Đồn đoán về việc Tesla và SpaceX có thể về chung một mái nhà đang nóng lên khi hai công ty của Elon Musk đã đan xen sâu về nhân sự, tài chính và hạ tầng AI.
Diễn biến này thu hút chú ý vì SpaceX đang tiến gần một kế hoạch niêm yết, còn Tesla đã có quy mô định giá rất lớn. Dù chưa có xác nhận về một thương vụ sáp nhập, các mối liên hệ hiện có khiến câu chuyện này trở thành tâm điểm theo dõi của giới đầu tư.
- Tesla và SpaceX đã có nhiều điểm giao nhau về nhân sự, hội đồng quản trị và hạ tầng kỹ thuật.
- Mối liên kết tài chính giữa hai bên còn mở rộng sang xAI, Megapack và Cybertruck.
- Khả năng sáp nhập có thể đặt ra câu hỏi về cấu trúc sở hữu, tỷ lệ hoán đổi và quyền kiểm soát.
Tesla và SpaceX đã gắn với nhau qua nhân sự, hội đồng và công nghệ
Hai công ty này không vận hành hoàn toàn tách biệt. Elon Musk đều có vai trò tại cả Tesla lẫn SpaceX, trong khi một số nhân sự và cựu thành viên hội đồng quản trị cũng từng đi qua lại giữa hai bên. Điều đó khiến ranh giới giữa hai hệ sinh thái ngày càng mờ.
Charles Kuehmann là một ví dụ được nêu rõ, khi giữ vị trí phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật vật liệu cho cả hai công ty. Các mảng như vật liệu, kiểm soát nhiệt, trọng lượng, độ an toàn pin và sản xuất quy mô lớn đều là những vấn đề kỹ thuật nặng tính thực thi, nên việc chia sẻ nhân lực chuyên môn không phải chuyện hiếm.
Mối liên hệ tài chính đã vượt ra ngoài quan hệ giữa hai công ty
Quan hệ tài chính giữa Tesla, SpaceX và xAI là một lớp liên kết khác. Tesla đã đầu tư 2 tỷ USD vào xAI vào tháng 1, sau đó SpaceX và xAI sáp nhập một tháng sau đó, khiến khoản đầu tư này gián tiếp nối với SpaceX.
SpaceX cũng được cho là sẽ chi 697 triệu USD để mua pin Megapack của Tesla trong giai đoạn 2024 và 2025. Số pin này sẽ phục vụ các trung tâm dữ liệu của xAI quanh khu Colossus ở Memphis, Tennessee. Ngoài ra, hồ sơ còn nêu kế hoạch mua 131 triệu USD xe Cybertruck từ Tesla.
Khả năng sáp nhập sẽ kéo theo nhiều câu hỏi pháp lý và định giá
Nếu Tesla và SpaceX thực sự về chung một cấu trúc, câu hỏi lớn nhất sẽ không chỉ là liệu thương vụ có được phép hay không. Thị trường còn phải chờ xem công ty nào đứng ở vai trò công ty mẹ, tỷ lệ hoán đổi cổ phần sẽ ra sao và giá trị của mỗi bên được xác định thế nào.
Về mặt pháp lý, các luật sư được dẫn lại cho rằng rủi ro chống độc quyền có thể không quá lớn vì hai công ty không bán cùng một loại sản phẩm. Tuy vậy, bài toán cho cổ đông lại phức tạp hơn nhiều khi một bên được định giá khoảng 1,25 nghìn tỷ USD và bên còn lại khoảng 1,6 nghìn tỷ USD.
SpaceX vẫn đang là tài sản chiến lược trong lĩnh vực quốc phòng
SpaceX không chỉ là câu chuyện công nghệ thương mại mà còn gắn với chi tiêu quốc phòng của Mỹ. Lực lượng Không gian Mỹ đã trao cho công ty một hợp đồng trị giá 2,29 tỷ USD để phát triển kiến trúc SDN Backbone, nhằm kết nối cảm biến quân sự, hệ thống cảnh báo tên lửa, khả năng theo dõi và các nền tảng vũ khí.
Kiến trúc này được thiết kế để truyền dữ liệu an toàn, tốc độ cao và độ trễ thấp giữa các nền tảng. Mục tiêu là có bản mẫu vào năm 2027. Dự án còn có liên hệ với các chương trình phòng thủ tên lửa trong khuôn khổ Golden Dome dưới thời chính quyền Trump.
Quyền kiểm soát của Elon Musk vẫn là yếu tố quyết định
Ở SpaceX, Elon Musk nắm khoảng 85% quyền biểu quyết, nên ông có thể chi phối các quyết định lớn của công ty. Tesla cũng có cấu trúc đãi ngộ riêng dành cho Musk, gắn với nhiều giai đoạn dựa trên vốn hóa và các mục tiêu vận hành.
Điều này có nghĩa là bất kỳ kịch bản hợp nhất nào, nếu xảy ra, cũng sẽ phụ thuộc rất lớn vào ý chí của Musk hơn là vào một thay đổi mang tính tự nhiên của thị trường. Hiện chưa có xác nhận chính thức rằng một thương vụ như vậy sẽ diễn ra.
Tổng kết
Câu chuyện Tesla và SpaceX chung một mái nhà hiện vẫn chủ yếu là đồn đoán, nhưng các mối liên hệ về nhân sự, tài chính và hợp đồng hạ tầng khiến nó không hoàn toàn vô căn cứ. Với nhà đầu tư, điểm cần theo dõi là bất kỳ tín hiệu chính thức nào về cấu trúc sở hữu, định giá và quyền kiểm soát.
