Beijing đang xây một trung tâm công nghiệp hàng không vũ trụ thương mại mới, với mục tiêu hoàn thành khu lõi vào cuối năm 2026 để hỗ trợ sản xuất vệ tinh, thử nghiệm và phóng tàu, đồng thời củng cố tham vọng cạnh tranh với Mỹ trong lĩnh vực không gian.
Dự án này cho thấy Trung Quốc đang chuyển từ phát triển rời rạc sang mô hình hạ tầng dùng chung, nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp tư nhân và tăng tốc mở rộng năng lực sản xuất. Nó cũng phản ánh cuộc đua không gian ngày càng gắn với công nghiệp, tiêu chuẩn kỹ thuật và chuỗi cung ứng.
- Khu Satellite Town ở Haidian dự kiến hoàn thành khu lõi vào cuối năm 2026.
- Cơ sở 145.000 m² là trung tâm nghiên cứu và sản xuất hàng không vũ trụ thương mại dùng chung đầu tiên của Trung Quốc.
- Trung Quốc đang đẩy mạnh phóng vệ tinh, tàu tên lửa và hạ tầng quỹ đạo để mở rộng quy mô ngành.
Beijing Satellite Town là gì?
Đây là một cụm công nghiệp chuyên cho nhà sản xuất vệ tinh và đơn vị vận hành, đặt tại khu Yongfeng của quận Haidian, gần China Aerospace City. Mục tiêu của dự án là hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh cho hàng không vũ trụ thương mại, thay vì để từng doanh nghiệp tự xây dựng toàn bộ năng lực từ đầu.
Khu vực này tận dụng nguồn lực sẵn có của Haidian để gom các hoạt động nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm và ứng dụng vào cùng một không gian. Theo thông tin được công bố, hơn 40 doanh nghiệp hàng không vũ trụ thương mại chất lượng cao đã có mặt ở khu thí điểm Zhongguancun No. 1.
Vì sao Trung Quốc ưu tiên hạ tầng dùng chung cho ngành không gian?
Trung Quốc đang chọn mô hình hạ tầng dùng chung để giúp doanh nghiệp tư nhân giảm chi phí và tăng tốc sản xuất. Thay vì mỗi công ty phải tự đầu tư các nền tảng thử nghiệm đắt đỏ, khu công nghiệp này cung cấp nhiều dịch vụ chung để rút ngắn thời gian triển khai.
Trong số các dịch vụ đó có thử rung, thử nhiệt chân không và thử tách rời. Đây là những hạng mục cần thiết trước khi vệ tinh hay tên lửa bước vào giai đoạn vận hành thật, nên việc tập trung chúng trong cùng một cơ sở sẽ giúp chuẩn hóa quy trình và giảm trùng lặp đầu tư.
Tại một hội nghị vào tháng 1, các quan chức đã công bố 9 dự án sản xuất, 6 chương trình vệ tinh và 6 nền tảng công nghiệp trong khuôn khổ sáng kiến “Beijing Rocket Street”. Điều này cho thấy trọng tâm hiện nay là xây dựng dây chuyền và hệ sinh thái, không chỉ là các dự án đơn lẻ.
Quy mô sản xuất và phóng vệ tinh đang tăng như thế nào?
Quy mô ngành đang được mở rộng nhanh, với kế hoạch xây dựng nhà máy có thể sản xuất 500 vệ tinh mỗi năm tại khu vực này. Nếu hoàn thành đúng tiến độ, đây sẽ là cơ sở sản xuất hàng loạt vệ tinh quỹ đạo thấp lớn nhất của Trung Quốc.
Theo dữ kiện được công bố, các tên lửa phát triển trong khu vực đã thực hiện 24 vụ phóng trong năm ngoái, chiếm hơn 90% số nhiệm vụ tên lửa thương mại của Trung Quốc. Đồng thời, các vụ phóng thương mại hiện chiếm hơn 60% tổng hoạt động không gian của nước này.
Năm ngoái, Trung Quốc đã đưa 311 vệ tinh thương mại lên quỹ đạo, tương đương 84% tổng số vệ tinh được phóng. Các con số này cho thấy mảng thương mại đang trở thành đầu kéo chính của ngành không gian, thay vì chỉ là phần bổ trợ cho chương trình nhà nước.
Động lực cạnh tranh với Mỹ nằm ở đâu?
Cuộc đua hiện không chỉ là số lần phóng mà còn là tốc độ mở rộng năng lực công nghiệp. Trung Quốc đặt mục tiêu khoảng 140 vụ phóng quỹ đạo trong năm 2026, tăng mạnh so với 92 vụ của năm trước và 68 vụ của năm 2024.
Ở phía Mỹ, năm 2025 có 193 vụ phóng quỹ đạo, riêng Falcon 9 của SpaceX thực hiện 165 nhiệm vụ, nhiều hơn tổng số của phần còn lại trên thế giới cộng lại. Điều này cho thấy SpaceX vẫn là lực lượng thống trị trong mảng phóng thương mại, và là thước đo mà các đối thủ phải vượt qua.
Song song đó, cả hai nước đều hướng tới những mốc quan trọng trên Mặt Trăng. NASA đặt mục tiêu đưa người Mỹ trở lại Mặt Trăng vào đầu năm 2028, trong khi Trung Quốc nhắm tới năm 2030. Sự cạnh tranh này khiến năng lực phóng, tiêu chuẩn kỹ thuật và chuỗi cung ứng trở thành vấn đề chiến lược.
Điều gì có thể quyết định lợi thế trên Mặt Trăng?
Khu vực cực nam của Mặt Trăng đang được xem là vị trí then chốt vì các hố tối vĩnh viễn có thể chứa băng nước. Bên nào thiết lập hiện diện bền vững trước có thể ảnh hưởng đến quy tắc hoạt động, chuẩn dữ liệu và tiêu chuẩn kỹ thuật sau này.
Điều này có ý nghĩa vượt ra ngoài một chuyến đổ bộ đơn lẻ. Nếu một bên duy trì được căn cứ hoặc đội ngũ luân phiên thường xuyên hơn, họ có thể định hình cách vận hành ở môi trường Mặt Trăng, từ ngôn ngữ chuyên ngành đến cách trao đổi dữ liệu và tiêu chuẩn kỹ thuật.
Với Trung Quốc, nhà quản lý ngành không gian cho biết hàng không vũ trụ thương mại đã tiến triển trên toàn chuỗi, từ nghiên cứu và phát triển đến phóng vệ tinh và ứng dụng. Mục tiêu của khu phát triển tại Beijing là thu hút tới 1.000 doanh nghiệp và hỗ trợ hơn 1.000 vụ phóng thương mại.
Tổng kết
Satellite Town của Beijing là dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đang xây dựng một nền tảng công nghiệp không gian thương mại có quy mô lớn hơn, tập trung hơn và mang tính cạnh tranh cao hơn. Diễn biến cần theo dõi tiếp là tiến độ hoàn thành khu lõi vào cuối năm 2026 và khả năng mở rộng sản xuất, phóng vệ tinh trong các năm tới.
