Úc muốn áp dụng cùng nguyên tắc quản lý với sản phẩm tài chính truyền thống cho tiền điện tử, dựa trên chức năng tài chính mà tài sản số thực hiện thay vì công nghệ đứng sau.
Cách tiếp cận “dựa trên chức năng” được cơ quan quản lý nhấn mạnh nhằm giảm kẽ hở pháp lý, làm rõ kỳ vọng tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời tập trung kiểm soát rủi ro đến từ nền tảng và trung gian cung cấp dịch vụ crypto.
- ASIC ưu tiên phân loại tiền điện tử theo chức năng tài chính, tương tự sản phẩm tài chính truyền thống.
- Trọng tâm quản lý nằm ở rủi ro nền tảng, lưu ký, vận hành và bảo vệ nhà đầu tư, không chỉ ở công nghệ.
- Úc hướng tới tích hợp quy định tài sản số vào khung dịch vụ tài chính hiện có, kết hợp hướng dẫn và cập nhật luật.
ASIC thúc đẩy quản lý tiền điện tử dựa trên chức năng tài chính
Cơ quan quản lý tại Úc cho rằng tiền điện tử nên chịu quy định tương tự sản phẩm tài chính truyền thống khi chúng thực hiện các “công việc tài chính” giống nhau, như huy động vốn, thanh toán, hoặc cung cấp hợp đồng phòng hộ rủi ro.
Cách tiếp cận này nhấn mạnh việc đánh giá “tài sản số làm gì” thay vì “được xây bằng công nghệ nào”. Trong thực tế, nhà quản lý quan sát thấy crypto có nhiều điểm tương đồng với hệ thống tài chính truyền thống, dù công nghệ nền tảng là mới.
Một số dự án crypto huy động vốn bằng cách phát hành token cho nhà đầu tư, tương tự doanh nghiệp phát hành cổ phiếu hoặc trái phiếu trên thị trường truyền thống. Ở mảng thanh toán, stablecoin có thể được dùng như công cụ thanh toán để giao dịch và chuyển tiền.
Các doanh nghiệp crypto cũng có thể cung cấp hợp đồng tài chính giúp nhà giao dịch phòng hộ biến động giá hoặc quản trị rủi ro. Vì vậy, Úc định hướng phân loại tài sản số theo từng trường hợp: có thể thuộc luật chứng khoán, quy định dịch vụ thanh toán, hoặc nằm ngoài phạm vi điều chỉnh tài chính nếu không mang bản chất sản phẩm/dịch vụ tài chính.
Ủng hộ cách tiếp cận theo chức năng, nhà hoạch định chính sách kỳ vọng giảm rủi ro “lách luật” do gắn nhãn công nghệ, đồng thời tạo chuẩn kỳ vọng rõ hơn cho doanh nghiệp và nhà đầu tư. Quan điểm này cũng hàm ý khung pháp lý hiện hành có thể đã bao phủ phần lớn hoạt động tài sản số, thay vì phải dựng lại toàn bộ hệ thống quy định.
Úc tích hợp quản lý tài sản số vào khung dịch vụ tài chính hiện có
Úc muốn tăng cường giám sát tài sản số bằng cách bổ sung và làm rõ cách luật hiện hành áp dụng, thay vì tái thiết toàn bộ khung quản lý tài chính, qua đó từng bước “ghép” quy định crypto vào hệ thống dịch vụ tài chính đang vận hành.
Một phần quan trọng của chiến lược này là cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách luật hiện hành áp dụng cho tài sản số. Ví dụ, bộ hướng dẫn ASIC Information Sheet 225 làm rõ khi nào hoạt động liên quan tài sản số có thể nằm trong định nghĩa “sản phẩm tài chính” và “dịch vụ tài chính”, từ đó phát sinh nghĩa vụ tuân thủ.
Cách làm của Úc khác với một số khu vực đang xây bộ quy tắc “đóng gói” riêng cho tài sản số. Tại EU, Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCA) đưa ra khung quy định chuyên biệt cho các nhóm tài sản crypto và doanh nghiệp liên quan.
Tại Mỹ, cách tiếp cận thường dựa nhiều vào hành động thực thi và các quyết định của tòa án để định hình cách áp dụng luật hiện có với crypto. Đồng thời, các nhà lập pháp cũng đề xuất dự luật nhằm định nghĩa và phân loại tài sản số rõ ràng hơn.
Trọng tâm quản lý chuyển sang rủi ro nền tảng và bảo vệ nhà đầu tư
Cơ quan quản lý nhấn mạnh nhiều rủi ro với người dùng crypto đến từ các bên trung gian và cách nền tảng vận hành, như lưu ký, quản trị và ổn định vận hành, thay vì chỉ đến từ công nghệ blockchain.
