Ba thẩm phán AI dựa trên ChatGPT đưa ra kết luận trùng với Tòa án Tối cao Mỹ trong phiên tranh luận mô phỏng tại Trường Luật Đại học Bắc Carolina (UNC), nhưng chưa tái hiện được cách trao đổi qua lại giữa thẩm phán và luật sư.
Thử nghiệm ngày 22/10/2026 cho thấy khoảng cách giữa khả năng lập luận pháp lý và việc thực hiện vai trò xét xử. Các nghiên cứu về đào tạo, độ chính xác và niềm tin của khách hàng cũng làm rõ giới hạn của AI trong lĩnh vực luật.
- Hội đồng AI biểu quyết 2–1, cùng kết luận với phán quyết 5–4 của Tòa án Tối cao Mỹ.
- AI đặt câu hỏi và tình huống giả định nhưng thiếu sự đối đáp tự nhiên trong tranh luận pháp lý.
- Các nghiên cứu ghi nhận tiềm năng hỗ trợ học luật, đồng thời cho thấy giới hạn về độ chính xác và niềm tin.
Thẩm phán ChatGPT đi đến kết luận giống Tòa án Tối cao Mỹ
Hội đồng gồm ba thẩm phán AI chấp thuận gia hạn thời hạn tự nguyện rời Mỹ khi ngày cuối rơi vào thứ Bảy. Kết luận này trùng với phán quyết thực tế trong vụ Monsalvo Velázquez v. Bondi.
Theo UNC Law, hai sinh viên năm ba Elijah Baetz và Reda Ansar tham gia tranh luận tại sự kiện “May It Please the Machine”. Vụ án nhập cư năm 2025 đặt ra câu hỏi: nếu thời hạn tự nguyện rời Mỹ kéo dài 60 ngày kết thúc vào thứ Bảy, thời hạn có được chuyển sang thứ Hai hay không?
Thời hạn này xác định thời điểm một người được phép tự nguyện rời Mỹ phải xuất cảnh để tránh bị phạt. Reuters đưa tin về phiên tranh luận mô phỏng ngày 28/10/2026.
Chuyên viên thư viện dữ liệu Rolando Rodriguez xây dựng cả ba thẩm phán trên cùng một mô hình ChatGPT, nhưng giao cho mỗi thẩm phán một cách diễn giải pháp luật khác nhau. Cả ba chỉ sử dụng hồ sơ pháp lý đã ẩn danh và làm việc ngoại tuyến nhằm bảo đảm tính công bằng, trung lập.
| Thẩm phán AI | Cách tiếp cận pháp luật | Quan điểm về gia hạn |
|---|---|---|
| Trọng văn bản | Bám sát nghĩa đen của văn bản luật | Phản đối |
| Thực dụng | Cân nhắc kết quả và tác động thực tế | Ủng hộ |
| Cấp tiến | Xem xét giá trị xã hội thay đổi và các nguyên tắc pháp lý hiện đại | Ủng hộ |
Hội đồng AI thông qua việc gia hạn với tỷ lệ 2–1. Trong phán quyết thực tế của Tòa án Tối cao Mỹ, tỷ lệ là 5–4; Thẩm phán Neil Gorsuch viết ý kiến đa số, còn Clarence Thomas và Samuel Alito thuộc phía bất đồng.
Phiên tranh luận AI còn thiếu sự đối đáp tự nhiên
Các thẩm phán AI đặt câu hỏi và đưa ra tình huống giả định, nhưng không ngắt lời người tranh luận. Vì vậy, phiên mô phỏng chưa tái hiện được nhịp trao đổi trực tiếp của hoạt động tranh luận trước tòa.
Nicole Downing, phó hiệu trưởng phụ trách AI tại UNC Law, cho biết mục tiêu là kiểm tra khả năng lập luận của AI theo cách thẩm phán trình bày trong ý kiến bằng văn bản, chứ không nhằm thay thế thẩm phán.
Giáo sư thực hành luật Annie Scardulla mô tả tranh luận trực tiếp là một cuộc trao đổi chuyên môn. Sự tương tác qua lại tự nhiên này vẫn còn thiếu ở các thẩm phán AI, dù hội đồng đã đi đến cùng kết luận với tòa án thực tế.
AI hỗ trợ học luật đến đâu, người dùng tin tưởng đến mức nào?
AI nhận được đánh giá tích cực trong một nghiên cứu về hỗ trợ học luật, nhưng mức sẵn sàng giao quyền quyết định cho AI vẫn thấp trong khảo sát người tiêu dùng Mỹ. Hai kết quả phản ánh những phạm vi sử dụng khác nhau.
