Meta đã gỡ một tính năng Instagram cho phép dùng AI tạo ảnh từ ảnh đại diện công khai của người khác chỉ sau ba ngày ra mắt.
Quyết định này phản ánh áp lực ngày càng lớn quanh quyền đồng ý, quyền sử dụng hình ảnh và cách các nền tảng xử lý dữ liệu cá nhân trong các sản phẩm AI tạo sinh.
- Meta đã dừng tính năng dùng ảnh Instagram công khai để tạo ảnh AI từ ảnh của người khác.
- Tranh cãi tập trung vào cơ chế mặc định cho tài khoản công khai người lớn, thay vì bản thân mô hình Muse Image.
- Vụ việc cho thấy cuộc tranh luận về consent và quyền dùng hình ảnh đang tác động trực tiếp đến sản phẩm AI tiêu dùng.
Meta rút tính năng sau phản ứng từ giới sáng tạo và nhóm bảo vệ quyền riêng tư
Meta đã gỡ bỏ tùy chọn cho phép AI tham chiếu ảnh từ các hồ sơ Instagram công khai của người dùng trưởng thành. Tính năng này không còn khả dụng sau khi vấp phải chỉ trích từ creator, diễn viên và các nhóm quan tâm đến quyền riêng tư.
Điểm gây tranh cãi nằm ở cơ chế opt-out: tài khoản công khai của người lớn được mặc định đưa vào hệ thống, trừ khi người dùng tự tắt. Tài khoản dưới 18 tuổi và tài khoản riêng tư không nằm trong phạm vi này.
Muse Image vẫn tồn tại, nhưng cách dùng dữ liệu bị thu hẹp
Muse Image là công cụ tạo ảnh AI mà Meta công bố ngày 7/7, được giới thiệu là sản phẩm đầu tiên của Superintelligence Lab do Alexandr Wang dẫn dắt. Tuy nhiên, Meta đã bỏ phần cho phép tạo ảnh dựa trên ảnh công khai của Instagram trong yêu cầu tạo ảnh.
Meta mô tả mục tiêu của tính năng là trao cho người dùng “quyền kiểm soát” việc nội dung công khai của họ có thể được tham chiếu hay không. Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng cách thiết kế mặc định như vậy khiến việc đồng ý bị suy diễn thay vì được xin rõ ràng.
Tranh luận chuyển sang câu hỏi về quyền đồng ý với hình ảnh AI
Vụ việc đặt ra câu hỏi cốt lõi: việc đăng ảnh công khai có đồng nghĩa với việc bên khác được phép dùng ảnh đó để tạo nội dung AI hay không. Đây là điểm đang gây sức ép lên nhiều sản phẩm AI tiêu dùng.
SAG-AFTRA đã khuyến nghị thành viên tắt tính năng này, trong khi Creative Artists Agency cho rằng tên, hình ảnh, ngoại hình và giọng nói của người nổi tiếng không nên bị dùng nếu chưa có sự đồng ý rõ ràng. Các nhóm bảo vệ quyền riêng tư cũng cảnh báo nguy cơ mạo danh, ảnh nhạy cảm không đồng thuận và lừa đảo trực tuyến.
Khung pháp lý về dữ liệu và AI likeness ngày càng siết chặt
Tranh cãi này cũng liên quan đến cách luật hiện hành nhìn nhận ảnh cá nhân và dữ liệu sinh trắc học. GDPR xem hình ảnh của một người là dữ liệu cá nhân, đồng thời yêu cầu cơ sở pháp lý phù hợp khi xử lý dữ liệu đó.
EU AI Act yêu cầu nhà cung cấp phải thông báo công khai khi nội dung được tạo hoặc chỉnh sửa bằng AI, như deepfake. Ở Mỹ, California đã thông qua hai đạo luật AB 2602 và AB 1836, theo đó cần có phép trước khi dùng hình ảnh AI của nghệ sĩ còn sống hoặc đã qua đời cho mục đích thương mại.
Tác động đối với Meta và các nhà phát triển AI tiêu dùng
Meta không phải công ty duy nhất phải điều chỉnh vì phản ứng liên quan đến consent. OpenAI trước đó cũng từng phải bỏ một lựa chọn opt-out tương tự trong mô hình video Sora sau khi gặp chỉ trích về việc dùng ảnh công khai.
Diễn biến này cho thấy các công ty AI đang phải cân bằng giữa khả năng khai thác dữ liệu công khai và yêu cầu xin phép rõ ràng. Với người dùng và nhà phát triển, quyền đồng ý đang trở thành một điều kiện trung tâm thay vì chỉ là phần bổ sung trong thiết kế sản phẩm.
Tổng kết
Việc Meta gỡ tính năng chỉ sau ba ngày cho thấy câu chuyện về AI tạo sinh không còn chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà đã chuyển thành tranh luận về quyền sử dụng hình ảnh, dữ liệu cá nhân và cơ chế đồng ý trong sản phẩm đại chúng.