Trong thực tế, nền tảng crypto thường nắm giữ tài sản của khách hàng, quản lý ví, và cung cấp dịch vụ như cho vay hoặc tạo lợi suất. Điều này kéo theo rủi ro lưu ký (custody), rủi ro quản trị (governance), và rủi ro vận hành (operational stability).
Người dùng có thể mất quyền truy cập tiền nếu nền tảng quản lý tài sản kém hoặc ngừng hoạt động. Vì vậy, nhà quản lý đặc biệt quan tâm các nền tảng vận hành ra sao và có tuân thủ yêu cầu bảo vệ tài sản khách hàng, tiêu chuẩn hoạt động và nghĩa vụ báo cáo hay không.
Dự luật khung tài sản số 2025 nhắm vào sàn giao dịch và đơn vị lưu ký
Úc dự kiến cập nhật luật bằng cách bổ sung vào hệ thống hiện hành, tập trung vào yêu cầu với nền tảng tài sản số và tổ chức nắm giữ token cho người dùng, thay vì viết lại toàn bộ luật tài chính.
Các nhà lập pháp đã đề xuất Corporations Amendment (Digital Assets Framework) Bill 2025 như một phần mở rộng của luật tài chính hiện tại. Trọng tâm là đưa vào yêu cầu mới cho nền tảng tài sản số và các đơn vị giữ token thay mặt người dùng.
Trong thực tiễn, doanh nghiệp cung cấp nền tảng giao dịch hoặc dịch vụ lưu ký có thể phải đáp ứng các nghĩa vụ về cấp phép, chuẩn mực hành vi và bảo vệ tài sản tương tự những gì áp dụng trong phần còn lại của ngành dịch vụ tài chính. Tuy nhiên, cấu trúc tổng thể của chế độ quản lý dịch vụ tài chính tại Úc vẫn được giữ nguyên.
Thách thức lớn là tính xuyên biên giới và “phi tập trung” trong crypto
Ngay cả khi mở rộng quản lý theo hướng tích hợp, nhà chức trách vẫn đối mặt thách thức do mạng lưới tài sản số hoạt động đồng thời ở nhiều quốc gia và đôi khi tuyên bố không có đơn vị vận hành trung tâm.
Mạng lưới tài sản số có thể hoạt động trên nhiều quốc gia cùng lúc, khiến việc thực thi quy định trở nên khó khăn hơn, đặc biệt khi hoạt động, người dùng và hạ tầng phân tán theo nhiều khu vực pháp lý.
Một số mạng lưới tự nhận là phi tập trung và “không có nhà điều hành”. Trong trường hợp đó, nhà quản lý cần xem xét kỹ ai thực sự kiểm soát hệ thống và ai là bên hưởng lợi, từ đó xác định điểm bám để áp dụng quy định và trách nhiệm pháp lý.
Dù còn vướng mắc, định hướng của Úc phản ánh quan điểm rộng hơn: quy định tài chính có thể tiến hóa dần theo công nghệ mới bằng cách áp dụng các nguyên tắc sẵn có vào bối cảnh mới. Nếu triển khai hiệu quả, mô hình này có thể trở thành một tham chiếu cho các khu vực vẫn đang tìm cách cân bằng giữa đổi mới và giám sát thị trường tài sản số.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Úc muốn quản lý tiền điện tử như sản phẩm tài chính truyền thống?
Vì nhà quản lý cho rằng nhiều hoạt động crypto thực hiện chức năng tài chính tương tự thị trường truyền thống, như huy động vốn, thanh toán, hoặc cung cấp hợp đồng quản trị rủi ro, nên cần nguyên tắc quản lý tương ứng để giảm kẽ hở và bảo vệ nhà đầu tư.
Cách tiếp cận “dựa trên chức năng” nghĩa là gì?
Đó là cách đánh giá và phân loại tài sản số dựa trên việc nó “làm gì” (ví dụ: chứng khoán, dịch vụ thanh toán, hợp đồng tài chính), thay vì dựa trên công nghệ tạo ra nó. Việc này giúp quyết định áp dụng luật chứng khoán, quy định thanh toán, hoặc ngoài phạm vi tài chính.
Rủi ro nào khiến nhà quản lý tập trung vào nền tảng crypto?
Nhiều rủi ro gắn với bên trung gian như nền tảng nắm giữ tài sản khách hàng, quản lý ví, cho vay hoặc tạo lợi suất. Các rủi ro gồm lưu ký, quản trị và vận hành, và người dùng có thể mất quyền truy cập tiền nếu nền tảng quản lý kém hoặc phá sản.
Dự luật khung tài sản số 2025 của Úc nhắm tới đối tượng nào?
Dự thảo Corporations Amendment (Digital Assets Framework) Bill 2025 tập trung vào nền tảng tài sản số và các tổ chức nắm giữ token cho người dùng. Mục tiêu là bổ sung nghĩa vụ như cấp phép, chuẩn mực hành vi và bảo vệ tài sản, trong khi vẫn giữ cấu trúc khung quản lý dịch vụ tài chính hiện có.
