Caitlin Kalinowski, cựu lãnh đạo mảng phần cứng và robot của OpenAI, tuyên bố rời công ty vì lo ngại các công cụ AI có thể bị quân đội Mỹ sử dụng cho giám sát trong nước và hệ thống vũ khí tự động nhắm mục tiêu.
Động thái này diễn ra sau thỏa thuận giữa OpenAI và Bộ Quốc phòng Mỹ vào tháng 2, làm dấy lên tranh luận về “rào chắn” quản trị, mức độ cho phép vận hành AI trên mạng lưới mật, và giới hạn với giám sát công dân.
- Kalinowski rời OpenAI vì phản đối giám sát người Mỹ không có giám sát tư pháp và “tự chủ gây chết người” thiếu ủy quyền của con người.
- Lầu Năm Góc thúc đẩy đưa mô hình AI vào cả hệ thống mật và không mật, đồng thời yêu cầu hạn chế rào chắn.
- OpenAI nói đã áp các giới hạn trong sử dụng quân sự, nhưng Kalinowski cho rằng thông báo vội vàng và quản trị không nên bị “đốt giai đoạn”.
Kalinowski rời OpenAI vì lo AI bị dùng cho giám sát trong nước và vũ khí tự động
Kalinowski cho biết cô từ chức do lo ngại Bộ Quốc phòng Mỹ có thể dùng AI để giám sát công dân Mỹ không có giám sát tư pháp và phát triển năng lực tác chiến tự động, điều cô phản đối về nguyên tắc.
Kalinowski, người phụ trách mảng kỹ thuật phần cứng và robot, rời OpenAI sau hơn một năm, bắt đầu từ tháng 11 năm 2024. Cô công bố quyết định vào ngày 7/3, gắn trực tiếp với quan ngại về thỏa thuận mà OpenAI đạt được với Bộ Quốc phòng Mỹ trong tháng 2.
Theo nội dung đăng trên X, cô thừa nhận AI có vai trò quan trọng đối với an ninh quốc gia, nhưng không chấp nhận hai kịch bản: giám sát người Mỹ không có giám sát tư pháp, và “tự chủ gây chết người” khi không có ủy quyền của con người. Cô nhấn mạnh quyết định rời đi “vì nguyên tắc, không phải vì con người”, đồng thời nói tự hào về những gì đội ngũ robot tại OpenAI đã xây dựng.
“Tôi đã từ chức khỏi OpenAI… AI có vai trò quan trọng trong an ninh quốc gia. Nhưng giám sát người Mỹ mà không có giám sát tư pháp và tự chủ gây chết người mà không có ủy quyền của con người là…”
– Caitlin Kalinowski, bài đăng on X (7/3/2026), liên kết: bài đăng ngày 7/3/2026
Lầu Năm Góc thúc đẩy triển khai mô hình AI trên hệ thống mật và không mật
Các cuộc thảo luận cho thấy Bộ Quốc phòng Mỹ muốn triển khai mô hình AI trên cả mạng lưới phân loại mật và không phân loại, với mục tiêu giảm hạn chế và mở rộng phạm vi vận hành.
Trong tháng 2, Lầu Năm Góc được mô tả là đẩy mạnh trao đổi với các công ty AI hàng đầu để đưa mô hình tự động vào các hệ thống phân loại. Bối cảnh này làm tăng áp lực về việc “điều chỉnh” các rào chắn an toàn khi AI đi vào hạ tầng quân sự.
Emil Michael, Giám đốc Công nghệ (CTO) của Lầu Năm Góc, phát biểu trong một cuộc họp tại Nhà Trắng với các lãnh đạo công nghệ rằng quân đội muốn mô hình AI có thể hoạt động trên cả mạng mật và không mật “không có giới hạn hay hạn chế”. Tuyên bố này trở thành tâm điểm trong tranh luận về quản trị, giám sát và trách nhiệm khi AI được vận hành ở cấp độ quốc phòng.
Anthropic đặt “lằn ranh đỏ” và vấp phản ứng từ chính phủ Mỹ
Anthropic bị mô tả là không chấp nhận để công nghệ bị dùng cho giám sát trong nước và hệ thống nhắm mục tiêu vũ khí tự động, làm đàm phán với chính phủ Mỹ rơi vào bế tắc.
Các cuộc đàm phán giữa chính phủ Mỹ và Anthropic được nói là “đụng tường” khi lãnh đạo công ty giữ quan điểm rằng công nghệ của họ không dùng cho hoạt động giám sát trong nước và không phục vụ hệ thống nhắm mục tiêu tự động cho vũ khí. Anthropic cũng được mô tả là đã từ chối yêu cầu gỡ bỏ các cơ chế bảo vệ AI vào cuối tháng 2.
