Iran vẫn tiếp tục xuất khẩu dầu thô sang Trung Quốc qua Eo biển Hormuz sau khi chiến sự bùng phát ngày 28/02, dù rủi ro an ninh hàng hải tăng mạnh và nỗi lo gián đoạn nguồn cung lan rộng.
Dữ liệu theo dõi tàu chở dầu cho thấy dòng dầu vẫn đi qua một trong các tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới, trong bối cảnh căng thẳng quân sự leo thang và nhiều tàu tắt hệ thống nhận dạng khiến việc xác nhận điểm đến khó hơn.
- Ít nhất 11,7 triệu thùng dầu thô Iran đã đi qua Eo biển Hormuz sau ngày 28/02 và đều hướng tới Trung Quốc.
- Nguy cơ rủi ro tại Hormuz tăng khi Mỹ tuyên bố đánh chìm nhiều tàu Iran, trong bối cảnh lo ngại rải thủy lôi.
- Trung Quốc xây dựng bộ đệm năng lượng với dự trữ lớn và đa dạng hóa nguồn cung, nhưng vẫn còn phụ thuộc nhập khẩu dầu.
Dầu thô Iran vẫn chảy sang Trung Quốc qua Eo biển Hormuz
Ít nhất 11,7 triệu thùng dầu thô Iran đã đi qua Eo biển Hormuz sau khi chiến sự bắt đầu ngày 28/02, và toàn bộ số dầu này được cho là hướng tới Trung Quốc.
Samir Madani từ TankerTrackers cho biết lượng dầu đi qua Hormuz trong giai đoạn sau 28/02 đạt tối thiểu 11,7 triệu thùng và đều có điểm đến là Trung Quốc. Điều này cho thấy hoạt động xuất khẩu của Iran chưa bị “đứt mạch” ngay cả khi tuyến đường bị đặt dưới áp lực an ninh.
TankerTrackers theo dõi tàu bằng ảnh vệ tinh, trở nên quan trọng hơn khi nhiều tàu “đi tối” do tắt hệ thống theo dõi. Theo nội dung cung cấp, việc tắt hệ thống diễn ra sau khi Tehran đe dọa tấn công bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua tuyến đường này, khiến minh bạch hành trình suy giảm.
Kpler ước tính khối lượng tương tự ở mức khoảng 12 triệu thùng trong cùng giai đoạn. Nhway Khin Soe (Kpler) nhận định Trung Quốc là bên mua chủ chốt của dầu Iran trong các năm gần đây nên phần lớn số thùng nói trên có thể sẽ đến Trung Quốc, đồng thời nhấn mạnh việc xác nhận tàu kết thúc ở đâu đang khó hơn.
Căng thẳng quân sự làm rủi ro Eo biển Hormuz tăng mạnh
Phía Mỹ cho biết đã đánh chìm nhiều tàu Iran gần Eo biển Hormuz, trong bối cảnh xuất hiện báo cáo rằng Tehran cố rải thủy lôi, làm gia tăng nguy cơ gián đoạn tuyến vận tải năng lượng.
Diễn biến quân sự xấu đi khi U.S. Central Command tuyên bố lực lượng Mỹ đã đánh chìm một số tàu Iran gần Eo biển Hormuz, trong đó có 16 tàu rải mìn, sau các báo cáo về việc Iran tìm cách đặt mìn trên tuyến đường thủy.
Eo biển Hormuz có ý nghĩa vượt xa khu vực vì đây là một trong những hành lang trọng yếu của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Khi rủi ro leo thang, phí bảo hiểm, chi phí vận tải, và độ sẵn sàng của đội tàu chở dầu có thể chịu tác động, dù trong nội dung này không cung cấp số liệu cụ thể về giá hay cước.
Tuyên bố của Mỹ được đưa ra sau khi Donald Trump đăng cảnh báo trực tuyến, yêu cầu nếu có mìn thì phải được gỡ “ngay lập tức”. Trong bài đăng tiếp theo, Trump nói về hậu quả quân sự nếu mìn không bị loại bỏ.
“Nếu vì bất kỳ lý do gì mìn đã được đặt, và chúng không được dỡ bỏ ngay lập tức, hậu quả quân sự đối với Iran sẽ ở mức chưa từng thấy trước đây. Ngược lại, nếu họ gỡ bỏ những gì có thể đã được đặt, đó sẽ là một bước tiến lớn theo hướng đúng đắn!”
– Donald Trump, bài đăng Truth Social
Sau đó, Trump còn tuyên bố 10 tàu rải mìn “không hoạt động” đã bị đánh chìm và “sẽ còn nữa”. Dù tàu vẫn tiếp tục qua lại, tình trạng “khó theo dấu” gia tăng khi một số tàu khó truy vết hơn, trong lúc các động thái quân sự và đe dọa công khai tiếp tục tăng nhiệt.
