Australia và Liên minh châu Âu đã ký Hiệp định Thương mại Tự do (FTA), mở đường gỡ bỏ phần lớn thuế quan và tăng khả năng chống chịu chuỗi cung ứng trong bối cảnh trật tự thương mại toàn cầu biến động.
Thỏa thuận được ký tại Tòa nhà Quốc hội ở Canberra ngày 24/3, khép lại gần 8 năm đàm phán gián đoạn. Hai bên nhấn mạnh mục tiêu giảm chi phí, mở thị trường và giảm rủi ro phụ thuộc, đặc biệt khi chính sách thương mại Mỹ khó dự đoán và Trung Quốc giữ vai trò lớn trong chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng.
- Australia–EU FTA hướng tới bỏ phần lớn thuế quan và hạ rào cản thương mại, đầu tư giữa hai nền kinh tế.
- EU ưu tiên tiếp cận mangan, lithium, nhôm của Australia để giảm phụ thuộc vào một nguồn cung.
- Thỏa thuận mở rộng sang hợp tác quốc phòng, công nghệ mới, nghiên cứu và tiếp cận đấu thầu mua sắm công tại EU.
Australia–EU FTA được ký tại Canberra sau gần 8 năm đàm phán
Hiệp định được Thủ tướng Anthony Albanese và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ký ngày 24/3 tại Canberra, nhằm giảm chi phí, mở thị trường và tăng an toàn cho doanh nghiệp trước môi trường thương mại toàn cầu khó lường.
Hai nhà lãnh đạo ký thỏa thuận với lập luận rằng FTA sẽ giúp hàng hóa, dịch vụ và dòng vốn vận hành hiệu quả hơn giữa hai bên.
Thời điểm ký kết được nhìn nhận như một bước “đa dạng hóa” khi nhiều quốc gia theo dõi việc chính sách thương mại của Mỹ trở nên khó dự đoán dưới thời Tổng thống Trump, trong khi Trung Quốc tiếp tục thống trị các mắt xích chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược.
Tại lễ ký kết ngày 24/3, thông điệp chính là các nền kinh tế trung gian cần thúc đẩy đa dạng hóa nhanh để giảm sốc địa chính trị và kinh tế.
“Chúng tôi đang gửi một tín hiệu mạnh mẽ tới phần còn lại của thế giới rằng trong thời kỳ biến động, tình bạn và hợp tác mới là điều quan trọng nhất.”
– Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban châu Âu
“Không ai trong chúng ta miễn nhiễm với các cú sốc, cả địa chính trị lẫn kinh tế, mà chiến tranh ở Iran mang tới cho người dân của chúng ta.”
– Ursula von der Leyen, phát biểu tại Quốc hội Australia
Đa dạng hóa kinh tế và an ninh tài nguyên then chốt là trọng tâm
FTA đặt mục tiêu hạ rào cản thương mại và đầu tư giữa Australia và EU, đồng thời củng cố tiếp cận các khoáng sản quan trọng như mangan, lithium, nhôm để tăng an ninh chuỗi cung ứng cho châu Âu.
Theo tuyên bố chung, FTA sẽ “hạ các rào cản thương mại và đầu tư” giữa Australia và EU, được mô tả là thị trường khoảng 450 triệu người.
Tài liệu cũng nêu EU là nguồn đầu tư nước ngoài lớn thứ hai của Australia trong năm 2024, với tổng giá trị “tồn kho” đầu tư 869,3 tỷ USD, và FTA sẽ hỗ trợ dòng đầu tư theo cả hai chiều.
Về thuế quan, hơn 99% thuế với hàng EU vào Australia sẽ được xóa bỏ. Ở chiều ngược lại, thuế đối với 98% giá trị hiện tại hàng xuất khẩu của Australia sang EU sẽ dần được bãi bỏ theo lộ trình.
EU xem khả năng tiếp cận nguồn cung mangan, lithium và nhôm từ Australia là điểm then chốt. Bà von der Leyen nhấn mạnh rủi ro phụ thuộc vào một nhà cung cấp đối với các “thành phần” quan trọng, ám chỉ bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu hiện nay.
“Chúng ta không thể phụ thuộc quá mức vào bất kỳ nhà cung cấp nào đối với những thành phần quan trọng như vậy.”
– Ursula von der Leyen, đăng trên X
Cắt giảm thuế cho năng lượng sạch, nông sản và hàng công nghiệp
Thỏa thuận mở rộng miễn, giảm thuế cho nhiều nhóm hàng gồm sản phẩm năng lượng của Australia, hàng “xanh” như linh kiện pin mặt trời, tua-bin gió, đồng thời tạo lợi thế thuế quan cho rượu vang, hạt, hải sản và hàng công nghiệp hai chiều.
