Larry Fink cảnh báo cơn sốt AI có thể khiến người Mỹ bình thường bị bỏ lại phía sau nếu họ không sở hữu một phần các công ty đang hưởng lợi lớn từ AI.
CEO BlackRock cho rằng “quyền sở hữu” là lớp bảo vệ tốt nhất trước gián đoạn do công nghệ, đồng thời nhấn mạnh thị trường lao động và hạ tầng năng lượng tại Mỹ đã bắt đầu chịu áp lực khi AI được triển khai ngày càng nhanh.
- AI có thể làm gia tăng bất bình đẳng nếu lợi ích chủ yếu rơi vào nhóm sở hữu cổ phần các doanh nghiệp AI.
- Fink đề xuất mở rộng cơ hội đầu tư (tài khoản cho trẻ em, và cân nhắc đầu tư một phần quỹ An sinh xã hội vào danh mục đa dạng).
- Tín hiệu căng thẳng đã xuất hiện ở việc làm của sinh viên mới tốt nghiệp và nhu cầu điện tăng do bùng nổ trung tâm dữ liệu.
Quyền sở hữu là “lá chắn” trước gián đoạn do AI
Fink lập luận rằng khi công nghệ thay đổi cuộc chơi, nhóm sở hữu các doanh nghiệp xây dựng và vận hành công nghệ thường nắm phần lớn lợi ích, vì vậy mở rộng sở hữu tài sản là chìa khóa để hạn chế bất bình đẳng do AI.
Ông mô tả AI là bước nhảy công nghệ lớn nhất kể từ khi máy tính xuất hiện. Theo logic này, nếu chu kỳ lặp lại, AI sẽ tự nhiên kéo giãn khoảng cách giàu nghèo khi lợi nhuận tập trung vào cổ đông, trong khi phần còn lại chỉ chịu tác động từ tái cấu trúc việc làm và năng suất.
Với các hộ gia đình thu nhập trung bình và thấp, trọng tâm là có khả năng tham gia thị trường, nắm “phần sở hữu” trong các doanh nghiệp tạo giá trị từ AI, thay vì đứng ngoài và chứng kiến một nhóm nhỏ nhận phần lớn thành quả. Fink cho rằng “sở hữu” quan trọng không kém việc có kỹ năng, vì cả hai quyết định ai hưởng lợi ròng khi công nghệ lan rộng.
Tài khoản “Trump Accounts” được xem là bước khởi đầu
Ông cho biết kế hoạch “Trump Accounts” đi đúng hướng khi tạo cơ chế để trẻ em đủ điều kiện nhận 1.000 USD đóng góp liên bang vào một dạng IRA mới, giúp hình thành thói quen và điểm khởi đầu cho đầu tư dài hạn.
Trong khuôn khổ đề xuất được nhắc tới, mỗi trẻ em đủ điều kiện sẽ có 1.000 USD đóng góp từ liên bang đưa vào tài khoản hưu trí kiểu IRA. Fink coi đây là một điểm xuất phát hữu ích, vì nó đưa khái niệm tích lũy và sở hữu tài sản đến sớm hơn trong vòng đời tài chính của một gia đình.
Tuy vậy, ông cũng nhấn mạnh quy mô như vậy “chưa đủ” nếu mức độ gián đoạn của AI lớn như kỳ vọng. Nếu AI tác động đồng thời đến việc làm, tiền lương và chuỗi giá trị của doanh nghiệp, thì mở rộng độ phủ sở hữu tài sản cần một thiết kế sâu hơn, cả về chính sách lẫn hạ tầng thị trường để nhiều hộ gia đình có thể tham gia.
Đề xuất đầu tư một phần An sinh xã hội nhằm tăng khả năng tạo của cải
Fink đề xuất cân nhắc điều chỉnh để một phần quỹ An sinh xã hội có thể đầu tư vào danh mục đa dạng gồm cổ phiếu và trái phiếu, với mục tiêu cải thiện lợi suất và biến hệ thống này thành động cơ tạo của cải mạnh hơn.
Ông cho rằng lợi suất tốt hơn, nếu đạt được trong khung quản trị rủi ro phù hợp, có thể tăng sức bền của hệ thống và mở rộng tác động tích lũy tài sản trên diện rộng. Điểm nhấn của lập luận vẫn là “quyền sở hữu” và khả năng tiếp cận công cụ thị trường đối với nhóm dễ bị tổn thương trước tự động hóa.
Đề xuất này mang tính định hướng và không kèm thông số triển khai trong nội dung được nêu. Trong thực tế, bất kỳ điều chỉnh nào liên quan An sinh xã hội cũng sẽ cần làm rõ giới hạn rủi ro, cơ chế phân bổ, chi phí quản lý, và cách truyền dẫn lợi ích đến người thụ hưởng, nhằm tránh biến biến động thị trường thành rủi ro an sinh.
