Hơn 600 nhân viên Google đã gửi thư tới CEO Sundar Pichai, yêu cầu công ty không cho phép AI Gemini được dùng cho các công việc bí mật của Lầu Năm Góc.
Nhóm ký tên đến từ DeepMind và Google Cloud, trong bối cảnh Google và Bộ Quốc phòng Mỹ được cho là đang thảo luận về khả năng đưa Gemini vào các hệ thống phân loại. Lá thư phản ánh tranh cãi kéo dài về việc AI thương mại nên được sử dụng đến đâu trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt khi liên quan tới dữ liệu mật và các ứng dụng khó giám sát.
- Hơn 600 nhân viên Google kêu gọi không đưa Gemini vào các workload mật của Bộ Quốc phòng Mỹ.
- Nhân viên lo ngại về vũ khí tự hành, giám sát hàng loạt và việc không thể kiểm tra, ngăn chặn cách AI được sử dụng trong môi trường bí mật.
- Tranh cãi này diễn ra trong lúc các công ty AI lớn khác cũng đang đối mặt với câu hỏi tương tự về hợp tác với quân đội Mỹ.
Nhân viên Google lo ngại về tính minh bạch và quyền kiểm soát
Trong thư gửi Sundar Pichai, các nhân viên nói rằng người làm AI có trách nhiệm ngăn công nghệ của mình bị dùng vào những mục đích “phi đạo đức và nguy hiểm”. Họ cho rằng nếu AI được đưa vào các workload mật, nhân viên sẽ không thể biết chính xác nó được dùng ra sao, cũng không có cách thực tế để phản đối hay dừng lại sau khi thỏa thuận đã hoàn tất.
Điểm cốt lõi trong lập luận của họ là việc từ chối ngay từ đầu mới là biện pháp bảo đảm duy nhất. Theo nhóm này, các rủi ro không chỉ nằm ở vũ khí tự hành hay giám sát hàng loạt, mà còn ở bản chất của môi trường bí mật: khi hoạt động diễn ra sau lớp bảo mật, rất khó kiểm chứng đâu là phạm vi sử dụng thực tế của AI.
Trọng tâm tranh luận nằm ở cụm “mọi mục đích hợp pháp”
Pentagon từng nói quân đội nên được quyền dùng AI thương mại cho “mọi mục đích hợp pháp”. Với những người phản đối, cách diễn đạt này chưa đủ để bảo vệ trước các ứng dụng nhạy cảm, vì nó vẫn để ngỏ không gian rất rộng cho cách triển khai trong thực tế.
Lo ngại này càng tăng khi các tuyên bố và hành động gần đây từ chính quyền Mỹ tiếp tục làm dấy lên tranh luận về cách sử dụng sức mạnh quân sự. Trong bối cảnh đó, một số nhân viên Google cho rằng việc đưa AI vào hệ thống mật khiến rủi ro đạo đức và kiểm soát càng khó đánh giá hơn.
Tranh cãi không chỉ dừng ở Google
Vấn đề hợp tác giữa AI và quân đội Mỹ cũng đang gây áp lực lên các công ty khác. Anthropic từng để công nghệ của mình được tích hợp vào hệ thống của Bộ Quốc phòng Mỹ để hỗ trợ sắp xếp dữ liệu và nhận diện mục tiêu khả dĩ, trước khi bị chấm dứt hợp tác vào tháng 2. Công ty này sau đó vướng tranh chấp pháp lý với chính phủ Mỹ về việc việc chấm dứt đó có hợp pháp hay không.
OpenAI cũng đã ký một thỏa thuận vào tháng 2 để cung cấp AI cho các workload mật. Sam Altman nói ông tin rằng hợp đồng của chính phủ chặn việc dùng cho giám sát hàng loạt và vũ khí tự hành, nhưng tranh luận xung quanh giới hạn thực tế của các điều khoản vẫn chưa kết thúc. Điều đó cho thấy câu chuyện của Google là một phần của cuộc tranh cãi rộng hơn trong ngành AI, không chỉ là xung đột nội bộ của riêng một công ty.
Google từng đối mặt phản ứng tương tự từ chính nhân viên
Đây không phải lần đầu Google bị chất vấn về các hợp đồng liên quan đến quân sự. Năm 2018, nhân viên từng phản đối dự án của Lầu Năm Góc dùng AI của Google để nhận diện vật thể trong video từ drone, và Google sau đó không gia hạn thỏa thuận đó.
Sau cuộc tranh cãi trước đây, Google từng đưa ra cam kết rằng công nghệ AI của mình sẽ không được dùng cho vũ khí hoặc giám sát. Tuy nhiên, những thay đổi gần đây cho thấy công ty đã nới các giới hạn đó và tiếp tục theo đuổi thêm hợp đồng quốc phòng. Việc ký thỏa thuận vào tháng 12 cho phép Bộ Quốc phòng Mỹ sử dụng Gemini là bước đi mới nhất khiến chủ đề này quay lại tâm điểm.
Tổng kết
Lá thư của hơn 600 nhân viên Google cho thấy tranh luận về AI trong lĩnh vực quốc phòng vẫn còn rất căng thẳng, nhất là khi liên quan tới các hệ thống bí mật và khả năng giám sát quyền kiểm soát từ bên ngoài. Với Google, vấn đề không chỉ nằm ở một hợp đồng cụ thể mà còn ở việc công ty muốn vạch ra ranh giới nào giữa ứng dụng thương mại và ứng dụng quân sự của AI.
