Vitalik Buterin vừa công bố lộ trình dài hạn mới cho Ethereum với tên gọi “Lean Ethereum”, đánh dấu đợt tái thiết lớn nhất của mạng lưới kể từ The Merge.
Kế hoạch này trải dài 3 đến 4 năm và hướng tới việc thay đổi gần như toàn bộ các thành phần cốt lõi của Ethereum, trong khi vẫn cố gắng hạn chế gián đoạn cho các ứng dụng đang chạy trên mạng lưới.
- “Lean Ethereum” là chương trình nâng cấp nhiều năm, không phải một lần cập nhật duy nhất.
- Lộ trình mới nhắm đến bảo mật hậu lượng tử, quyền riêng tư tích hợp sẵn và cấu trúc trạng thái mới.
- Kế hoạch xuất hiện trong lúc Ethereum Foundation cắt giảm ngân sách và ETH vẫn chịu áp lực giá.
Lean Ethereum là gì?
“Lean Ethereum” là lộ trình tái thiết dài hạn của Ethereum, trong đó hầu như mọi phần quan trọng của giao thức đều sẽ được thay thế theo từng giai đoạn. Vitalik Buterin mô tả đây là quá trình kéo dài 3 đến 4 năm, thay vì một bản nâng cấp đơn lẻ.
Ông so sánh lần thay đổi này với The Merge, khi Ethereum chuyển từ cơ chế đồng thuận proof-of-work sang proof-of-stake. Theo cách ông diễn đạt, đây sẽ là lần lặp lớn thứ ba của Ethereum.
Những thay đổi kỹ thuật nằm trong lộ trình mới
Ethereum sẽ thay cơ chế tái thực thi giao dịch trực tiếp bằng xác minh dựa trên recursive STARK, đồng thời chuyển sang các lựa chọn an toàn hơn trước rủi ro lượng tử. Lộ trình cũng đề cập đến finality một hoặc hai vòng, định giá gas đa chiều, kiến trúc trạng thái mới và thay đổi trong kiến trúc client.
Buterin cho biết các thay đổi này được thiết kế để giảm tối đa xáo trộn đối với ứng dụng hiện có. Ông nhấn mạnh The Merge là bằng chứng cho thấy Ethereum có thể triển khai các nâng cấp lớn mà không làm đứt gãy toàn bộ hệ sinh thái đang xây trên đó.
Quyền riêng tư và phòng thủ lượng tử được đẩy lên hàng đầu
Trong lộ trình mới, quyền riêng tư không còn là yếu tố bổ sung sau cùng mà trở thành mục tiêu cốt lõi. Buterin viết rằng privacy phải được xem là một phần mặc định của thiết kế giao thức.
Ông cũng cho biết các nhà phát triển đang xem xét cách hỗ trợ quyền riêng tư không phụ thuộc trung gian và an toàn trước rủi ro lượng tử khi xây dựng các thành phần như Frames, mempool và các bổ sung cho state tree. Ngoài ra, công việc về thiết kế blob an toàn trước lượng tử đã diễn ra trong nhiều tháng.
Mô hình trạng thái mới có thể định hình Ethereum đến năm 2030
Phần thay đổi xa nhất trong tầm nhìn này là cách Ethereum lưu trữ dữ liệu. Buterin nói cộng đồng đang nghiêng về việc giữ “dynamic state” hiện tại gần như nguyên trạng nhưng chỉ mở rộng ở mức vừa phải, đồng thời bổ sung các loại trạng thái mới dễ mở rộng hơn nhưng cũng bị giới hạn hơn.
Ông đưa ra ví dụ rằng đến năm 2030, Ethereum có thể giữ khoảng 2 TB dynamic state hiện tại cùng 100 TB của một thiết kế mới phù hợp hơn với ERC-20, NFT và nhiều ứng dụng DeFi. Trong khi đó, sàn phi tập trung và sổ lệnh on-chain có thể tiếp tục dùng mô hình hiện tại. Việc chuyển đổi sẽ là tùy chọn, không bắt buộc, nhưng có động lực tài chính để tham gia.
Buterin cũng nhắc tới khả năng vượt ra ngoài Ethereum Virtual Machine (EVM), theo hướng dùng môi trường thực thi như RISC-V hoặc leanISA, trong đó EVM có thể dần trở thành đích biên dịch thay vì là “động cơ” trung tâm.
Lộ trình mới xuất hiện khi Ethereum Foundation đang tinh gọn
Kế hoạch này được công bố trong giai đoạn Ethereum Foundation cắt giảm chi tiêu và nhân sự. Buterin từng nói quỹ sẽ giảm ngân sách khoảng 40% trong năm nay, sau đó cắt 54 việc làm, tương đương khoảng 20% nhân sự, vào ngày 22/6.
Một số nhà nghiên cứu đã rời đi cũng tập hợp lại tại Ethlabs, một tổ chức phi lợi nhuận mới cho biết có thể tài trợ hoạt động trong 2 đến 3 năm. Cùng lúc đó, ETH vẫn chịu sức ép giá, khi được giao dịch quanh 1.760 USD và thấp hơn hơn 64% so với đỉnh tháng 8/2025 ở mức 4.953,73 USD.
Tổng kết
“Lean Ethereum” cho thấy Ethereum đang bước vào một chu kỳ nâng cấp dài hơi, với trọng tâm là bảo mật, quyền riêng tư và khả năng mở rộng. Tuy vậy, tác động thực tế của lộ trình này sẽ phụ thuộc vào cách mạng lưới triển khai từng thay đổi trong vài năm tới.