Trong nghiên cứu đánh giá ẩn danh về câu trả lời hỗ trợ học luật, 16 giảng viên luật hợp đồng từ 14 trường luật Mỹ xem xét 2.918 lượt so sánh. Các giảng viên ưu tiên câu trả lời do AI viết trong phần lớn trường hợp.
| Chỉ tiêu trong nghiên cứu | Kết quả |
|---|---|
| Số giảng viên tham gia | 16 |
| Số trường luật Mỹ có giảng viên tham gia | 14 |
| Số lượt so sánh được xem xét | 2.918 |
| Tỷ lệ ưu tiên câu trả lời do AI viết | 75,33% |
| Tỷ lệ câu trả lời AI bị đánh dấu có hại | 3,53% |
| Tỷ lệ câu trả lời do con người viết bị đánh dấu có hại | 12,06% |
Khảo sát năm 2026 của Clio về xu hướng pháp lý ghi nhận sự dè dặt khi người tiêu dùng Mỹ được hỏi về việc để AI đưa ra quyết định. Phần lớn người tham gia cũng muốn luật sư thông báo việc sử dụng AI.
| Nội dung khảo sát người tiêu dùng Mỹ | Tỷ lệ |
|---|---|
| Sẵn sàng để AI đưa ra quyết định | 26% |
| Sẵn sàng để AI quyết định vấn đề mang tính cá nhân cao | 6% |
| Muốn luật sư thông báo có sử dụng AI hay không | 82% |
Kết quả đánh giá câu trả lời phục vụ học tập không đồng nghĩa với năng lực xét xử. Việc hỗ trợ sinh viên hiểu luật và việc đưa ra quyết định trong một vụ án vẫn là hai nhiệm vụ khác nhau.
Thị trường AI pháp lý tăng trưởng, độ chính xác còn chênh lệch
Nhu cầu AI pháp lý tập trung vào nghiên cứu, rà soát tài liệu và tuân thủ, thay vì xét xử tự động. Các số liệu về chất lượng dịch vụ và tra cứu luật vẫn cho thấy những giới hạn trong ứng dụng thực tế.
Grand View Research ước tính quy mô thị trường AI pháp lý đạt 1,4 tỷ USD năm 2024 và dự báo tăng lên 3,9 tỷ USD vào năm 2030.
| Chỉ tiêu thị trường AI pháp lý | Giá trị | Thời kỳ |
|---|---|---|
| Quy mô thị trường ước tính | 1,4 tỷ USD | 2024 |
| Quy mô thị trường dự báo | 3,9 tỷ USD | 2030 |
| Tốc độ tăng trưởng hằng năm dự báo | 17,3% | 2025–2030 |
| Tỷ trọng doanh thu của Bắc Mỹ | 46% | 2024 |
Thomson Reuters ghi nhận khoảng cách giữa kỳ vọng và chất lượng dịch vụ có ứng dụng AI. Đồng thời, một bộ phận nhân sự tại các hãng luật sử dụng công cụ chưa được phê duyệt.
| Chỉ tiêu do Thomson Reuters ghi nhận | Tỷ lệ |
|---|---|
| Khách hàng coi việc AI cải thiện chất lượng là rất quan trọng hoặc thiết yếu | 77% |
| Khách hàng cho rằng phần lớn nhà cung cấp đã mang lại cải thiện đó | 5% |
| Nhân sự tại các hãng luật sử dụng công cụ chưa được phê duyệt | 34% |
Trong bài đánh giá khả năng tra cứu luật thành văn tại nhiều bang của Mỹ, Westlaw AI, Lexis+ AI và hệ thống tùy chỉnh STARA đạt kết quả khác nhau. Các tỷ lệ này chỉ áp dụng cho bài đánh giá cụ thể, không đại diện cho độ chính xác pháp lý tổng thể.
| Hệ thống | Kết quả trong bài đánh giá tra cứu luật thành văn |
|---|---|
| Westlaw AI | 58% |
| Lexis+ AI | 64% |
| STARA | 83% |
Google cũng đã giới thiệu Gemini Enterprise for Legal ở giai đoạn xem trước, nhấn mạnh khả năng truy xuất nguồn trích dẫn và bảo vệ dữ liệu khách hàng.
Tổng kết
Thử nghiệm tại UNC Law cho thấy AI có thể lập luận để đi đến kết luận giống tòa án trong một vụ việc cụ thể, nhưng còn thiếu sự đối đáp của tranh luận trực tiếp. Các kết quả về đào tạo và tra cứu pháp luật củng cố vai trò hỗ trợ của AI; quyết định xét xử vẫn thuộc về con người.
