OpenAI Foundation vừa công bố kế hoạch chi 250 triệu USD cho các chương trình hỗ trợ người lao động bị ảnh hưởng bởi AI, đánh dấu lần đầu tổ chức này dành riêng ngân sách cho rủi ro mất việc do tự động hóa.
Kế hoạch tập trung vào nghiên cứu thị trường lao động, hỗ trợ trực tiếp cho cộng đồng chịu tác động và thử nghiệm các mô hình chính sách để chia sẻ lợi ích từ AI rộng hơn. Động thái này xuất hiện trong lúc nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu cắt giảm nhân sự vì AI và tối ưu hóa đội ngũ.
- OpenAI Foundation dành 250 triệu USD cho các nỗ lực liên quan đến dịch chuyển việc làm do AI.
- Ba hướng chính gồm nghiên cứu, hỗ trợ người lao động và thử nghiệm chính sách phân bổ lợi ích từ AI.
- Quỹ này được hậu thuẫn bởi 26% cổ phần trong mảng thương mại của OpenAI, ước tính khoảng 130 tỷ USD.
OpenAI Foundation sẽ dùng 250 triệu USD vào những việc gì
Khoản tiền này được chia cho ba hướng chính: nghiên cứu tác động của AI lên việc làm, hỗ trợ trực tiếp cho cộng đồng bị mất việc, và thử nghiệm các mô hình chính sách mới để lợi ích từ AI được phân bổ rộng hơn.
Phía quỹ cho biết các chương trình cụ thể chưa được nêu tên, nhưng những sáng kiến đầu tiên dự kiến sẽ ra mắt trước cuối năm.
Ở mảng nghiên cứu, trọng tâm là xây dựng hạ tầng đo lường tốt hơn cho thị trường lao động toàn cầu, bao gồm việc theo dõi việc làm, tiền lương và hành vi doanh nghiệp. Quỹ cũng đặc biệt quan tâm đến các nước thu nhập thấp và trung bình, nơi AI có thể vừa làm nới rộng bất bình đẳng vừa mở thêm khả năng tiếp cận dịch vụ.
Trọng tâm là hỗ trợ người lao động và thử nghiệm chính sách
Ở mảng hỗ trợ trực tiếp, OpenAI Foundation nhắc đến khoảng trống trong bảo hiểm thất nghiệp, bảo vệ thu nhập khi mất việc và các lộ trình đào tạo lại. Quỹ cũng thừa nhận các chương trình đào tạo lại truyền thống cho kết quả không đồng đều.
Quỹ cho rằng người lao động cần có tiếng nói lớn hơn trong cách công cụ AI được triển khai tại nơi làm việc. Đây là điểm đáng chú ý vì nó chuyển trọng tâm từ câu chuyện công nghệ sang tác động thực tế lên việc làm và thu nhập.
Về chính sách, quỹ muốn biến các ý tưởng thành thiết kế cụ thể, trong đó có các mô hình như giảm thuế lên lao động và tăng thuế lên vốn, kế hoạch chia lợi nhuận bất thường và các quỹ đầu tư quốc gia. Norway’s Government Pension Fund và Alaska’s Permanent Fund được nêu như những điểm tham chiếu.
Áp lực việc làm do AI đã hiện hữu trong doanh nghiệp
Làn sóng cắt giảm nhân sự liên quan đến AI không còn là giả định. Trong năm qua, các công cụ AI cho lập trình, viết nội dung marketing và dịch vụ khách hàng đã chuyển từ thử nghiệm sang triển khai thực tế, kéo theo quyết định tối ưu hóa lao động ở nhiều công ty.
Block cắt 4.000 nhân sự trong tháng 2, tương đương khoảng 40% lực lượng lao động. CEO Jack Dorsey cho biết các công cụ trí tuệ nhân tạo kết hợp với mô hình nhóm nhỏ và phẳng hơn đang tạo ra một cách vận hành mới. Sau thông báo đó, cổ phiếu Block tăng 25% trong giao dịch sau giờ.
Standard Chartered cũng cho biết sẽ cắt hơn 7.000 vị trí đến năm 2030. Ở chiều rộng hơn, Amazon đã cắt 16.000 việc làm trong tháng 1, Meta bắt đầu loại bỏ 8.000 vị trí, còn riêng ngành công nghệ đã cắt gần 80.000 vị trí trong quý I/2026, trong đó khoảng một nửa được cho là liên quan đến AI.
In some cases, we are replacing lower-value human capital with the financial capital and the investment capital we are deploying.
– Bill Winters
Quỹ OpenAI có quy mô tài sản rất lớn sau tái cấu trúc
Sau đợt tái cấu trúc doanh nghiệp năm ngoái, tổ chức phi lợi nhuận này nắm 26% cổ phần trong mảng thương mại của OpenAI. Giá trị phần sở hữu được ước tính khoảng 130 tỷ USD, đưa quỹ trở thành một trong những tổ chức từ thiện có tài sản lớn nhất.
OpenAI từng cam kết sẽ phân bổ ít nhất 1 tỷ USD thông qua quỹ trong 12 tháng tới cho các dự án liên quan đến AI trong khoa học đời sống và cộng đồng. Khoản 250 triệu USD cho lao động là một phần của cam kết đó, đồng thời là lần đầu tiên một ngân sách riêng được chỉ định cho vấn đề dịch chuyển việc làm.
Quỹ cũng cho biết sẽ tuyển nhân sự để vận hành một số chương trình trực tiếp thay vì chỉ đóng vai trò trung gian cấp tài trợ. Nguồn vốn vì thế sẽ đến với cả các tổ chức phi lợi nhuận lẫn những đơn vị ngoài hệ thống tài trợ truyền thống.
Fidji Simo, CEO mảng Applications của OpenAI, thừa nhận AI có thể làm giàu thêm quyền lực và tài sản nếu lợi ích không được phân phối rộng. Quan điểm này nối tiếp cảnh báo trước đó của Dario Amodei từ Anthropic rằng AI có thể xóa sổ một nửa việc làm white-collar cấp đầu vào trong vòng một đến năm năm.
Tổng kết
Khoản chi 250 triệu USD cho thấy OpenAI Foundation đang chuyển câu chuyện về AI từ tăng trưởng công nghệ sang tác động xã hội, đặc biệt là việc làm và phân bổ lợi ích. Dù các chương trình cụ thể chưa được công bố đầy đủ, mốc thời gian ra mắt trước cuối năm sẽ là điểm cần theo dõi.