Trong bức tranh đó, dầu thô Iran vẫn tiếp tục được vận chuyển về phía Trung Quốc, cho thấy dòng chảy thương mại có thể duy trì ngay cả khi rủi ro tại nút thắt hàng hải lớn nhất khu vực gia tăng.
Trung Quốc tăng bộ đệm dầu nhưng vẫn cần nguồn cung ổn định
Trung Quốc đã tích lũy dự trữ dầu lớn và đa dạng hóa nguồn cung để giảm sốc năng lượng, nhưng nhu cầu dầu được dự báo chủ yếu đi ngang thay vì sụt mạnh, khiến nước này vẫn nhạy cảm với biến động Trung Đông.
Với mục tiêu giảm rủi ro sốc năng lượng, Trung Quốc thúc đẩy xe điện để cắt tiêu thụ nhiên liệu, tăng sản lượng dầu nội địa, và thắt chặt quan hệ năng lượng với Nga nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Đông. Tuy vậy, mức độ thay thế không diễn ra tức thời, nên an ninh nguồn cung vẫn là ưu tiên chính sách.
Trung Quốc cũng xây dựng dự trữ dầu quy mô lớn. Theo nội dung cung cấp, tổng dự trữ có thể trên 1,2 tỷ thùng, đủ bao phủ khoảng 100 ngày hoặc hơn đối với nhập khẩu. Quy mô dự trữ lớn giúp tăng khả năng chống chịu khi thị trường biến động, nhưng không loại bỏ hoàn toàn rủi ro gián đoạn logistics.
Trước khi xung đột quanh Iran bùng lên, Trung Quốc đã mua mạnh. Dữ liệu hải quan công bố ngày thứ Ba cho thấy nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc tăng gần 16% trong hai tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm trước, phản ánh nhu cầu nhập khẩu vẫn đáng kể.
International Energy Agency dự báo nhu cầu dầu của Trung Quốc đạt đỉnh trong vài năm tới nhưng không “sụp đổ”; nhiều khả năng sẽ đi ngang trong phần còn lại của thập kỷ. Điều này khiến Trung Quốc tiếp tục có mức độ phơi nhiễm nhất định với Trung Đông, qua đó duy trì tầm quan trọng của Iran trong cấu trúc nguồn cung.
Bắc Kinh đã xây dựng quan hệ với Tehran trong nhiều thập kỷ và sẽ phải làm việc với ban lãnh đạo mới ở Iran. Ngoại trưởng Trung Quốc chỉ trích các cuộc tấn công vào Iran và kêu gọi ngừng bắn, song chưa phát tín hiệu sẽ làm nhiều hơn ngoài phát ngôn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói sẽ có bước đi bảo vệ an ninh năng lượng, nhưng không nêu liệu có xả dự trữ để hạ nhiệt thị trường dầu hay không.
Những câu hỏi thường gặp
Iran đã chuyển bao nhiêu dầu qua Eo biển Hormuz sau ngày 28/02 và dầu đi đâu?
Theo TankerTrackers, ít nhất 11,7 triệu thùng dầu thô Iran đã đi qua Eo biển Hormuz sau khi chiến sự bắt đầu ngày 28/02, và toàn bộ số thùng này được cho là hướng tới Trung Quốc. Kpler ước tính khối lượng khoảng 12 triệu thùng trong cùng giai đoạn.
Vì sao việc theo dõi tàu chở dầu trở nên khó hơn trong giai đoạn căng thẳng?
Nhiều tàu đã “đi tối” bằng cách tắt hệ thống theo dõi/nhận dạng, khiến việc xác nhận hành trình và điểm đến trở nên kém chắc chắn hơn. TankerTrackers phải dựa nhiều hơn vào ảnh vệ tinh để theo dõi hoạt động trên biển.
Rủi ro tại Eo biển Hormuz tác động gì đến thị trường năng lượng?
Eo biển Hormuz là tuyến vận tải trọng yếu của nguồn cung năng lượng toàn cầu. Khi rủi ro an ninh tăng, thị trường có thể lo ngại gián đoạn vận chuyển và tổn thất nguồn cung rộng hơn, kéo theo biến động về chi phí vận tải và tâm lý giá, dù nội dung này không cung cấp số liệu giá cụ thể.
Trung Quốc có những “bộ đệm” nào để giảm sốc năng lượng?
Trung Quốc thúc đẩy xe điện để giảm tiêu thụ nhiên liệu, tăng khai thác dầu nội địa, mở rộng liên kết năng lượng với Nga, và tích lũy dự trữ dầu lớn. Theo nội dung cung cấp, dự trữ có thể trên 1,2 tỷ thùng, tương đương khoảng 100 ngày hoặc hơn lượng nhập khẩu.