Thị trường lao động của người mới tốt nghiệp đã phát tín hiệu căng thẳng
Fink cảnh báo sinh viên mới tốt nghiệp có thể đối mặt mức thất nghiệp tệ nhất trong nhiều năm ngay cả khi không có suy thoái, do xã hội chưa thích nghi kịp tốc độ AI và tự động hóa đặc biệt nhắm vào nhiều vị trí văn phòng.
Ông đưa vấn đề “sở hữu” gắn trực tiếp với việc làm tại BlackRock’s 2026 Infrastructure Summit, nhấn mạnh con đường truyền thống từ bằng đại học tới nghề nghiệp khối văn phòng đang chịu áp lực. Theo ông, nhiều công việc văn phòng là nơi tự động hóa diễn ra sớm, khiến giai đoạn đầu sự nghiệp trở nên khó khăn hơn cho nhóm mới gia nhập thị trường lao động.
Theo Federal Reserve Bank of New York, tỷ lệ thất nghiệp của nhóm tốt nghiệp đại học gần đây (22–27 tuổi) là 5,6%, gần mức chưa thấy kể từ năm 2013 nếu tính ngoài giai đoạn đại dịch. Con số này được dùng để minh họa rằng căng thẳng đã xuất hiện trước khi kịch bản suy thoái xảy ra.
Handshake, nền tảng việc làm cho sinh viên và người mới tốt nghiệp, cho biết số tin tuyển dụng giảm hơn 16% trong giai đoạn từ tháng 8/2024 đến tháng 8/2025, trong khi số đơn ứng tuyển trung bình trên mỗi vị trí tăng 26%. Các chỉ báo này cho thấy cạnh tranh tăng lên ngay trong phân khúc “entry-level”, nơi thường là bậc thang đầu tiên của lao động tri thức.
Nhu cầu điện và năng lực năng lượng là điểm nghẽn trong cuộc đua AI
Fink nhấn mạnh hạ tầng năng lượng là áp lực lớn vì làn sóng xây trung tâm dữ liệu làm nhu cầu điện tăng nhanh, buộc Mỹ phải mở rộng công suất từ nhiều nguồn và đẩy mạnh điện mặt trời cùng chuỗi cung ứng vững chắc.
Ông nhấn mạnh rằng các công ty công nghệ và nhà đầu tư đang rót hàng trăm tỷ USD vào trung tâm dữ liệu, kéo theo nhu cầu điện tăng mạnh trên toàn nước Mỹ. Theo quan điểm này, nghẽn năng lượng có thể trở thành rào cản vật lý đối với tăng trưởng AI, bất kể khả năng phần mềm phát triển nhanh đến đâu.
Ông cho rằng Mỹ cần bổ sung công suất từ mọi nguồn khả thi, đồng thời cảnh báo Mỹ đang tụt lại so với Trung Quốc về điện mặt trời. Ông nhìn nhận việc mở rộng điện mặt trời nên đi kèm củng cố chuỗi cung ứng, để tương lai AI không phụ thuộc vào nền tảng năng lượng “yếu”, dễ bị gián đoạn bởi thiếu hụt thiết bị, vật liệu, hoặc năng lực lưới điện.
Những câu hỏi thường gặp
Tại sao Larry Fink cho rằng AI có thể làm gia tăng bất bình đẳng?
Ông cho rằng khi công nghệ tạo ra bước nhảy lớn, nhóm sở hữu các doanh nghiệp xây dựng và vận hành công nghệ thường nhận phần lớn lợi ích. Nếu nhiều hộ gia đình không có cơ hội sở hữu tài sản như cổ phiếu, chênh lệch giàu nghèo có thể nới rộng khi AI lan rộng.
“Trump Accounts” là gì trong nội dung được nhắc đến?
Đó là kế hoạch trong đó trẻ em đủ điều kiện nhận 1.000 USD đóng góp liên bang vào một loại IRA mới. Fink xem đây là bước khởi đầu nhằm mở rộng tiếp cận đầu tư, nhưng ông đánh giá quy mô này chưa đủ so với mức gián đoạn tiềm năng của AI.
Dữ liệu nào cho thấy thị trường việc làm của người mới tốt nghiệp đang khó khăn?
Federal Reserve Bank of New York báo cáo tỷ lệ thất nghiệp của nhóm tốt nghiệp đại học gần đây (22–27 tuổi) là 5,6%. Handshake cho biết tin tuyển dụng giảm hơn 16% từ tháng 8/2024 đến tháng 8/2025, trong khi số đơn ứng tuyển trung bình trên mỗi vị trí tăng 26%.
Vì sao hạ tầng năng lượng lại quan trọng trong cuộc đua AI?
Làn sóng xây trung tâm dữ liệu khiến nhu cầu điện tăng nhanh. Fink cho rằng Mỹ cần mở rộng công suất từ nhiều nguồn và tăng tốc điện mặt trời đi cùng chuỗi cung ứng mạnh, nếu không năng lượng có thể trở thành điểm nghẽn làm chậm triển khai AI.
