Lutnick dọa hành động với robot Trung Quốc sau đáp trả đất hiếm

Hoa Kỳ đang xem xét các biện pháp mới với robot có trợ cấp từ Trung Quốc, trong khi Bộ Quốc phòng cũng cân nhắc vốn cho ít nhất hai startup robot Mỹ.

Động thái này cho thấy Washington đang siết mạnh hơn cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực robot và chuỗi cung ứng phần cứng, giữa lúc căng thẳng công nghệ Mỹ – Trung tiếp tục lan sang “physical AI”.

Bộ Thương mại Mỹ có thể hành động với robot Trung Quốc

Bộ Thương mại Mỹ đang xem xét robot nhập khẩu được Trung Quốc trợ cấp và có thể triển khai biện pháp mới sau khi rà soát xong. Howard Lutnick nói Washington không muốn “robot được trợ cấp từ nhà nước tấn công chúng ta ở Mỹ”.

Cuộc họp kín quy tụ lãnh đạo từ SpaceX, Boston Dynamics, JPMorgan Chase, Goldman Sachs, Siemens và Rockwell Automation. Nội dung thảo luận tập trung vào việc đưa sản xuất trở lại trong nước và xây dựng chuỗi cung ứng cho thế hệ robot tiếp theo.

Hiện tại, một số robot sản xuất tại Trung Quốc đã chịu thuế của Mỹ. Tuy vậy, cách Lutnick mô tả gợi ý các biện pháp có thể đi xa hơn thuế quan, bao gồm hạn chế xuất khẩu, đưa vào danh sách thực thể hoặc kiểm soát đầu tư.

Bộ Quốc phòng Mỹ đang cân nhắc vốn cho hai startup robot

Bộ Quốc phòng Mỹ đang xem xét các khoản vay cho ít nhất hai startup robot trong nước là Foundation Robotics và Standard Bots. Khoản tài trợ này chưa được chốt và sẽ đi kèm vốn đầu tư tư nhân.

Evan Beard, CEO kiêm đồng sáng lập Standard Bots, có mặt tại cuộc họp và cho rằng chính phủ đang “đặt tiền thật lên bàn”, coi đây là mắt xích còn thiếu để việc đưa sản xuất robot trở lại Mỹ trở nên khả thi về kinh tế.

Giới điều hành cũng nêu hai điểm nghẽn chính khi xây nhà máy là vốn và thủ tục cấp phép. Đây là các rào cản thực tế bên cạnh vấn đề méo mó từ trợ cấp nước ngoài mà Lutnick đang nhắm tới.

Trung Quốc đáp trả bằng các hạn chế xuất khẩu mới

Trung Quốc đã mở rộng lệnh cấm xuất khẩu hàng lưỡng dụng sang 10 doanh nghiệp Mỹ, trong đó có MP Materials và USA Rare Earth. Hai công ty này là những đơn vị dẫn đầu mảng tinh luyện đất hiếm và sản xuất nam châm tại Mỹ.

Biện pháp mới được mô tả là lệnh cấm hoàn toàn với hàng lưỡng dụng từ Trung Quốc vào các thực thể bị nêu tên, thay vì chỉ yêu cầu giấy phép như trước. Nam châm vĩnh cửu đất hiếm, đặc biệt là NdFeB, là thành phần quan trọng cho bộ truyền động robot, động cơ điện và hệ thống làm mát trung tâm dữ liệu.

Diễn biến này làm tăng chi phí đầu vào cho bất kỳ kế hoạch mở rộng sản xuất robot nào tại Mỹ, đúng lúc Washington đang bàn về việc chặn robot thành phẩm từ Trung Quốc.

Cuộc cạnh tranh robot đang bước vào lớp “physical AI”

Đối đầu Mỹ – Trung đang dịch từ cuộc chiến chip sang cuộc chiến robot và hạ tầng vật lý cho AI. Trung Quốc đã triển khai khoảng 1,8 triệu robot công nghiệp trong năm 2023, gấp khoảng bốn lần Mỹ.

Ở chiều ngược lại, nhiều nước cũng đang đẩy vốn vào lĩnh vực này. Nhật Bản đặt kế hoạch đầu tư 10,5 nghìn tỷ yen, tương đương 65,1 tỷ USD, vào physical AI đến năm 2040 trên 17 lĩnh vực lớn.

Hàn Quốc áp thuế chống bán phá giá từ 15,96% đến 19,85% với robot Trung Quốc trong tháng 3. Cùng lúc, SoftBank CEO Masayoshi Son đang làm việc với Howard Lutnick về Project Crystal Land, một khu công nghiệp ở Arizona trị giá 1 nghìn tỷ USD nhằm mở rộng năng lực sản xuất AI và robot tại Mỹ.

Thị trường robot phản ứng nhanh sau tin tức

Cổ phiếu liên quan đến robot đã phản ứng ngay sau các diễn biến này. iRobot tăng hơn 30% vào thứ Tư, trong khi Richtech Robotics, Serve Robotics và WeRide cũng tăng giá.

Phản ứng của thị trường cho thấy nhà đầu tư đang theo dõi sát các tín hiệu chính sách của Mỹ đối với robot, chuỗi cung ứng và các doanh nghiệp tham gia cuộc đua sản xuất phần cứng AI.

Tổng kết

Mỹ đang đồng thời rà soát robot Trung Quốc, cân nhắc vốn cho doanh nghiệp robot nội địa và đối mặt với phản ứng trả đũa từ Bắc Kinh, khiến cuộc cạnh tranh trong ngành robot trở nên căng hơn ở cả chính sách lẫn chuỗi cung ứng.