CEO Anthropic Dario Amodei được nhắc đến như người kiên định lập trường, không cho phép công nghệ của công ty sử dụng trong các chiến dịch quân sự. Sau đó, Tổng thống Trump được cho là đã chỉ đạo các cơ quan liên bang dừng sử dụng công nghệ của Anthropic vào cuối tháng 2.
OpenAI nói có giới hạn triển khai quân sự, nhưng bị chê thiếu “rào chắn” quản trị
OpenAI khẳng định đã áp hạn chế cho việc dùng công cụ AI trong hoạt động quân sự, nhưng Kalinowski cho rằng thông báo về thỏa thuận bị vội vàng và thiếu rào chắn cần thiết.
Thỏa thuận giữa Bộ Quốc phòng Mỹ và OpenAI gây nhiều chỉ trích. Sam Altman từng nhắc rằng thỏa thuận trông khá “opportunistic”, đồng thời làm rõ OpenAI có áp đặt các hạn chế về cách công cụ AI được sử dụng trong vận hành quân sự.
Dù vậy, Kalinowski phản biện rằng việc công bố bị “đẩy nhanh” khi chưa có đủ rào chắn. Cô nói đây là vấn đề quản trị, và các quyết định quản trị “quá quan trọng để vội vàng”. OpenAI cũng xác nhận việc cô rời đi, đồng thời cho rằng hợp tác với cơ quan quốc phòng có thể mở đường cho sử dụng AI có trách nhiệm trong an ninh quốc gia.
OpenAI triển khai phiên bản ChatGPT tùy biến trên nền tảng GenAI.mil
OpenAI cho biết sẽ triển khai phiên bản ChatGPT tùy biến trên nền tảng AI doanh nghiệp bảo mật GenAI.mil, nhấn mạnh vai trò của AI trong bảo vệ con người và ngăn xung đột.
Trong tháng 2, OpenAI thông báo kế hoạch triển khai một phiên bản ChatGPT tùy biến lên nền tảng AI doanh nghiệp bảo mật của Bộ Quốc phòng Mỹ có tên GenAI.mil. Công ty nêu quan điểm rằng hợp tác với quân đội và các cơ quan quốc phòng xuất phát từ vai trò then chốt của AI trong việc bảo vệ con người và giảm nguy cơ xung đột.
Làn sóng rời bỏ của giới nghiên cứu AI phản ánh căng thẳng về an toàn và đạo đức
Mâu thuẫn về AI quân sự và mô hình kinh doanh khiến nhiều nhà nghiên cứu rời các phòng lab lớn, trong đó có các tuyên bố lo ngại về rủi ro an toàn, kiểm soát và quảng cáo nhắm mục tiêu.
Bài viết cho biết căng thẳng giữa chính phủ Mỹ và các công ty AI quanh chủ đề AI quân sự đã góp phần khiến nhiều nhà nghiên cứu rời bỏ công ty. Một nhà nghiên cứu hàng đầu về cơ chế bảo vệ tại Anthropic rời đi kèm nhận định “Thế giới đang lâm nguy”.
Một nhà nghiên cứu khác của OpenAI cũng nghỉ việc và cảnh báo công nghệ AI có thể kiểm soát con người theo cách mà nhà phát triển không thể hiểu hoặc ngăn chặn. Ngoài ra, Zoë Hitzig, cựu nghiên cứu viên OpenAI, rời công ty ngày 11/2, trùng thời điểm OpenAI thông báo bắt đầu thử nghiệm quảng cáo trên ChatGPT.
Hitzig bày tỏ lo ngại ChatGPT có vai trò như “người tâm sự” với nhiều tiết lộ cá nhân sâu (nỗi sợ bệnh tật, vấn đề quan hệ, niềm tin tôn giáo), khiến quảng cáo nhắm mục tiêu trở nên đặc biệt rủi ro nếu không có cơ chế kiểm soát chặt chẽ.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Caitlin Kalinowski rời OpenAI?
Cô cho biết lo ngại quân đội Mỹ có thể dùng AI cho giám sát công dân Mỹ không có giám sát tư pháp và cho “tự chủ gây chết người” khi không có ủy quyền của con người, nên quyết định rời đi vì nguyên tắc quản trị.
OpenAI và Bộ Quốc phòng Mỹ đã công bố hợp tác gì?
OpenAI cho biết sẽ triển khai một phiên bản ChatGPT tùy biến lên nền tảng AI doanh nghiệp bảo mật của Bộ Quốc phòng Mỹ có tên GenAI.mil, và nói đã đặt các hạn chế cho cách AI được dùng trong hoạt động quân sự.
Mâu thuẫn giữa chính phủ Mỹ và Anthropic xoay quanh điều gì?
Nội dung nêu rằng Anthropic đặt giới hạn không để công nghệ bị dùng cho giám sát trong nước và hệ thống nhắm mục tiêu vũ khí tự động, đồng thời từ chối yêu cầu gỡ bỏ các cơ chế bảo vệ, khiến đàm phán bế tắc.
