Một nhà nghiên cứu tại Paradigm đã đề xuất PACT, một cách để người nắm giữ Bitcoin có thể chuẩn bị cho rủi ro từ máy tính lượng tử mà không cần chuyển coin ra khỏi ví hoặc công khai danh tính.
Trong bài nghiên cứu công bố ngày 1/5, Dan Robinson giới thiệu “Provable Address-Control Timestamps”, viết tắt là PACT. Ý tưởng này nhằm tạo ra bằng chứng cho thấy một người đang kiểm soát Bitcoin của họ ở hiện tại, rồi lưu bằng chứng đó để dùng sau nếu cần.
PACT hoạt động như thế nào
Theo mô tả của Robinson, người dùng tạo một bằng chứng mật mã cho thấy họ kiểm soát một khóa riêng. Bằng chứng này sau đó được gắn dấu thời gian bằng hạ tầng sẵn có của Bitcoin. Nó được giữ kín và không dùng đến cho đến khi cần thiết.
Nếu Bitcoin sau này chuyển sang các quy tắc chống lượng tử, những bằng chứng đã lưu có thể trở thành một cách khôi phục quyền truy cập. Khi đó, người dùng có thể trình các bằng chứng này bằng phương pháp không tiết lộ tri thức để lấy lại tiền, ngay cả khi cơ chế mật mã cũ không còn được tin cậy.
Vì sao PACT khác với hướng tiếp cận BIP-361
Đề xuất này xuất hiện trong lúc cộng đồng phát triển vẫn đang bàn cách Bitcoin nên phản ứng thế nào trước tiến bộ của điện toán lượng tử. Một hướng được nhắc đến nhiều là BIP-361 của Jameson Lopp, theo đó người dùng sẽ có thời gian chuyển tiền sang các địa chỉ an toàn hơn trước khi những địa chỉ cũ ngừng hoạt động.
Robinson cho rằng PACT đi theo hướng khác. Thay vì dựa vào cách ví được tạo ra, PACT dựa vào việc người dùng có biết khóa riêng hay không. Cách này có thể bao phủ cả những ví được tạo trước thời BIP-39 năm 2013, gồm nhiều địa chỉ Bitcoin đời đầu, kể cả các ví thường được gắn với Satoshi Nakamoto.
Ưu điểm và giới hạn của đề xuất
PACT hướng đến tính riêng tư và sự linh hoạt. Người dùng không cần chuyển tiền công khai, không cần phát tín hiệu ra thị trường và cũng không phải hành động ngay lập tức. Tuy vậy, phương án này phụ thuộc vào một giả định chưa có quyết định cuối cùng: Bitcoin trong tương lai phải chấp nhận các bằng chứng đó.
Các hướng khác lại đặt trọng tâm vào việc buộc người dùng hành động sớm. Cách này có thể giảm rủi ro trong tương lai, nhưng đổi lại là giảm riêng tư và có thể gây xáo trộn trong quá trình chuyển đổi.
| Approach | Coverage (Pre/Post BIP-39 Wallets) | Protocol Changes Required | Privacy Impact | Timeline |
| PACTs (Robinson) | Full coverage | Not required today | Strong | Immediate, optional |
| BIP-361 (Lopp) | Partial (post-2013 for recovery) | Yes | Lower | Gradual transition |
| Forced migration | Full if users comply | Yes | Low | Deadline-driven |
| Status quo | Universal but unprotected | None | High (until attack) | Immediate |
Rủi ro lượng tử đã cấp bách đến mức nào
Ở thời điểm hiện tại, máy tính lượng tử vẫn chưa đủ khả năng phá vỡ cơ chế mã hóa của Bitcoin. Khoảng cách giữa công nghệ hiện nay và mức sức mạnh đó còn khá xa.
Dù vậy, tiến bộ công nghệ vẫn đang diễn ra. Nếu khoảng cách này thu hẹp lại, tác động có thể rất lớn. Nhiều địa chỉ Bitcoin đã lộ khóa công khai, và các ví đời đầu chưa từng di chuyển tiền có thể là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất.
Câu hỏi còn lại là thời điểm chuẩn bị. Đây là một rủi ro có thể còn nhiều năm nữa mới trở thành vấn đề thực tế, nhưng cách xử lý sớm hay muộn sẽ quyết định mức độ riêng tư, tính tiện dụng và khả năng bảo vệ tài sản trong tương lai.
Tổng kết
PACT là một đề xuất nhằm tách việc chuẩn bị cho rủi ro lượng tử khỏi hành động chuyển tiền công khai. Điểm mạnh của nó là giữ riêng tư và không đòi hỏi thay đổi ngay lập tức, nhưng tính hiệu lực lâu dài vẫn phụ thuộc vào việc Bitcoin có chấp nhận cơ chế này hay không. Hiện chưa có đủ dữ liệu để kết luận phương án nào sẽ được ưu tiên, vì các hướng tiếp cận đang đánh đổi khác nhau giữa bảo mật, riêng tư và mức độ gián đoạn đối với người dùng.