Theo nội dung công bố, thuế quan đối với các sản phẩm năng lượng của Australia như lithium hydroxide và hydro sẽ được đưa về mức không còn thuế. Hai bên cũng thống nhất miễn thuế cho các sản phẩm thân thiện môi trường như linh kiện tấm pin mặt trời và tua-bin gió.
Ở mảng nông sản, doanh nghiệp Australia xuất khẩu rượu vang, các loại hạt và hải sản sẽ vào EU với mức thuế bằng 0. Ở chiều ngược lại, sô-cô-la, rượu vang và máy móc từ châu Âu cũng không chịu thuế khi vào Australia.
Australia nâng ngưỡng thuế xe sang cho xe điện EU lên 120.000 AUD
Australia đồng ý nâng ngưỡng áp thuế xe sang đối với xe điện từ EU lên 120.000 AUD, tương đương khoảng 83.600 USD theo quy đổi được nêu trong nội dung công bố.
Điều chỉnh này có thể làm giảm phạm vi phương tiện EU bị áp thuế xe sang tại Australia, qua đó hỗ trợ khả năng cạnh tranh giá đối với một số mẫu xe điện nhập khẩu từ châu Âu.
Thỏa thuận mở rộng sang quốc phòng, công nghệ mới và nghiên cứu
Ngoài thương mại, hai bên thiết lập hợp tác quốc phòng bao gồm công nghệ mới nổi như trí tuệ nhân tạo, quản lý khủng hoảng và an ninh hàng hải, đồng thời Australia bắt đầu đàm phán để tham gia chương trình tài trợ nghiên cứu Horizon Europe.
Phần hợp tác an ninh được mô tả như một liên minh phòng thủ, bao trùm các chủ đề từ công nghệ đến phối hợp ứng phó khủng hoảng và môi trường hàng hải.
Ở mảng khoa học, Australia sẽ khởi động đàm phán nhằm trở thành thành viên của Horizon Europe, chương trình tài trợ nghiên cứu của EU, qua đó mở rộng kênh hợp tác học thuật và đổi mới.
Doanh nghiệp Australia được tiếp cận đấu thầu mua sắm công EU và cơ hội lao động
FTA cho phép doanh nghiệp Australia tham gia đấu thầu các hợp đồng mua sắm chính phủ EU khoảng 845 tỷ USD mỗi năm, đồng thời hỗ trợ việc làm cho chuyên gia Australia trong các lĩnh vực như tài chính, giáo dục và du lịch tại EU.
Quy mô mua sắm công nêu trong thỏa thuận tạo thêm “đầu ra” tiềm năng cho nhà thầu Australia, đặc biệt ở các mảng dịch vụ và dự án công.
Thỏa thuận cũng đề cập việc tạo thuận lợi cho chuyên gia Australia làm việc trong một số lĩnh vực dịch vụ tại EU, giúp tăng lưu chuyển nhân lực trình độ cao giữa hai thị trường.
“Nhiều thương mại hơn, với nhiều đối tác hơn đồng nghĩa an ninh chuỗi cung ứng hơn, nhiều việc làm lương tốt, giá rẻ hơn và thu nhập quốc gia cao hơn.”
– Anthony Albanese, Thủ tướng Australia
Những câu hỏi thường gặp
Australia và EU ký FTA vào thời điểm nào và ở đâu?
Thỏa thuận được ký vào ngày 24/3 tại Tòa nhà Quốc hội Australia ở Canberra, sau gần 8 năm đàm phán gián đoạn.
FTA Australia–EU tác động gì đến thuế quan?
Hơn 99% thuế đối với hàng EU vào Australia sẽ được xóa bỏ. Ở chiều ngược lại, thuế với 98% giá trị hiện tại hàng xuất khẩu của Australia sang EU sẽ dần được bãi bỏ theo lộ trình.
Vì sao khoáng sản như mangan và lithium lại quan trọng trong thỏa thuận?
EU coi việc tiếp cận nguồn cung mangan, lithium và nhôm từ Australia là cách tăng an ninh chuỗi cung ứng và giảm rủi ro phụ thuộc quá mức vào một nhà cung cấp đối với các nguyên liệu then chốt.
Doanh nghiệp Australia nhận được cơ hội gì tại EU ngoài thương mại hàng hóa?
Doanh nghiệp Australia có thể tham gia đấu thầu các hợp đồng mua sắm chính phủ EU khoảng 845 tỷ USD mỗi năm, và thỏa thuận cũng tạo thuận lợi cho chuyên gia Australia làm việc trong một số lĩnh vực tại EU như tài chính, giáo dục và du lịch.
