Mỹ tạm thời cho phép các nước mua dầu thô Nga đã được bơm lên tàu chở dầu ngoài khơi, nhằm giảm thiếu hụt nguồn cung do xung đột với Iran và hạ nhiệt giá nhiên liệu.
Giấy phép chung của OFAC mở “cửa sổ” thời gian để giao nhận và bán lượng dầu Nga đang trên đường vận chuyển, trong khi Washington khẳng định đây là biện pháp ngắn hạn, giới hạn phạm vi và không phải nới lỏng trừng phạt đối với Nga.
- OFAC ban hành giấy phép chung cho phép bán và giao dầu Nga đã được xếp lên tàu tính đến 12/03/2026.
- Thời hạn cho các hoạt động liên quan đến neo đậu, dỡ hàng được phép đến 11/04/2026 (giờ Mỹ), kèm giới hạn không mở rộng sang giao dịch bị cấm khác.
- Nga coi động thái này là bằng chứng thị trường năng lượng toàn cầu khó ổn định nếu thiếu dầu Nga, trong khi EU tiếp tục tranh luận về rủi ro phụ thuộc.
Mỹ dỡ hạn chế với dầu Nga đang vận chuyển trên biển
OFAC cấp giấy phép chung cho phép các nước mua dầu thô và sản phẩm dầu mỏ có nguồn gốc Nga đã được bơm lên tàu tính đến 12/03/2026, và cho phép các hoạt động giao nhận liên quan trong thời hạn nhất định.
Văn bản của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ nêu rõ giấy phép “cho phép việc giao và bán dầu thô và sản phẩm dầu mỏ có nguồn gốc Liên bang Nga được xếp lên tàu tính đến ngày 12/03/2026”.
Giấy phép cũng cho phép các hoạt động cần thiết để hoàn tất giao dịch, gồm các bước vận hành an toàn như cập cảng và dỡ hàng, “đến 12:01 a.m. theo giờ miền Đông Mỹ, ngày 11/04/2026”.
OFAC nhấn mạnh giấy phép không cho phép bất kỳ giao dịch hay hoạt động bị cấm nào khác. Văn bản cũng loại trừ các giao dịch liên quan đến Iran, chính phủ Iran, hoặc hàng hóa và dịch vụ có nguồn gốc từ Cộng hòa Hồi giáo này. Tài liệu gốc: giấy phép của OFAC.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent mô tả đây là bước đi “dứt khoát” nhằm “thúc đẩy ổn định thị trường năng lượng toàn cầu” và “giữ giá thấp”. Trên X, ông cho biết đây là biện pháp ngắn hạn, thiết kế hẹp, và sẽ không mang lại lợi ích tài chính đáng kể cho chính phủ Nga.
Giấy phép của OFAC giới hạn phạm vi và không mở rộng sang các giao dịch bị cấm
Giấy phép chỉ áp dụng cho dầu Nga đã ở trên tàu trước mốc 12/03/2026 và chỉ hợp pháp hóa các bước cần thiết để giao nhận trong khung thời gian quy định, không hợp thức hóa các hoạt động khác vốn bị trừng phạt.
OFAC nêu rõ giấy phép không “bật đèn xanh” cho các luồng giao dịch ngoài phạm vi: không bao gồm những hoạt động bị cấm khác, và đặc biệt không bao gồm các giao dịch có yếu tố Iran hoặc hàng hóa, dịch vụ xuất xứ từ Iran.
Cách diễn đạt này cho thấy mục tiêu chính sách là xử lý tình huống nguồn cung ngắn hạn khi hàng hóa đã ở trên biển, thay vì điều chỉnh cấu trúc trừng phạt dài hạn. Với thị trường hàng hóa, phần “tắc nghẽn” thường nằm ở khâu giao nhận, bảo hiểm, thanh toán và tuân thủ; giấy phép chung giúp giảm rủi ro pháp lý cho các bên tham gia các bước hoàn tất giao hàng trong thời hạn hiệu lực.
Nga coi việc giải phóng nguồn cung là bằng chứng thị trường khó thiếu dầu Nga
Quan chức Nga hoan nghênh quyết định của Mỹ và lập luận rằng thị trường năng lượng toàn cầu khó duy trì ổn định nếu không có dầu Nga, nhất là trong bối cảnh nguồn cung bị siết vì căng thẳng Trung Đông.
Trên Telegram, ông Kirill Dmitriev, Đặc phái viên Tổng thống Nga về đầu tư nước ngoài và hợp tác kinh tế, cho rằng Mỹ đang “thừa nhận điều hiển nhiên” về vai trò của dầu Nga đối với ổn định thị trường.
“Mỹ đang trên thực tế thừa nhận điều hiển nhiên: nếu không có dầu Nga, thị trường năng lượng toàn cầu không thể ổn định.”
– Kirill Dmitriev, Đặc phái viên Tổng thống Nga về đầu tư nước ngoài và hợp tác kinh tế
Ông Dmitriev cũng nhấn mạnh rằng sau khi Mỹ cho phép Ấn Độ mua dầu Nga, Washington tiếp tục dỡ hạn chế đối với khoảng 100 triệu thùng dầu Nga “đang vận chuyển”. Ngoài ra, một bài viết cho biết giấy phép mới có thể cho phép Nga bán khoảng 128 triệu thùng dầu đã được bơm lên tàu, trước đó nằm trong diện bị nhắm tới bởi lệnh trừng phạt của Mỹ.
