ảnh hưởng trực tiếp tới cách người dùng và các cộng đồng trực tuyến duy trì kết nối.
- Durov nói Telegram đã bị cấm ở Nga nhưng vẫn có 65 triệu người dùng mỗi ngày thông qua VPN, hơn 50 triệu người gửi tin nhắn hằng ngày.
- Ông cho rằng nỗ lực chặn Telegram đã gây sự cố ngân hàng diện rộng, khiến tiền mặt có lúc trở thành phương thức thanh toán duy nhất trên toàn quốc trong một ngày.
- Nga đang bước vào giai đoạn siết mới: làm chậm lưu lượng từ đầu tháng 2, từng hạn chế gọi thoại, và tiếp tục phạt Telegram vì cáo buộc không gỡ nội dung bị cấm.
Durov nói gì về việc chặn Telegram tại Nga?
Durov cho biết dù Telegram bị cấm ở Nga, ứng dụng vẫn được hàng chục triệu người dùng mỗi ngày nhờ VPN, và số người gửi tin nhắn hằng ngày vượt 50 triệu.
Ông đưa ra nhận định này trong bối cảnh Telegram bị chặn vì bị cáo buộc không tuân thủ các quy định của Nga, chủ yếu liên quan đến yêu cầu kiểm duyệt nội dung và xóa thông tin bị cấm theo luật địa phương.
Trong một bài đăng vào thứ Bảy, Durov nêu số liệu sử dụng tại Nga và nhấn mạnh vai trò của VPN trong việc duy trì truy cập.
“Telegram đã bị cấm ở Nga — nhưng 65 triệu người Nga vẫn dùng hằng ngày qua VPN, với hơn 50 triệu người gửi tin nhắn mỗi ngày.”
– Pavel Durov, bài đăng trên Telegram
Durov cũng nhắc rằng giới chức Nga đã tìm cách cấm các dịch vụ VPN trong nhiều năm, cho thấy cuộc giằng co không chỉ xoay quanh một ứng dụng nhắn tin mà còn liên quan tới hạ tầng vượt chặn.
Vì sao Durov kêu gọi “kháng cự kỹ thuật số”?
Durov kêu gọi “kháng cự kỹ thuật số” và cho rằng người dùng đang được “huy động” để vượt các hạn chế, với nhiều người xây VPN và proxy nhằm duy trì truy cập Telegram.
Ông so sánh tình hình Nga với nỗ lực cấm Telegram trước đây ở Iran: theo lập luận của ông, thay vì kéo người dùng sang các ứng dụng nhắn tin bị giám sát, việc siết chặn lại thúc đẩy việc phổ biến VPN.
“Chào mừng trở lại với Kháng cự Kỹ thuật số, những anh chị em người Nga của tôi. Cả quốc gia hiện đang được huy động để vượt qua những hạn chế vô lý này. Hàng nghìn người đang xây VPN và proxy.”
– Pavel Durov, bài đăng trên Telegram
Durov nói Telegram sẽ tiếp tục thích nghi để khiến lưu lượng khó bị phát hiện và khó bị chặn hơn, phản ánh chiến lược kỹ thuật nhằm đối phó các biện pháp hạn chế truy cập.
Các biện pháp siết Telegram của Nga đang diễn ra như thế nào?
Nga đang tăng cường kiểm soát Telegram bằng cách cáo buộc vi phạm kiểm duyệt nội dung, áp phạt, hạn chế một số tính năng và làm chậm lưu lượng truy cập, theo các mốc được nêu trong bài.
Các cơ quan quản lý Nga tập trung vào cáo buộc Telegram không đáp ứng yêu cầu kiểm duyệt nội dung. Ứng dụng từng bị phạt, gần nhất là tháng 3 khi tòa án ở Moscow áp khoản phạt vì không xóa một bài đăng bị cho là kêu gọi cực đoan.
Từ tháng 8 năm ngoái, cuộc gọi thoại trên nền tảng đã bị hạn chế với lý do Telegram trở thành công cụ phổ biến của kẻ lừa đảo và tội phạm mạng. Sang đầu tháng 2, Roskomnadzor (RKN) bắt đầu làm chậm lưu lượng tới Telegram.
Ở thời điểm đó, Durov từng cáo buộc Moscow muốn “buộc công dân chuyển sang ứng dụng do nhà nước kiểm soát” phục vụ giám sát và kiểm duyệt chính trị. Bài viết cũng đề cập ứng dụng Max, được giới thiệu là “quốc gia”, với lượng người dùng hằng ngày 70 triệu theo truyền thông nhà nước.
Tác động thực tế: gián đoạn, VPN và bài toán thay thế cho cộng đồng crypto
Các báo cáo gián đoạn truy cập và việc tăng chặn khiến người dùng phụ thuộc hơn vào VPN, trong khi một số cộng đồng như crypto gặp khó khi tìm kênh thay thế có quy mô tương đương.
Durov cho biết các nỗ lực chặn đã “kích hoạt một sự cố ngân hàng lớn”, khiến tiền mặt có lúc trở thành phương thức thanh toán duy nhất trên toàn quốc trong một ngày. Ông không nêu thêm chi tiết kỹ thuật về cơ chế gây ra sự cố.
Bên cạnh đó, Telegram vẫn được dùng rộng rãi ở Nga bởi người dân, doanh nghiệp và cả nhiều quan chức, tổ chức. Khi số báo cáo lỗi tăng trên các nền tảng theo dõi như Detector404.ru và Cбой.рф, cộng đồng crypto tại Nga được mô tả là đang chật vật tìm phương án thay thế.
Bài viết cũng nêu rằng Telegram trở thành ứng dụng nhắn tin phổ biến nhất ở Nga vào tháng 1, vượt WhatsApp (đã bị cấm), đạt hơn 95 triệu người dùng.
Telegram có thể bị chặn hoàn toàn và tiền lệ năm 2018
Một số kênh và nguồn tin tại Nga đã đề cập khung thời gian chặn toàn phần từ đầu tháng 4, trong khi tiền lệ năm 2018 cho thấy nỗ lực chặn trước đây từng thất bại và sau đó được gỡ bỏ.
Kênh Telegram Baza từng đăng vào giữa tháng 2 rằng việc chặn hoàn toàn sẽ bắt đầu đầu tháng 4, và các nguồn được RBC trích dẫn sau đó xác nhận khung thời gian. Bài viết cũng nhắc việc chính quyền tại một số khu vực, thành phố bị cho là đã ngăn các cuộc biểu tình bảo vệ Telegram.
Về khả năng tiếp tục hoạt động, đại diện chính phủ Nga từng ám chỉ Telegram có thể vận hành tại Liên bang Nga nếu tuân thủ pháp luật. Nga từng cố chặn Telegram năm 2018 khi ứng dụng từ chối cung cấp khóa mã hóa và quyền truy cập liên lạc người dùng; lệnh cấm cuối cùng được gỡ sau hai năm.
Tổng kết
Lời kêu gọi “kháng cự kỹ thuật số” của Pavel Durov xuất hiện khi Nga tăng tốc các biện pháp hạn chế Telegram, từ làm chậm lưu lượng đến xử phạt và siết tính năng. Điểm cần theo dõi là mức độ gián đoạn thực tế, phản ứng của người dùng thông qua VPN/proxy và khả năng Nga tiến tới chặn toàn phần hoặc mở đường vận hành nếu Telegram tuân thủ quy định.