“Năng lượng Nga là không thể thiếu để xoa dịu cuộc khủng hoảng năng lượng lớn nhất thế giới.”
– Kirill Dmitriev
Mỹ nói đây không phải nới lỏng trừng phạt mà là giải pháp logistics ngắn hạn
Các quan chức Mỹ khẳng định không “giảm nhẹ” trừng phạt đối với Nga, mà đang đẩy nhanh luồng dầu đã ở trên biển để giải quyết giai đoạn nguồn cung thắt chặt trong vài tuần.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói Mỹ không trao “giảm nhẹ trừng phạt” cho Nga, cho rằng “toàn bộ số dầu đó là dầu đang ở trên biển, chờ đến lượt dỡ hàng vào Trung Quốc”. Ông nói với CNN rằng việc cho phép Ấn Độ mua là giải pháp thực dụng để “vượt qua vài tuần nguồn cung năng lượng eo hẹp”, chuyển hướng dầu đến nhà máy lọc dầu Ấn Độ thay vì Trung Quốc.
Bối cảnh được nêu là giá dầu đã có lúc vượt 100 USD/thùng khi xung đột ở Trung Đông leo thang, và trước đó OFAC đã cấp miễn trừ 30 ngày cho Ấn Độ. Washington cũng liên hệ động thái hiện tại với mục tiêu ổn định thị trường và hạn chế đà tăng giá nhiên liệu.
Châu Âu lo rủi ro phụ thuộc, nhưng áp lực giá nhiên liệu làm tăng cân nhắc thực dụng
EU ghi nhận tồn kho dầu cao và mức lấp đầy kho khí vẫn ổn định, nhưng giá nhiên liệu tăng khiến câu chuyện “quay lại dầu Nga” trở thành chủ đề nhạy cảm giữa mục tiêu an ninh năng lượng và rủi ro phụ thuộc.
Giá nhiên liệu tại EU tăng sau khi Mỹ và Israel tiến hành các đợt không kích vào Iran, tạo cơ hội để Nga sử dụng “lá bài năng lượng”. Trong khi đó, châu Âu đang giảm dần nhập khẩu dầu và khí từ Nga như một phần của các gói trừng phạt liên quan đến xung đột Ukraine.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cảnh báo việc quay lại nhiên liệu hóa thạch Nga là “sai lầm chiến lược”, có thể khiến châu Âu “phụ thuộc hơn, dễ tổn thương hơn và yếu đi”. Tuy nhiên, Tổng vụ Năng lượng của Ủy ban cho biết các nước EU “chưa quan sát thấy rủi ro an ninh nguồn cung vào thời điểm này”, đồng thời khẳng định tồn kho dầu cao và kho khí đốt vẫn ổn định.
Một số nước cân nhắc mua dầu Nga khi Mỹ mở “cửa sổ” pháp lý
Khi Mỹ cho phép giao dịch với dầu Nga đã ở trên biển trong thời gian ngắn, một số bên mua tiềm năng có thể cân nhắc đàm phán để tận dụng nguồn cung sẵn có và giảm rủi ro gián đoạn tuyến vận tải.
Một báo cáo cho biết Thái Lan, nước từng nhập khoảng 50% dầu qua Eo biển Hormuz (hiện bị đóng), đang chuẩn bị bước vào các cuộc thảo luận về việc mua dầu thô Nga. Thông tin tham khảo: bài báo về kế hoạch của Thái Lan.
Trong thực tế thị trường, các “cửa sổ” cấp phép như vậy thường ảnh hưởng trực tiếp đến phần dầu đã nằm trong chuỗi vận chuyển: ưu tiên xử lý hàng đã lên tàu để tránh tồn đọng, giảm phí phát sinh và hạ áp lực nguồn cung tức thời, thay vì tạo thêm nguồn cung mới.
Những câu hỏi thường gặp
Mỹ đã cho phép mua loại dầu Nga nào và theo điều kiện gì?
OFAC cho phép mua dầu thô và sản phẩm dầu mỏ có nguồn gốc Nga đã được xếp lên tàu tính đến 12/03/2026. Các hoạt động liên quan như neo đậu an toàn và dỡ hàng được phép trong thời hạn nêu trong giấy phép.
Giấy phép của OFAC có hiệu lực đến khi nào?
Giấy phép cho phép các hoạt động liên quan được thực hiện đến 12:01 a.m. theo giờ miền Đông Mỹ ngày 11/04/2026, theo nội dung được công bố trong văn bản của OFAC.
Động thái này có phải Mỹ nới lỏng trừng phạt đối với Nga không?
Phía Mỹ nói đây là biện pháp ngắn hạn, phạm vi hẹp để hỗ trợ ổn định thị trường năng lượng và không cho phép các giao dịch bị cấm khác. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ cũng nhấn mạnh đây là xử lý logistics cho lượng dầu đang ở trên biển.
Vì sao quyết định này được đưa ra vào thời điểm hiện tại?
Bối cảnh được nêu là xung đột với Iran làm gián đoạn nguồn cung và đẩy giá nhiên liệu lên cao, trong đó giá dầu từng vượt 100 USD/thùng. Mỹ cho biết mục tiêu là thúc đẩy ổn định thị trường và hạn chế tăng giá.
Những nước nào có thể cân nhắc mua dầu Nga theo “cửa sổ” mới?
Nội dung đề cập Thái Lan đang chuẩn bị thảo luận mua dầu thô Nga theo một báo cáo báo chí, sau khi Mỹ mở “cửa sổ” pháp lý cho dầu Nga đã được xếp lên tàu.
