Giá nhiên liệu đang tăng mạnh khắp Liên minh châu Âu do xung đột ở Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung năng lượng, đẩy chi phí xăng, dầu và khí đốt lên cao.
Đà tăng này đang kích hoạt tranh luận chính sách: một số lãnh đạo kêu gọi nới hoặc tạm dừng trừng phạt năng lượng với Nga, trong khi EU vẫn chuẩn bị siết thêm hạn chế nhập khẩu, khiến thị trường càng nhạy cảm với mọi tín hiệu địa chính trị.
- Xung đột liên quan Iran làm giá dầu và khí đốt tại châu Âu tăng, kéo giá xăng dầu bán lẻ leo thang.
- Hungary áp trần giá và kêu gọi EU xem xét, tạm dừng trừng phạt năng lượng Nga để hạ nhiệt chi phí.
- Nga tuyên bố sẵn sàng cung cấp cho châu Âu nhưng “chờ tín hiệu” từ phía EU và doanh nghiệp.
Chiến sự liên quan Iran đẩy giá nhiên liệu tại EU tăng mạnh
Giá xăng, dầu diesel và khí đốt ở EU tăng rõ rệt sau khi Mỹ và Israel tiến hành hoạt động quân sự nhằm vào Iran, làm thị trường năng lượng phản ứng mạnh vì lo ngại gián đoạn nguồn cung.
Diễn biến căng thẳng leo thang khi Iran đáp trả bằng tên lửa và UAV nhằm vào các nước láng giềng ở Vùng Vịnh, đồng thời đóng Eo biển Hormuz trong thời gian ngắn, khiến giá dầu có lúc vượt 100 USD/thùng.
Trên thị trường khí đốt, đầu tuần ghi nhận giá khí tự nhiên vượt 800 USD/1.000 m³ trên các sàn giao dịch châu Âu, lần đầu trong ba năm. Mức tăng này phản ánh rủi ro nguồn cung và tâm lý phòng vệ của người mua, nhất là trong bối cảnh châu Âu phụ thuộc nhập khẩu lớn.
Tại trạm xăng, người dân trả nhiều hơn. Theo dữ liệu từ Fuelo.eu, tại Đức, xăng RON 95 trung bình đạt 2,074 EUR/lít vào thứ Ba, tăng 0,263 EUR trong 30 ngày.
Cùng giai đoạn, báo chí tại Đức đưa tin xăng cao cấp có lúc lên tới 2,50 EUR/lít, trong khi dầu diesel bán trên 2 EUR/lít, cao hơn khoảng 0,30 EUR so với trước khi chiến sự bùng phát. Đà tăng mới chồng lên mặt bằng giá vốn đã cao do cuộc chiến Nga-Ukraine, khiến áp lực chi phí lan sang vận tải và sản xuất.
Ở Đức, chính phủ liên bang chủ yếu mới lập nhóm công tác theo dõi và đề xuất biện pháp. Nhà chức trách cũng đối mặt chỉ trích “thu lợi” từ người lái xe vì gần một nửa số tiền trả khi đổ đầy bình là các loại thuế.
Hungary áp trần giá nhiên liệu và kêu gọi nới trừng phạt năng lượng Nga
Hungary phản ứng bằng cách áp trần giá xăng và dầu diesel, đồng thời xả một phần dự trữ nhà nước, và kêu gọi EU xem xét, tạm dừng trừng phạt năng lượng Nga vì chi phí năng lượng toàn châu Âu đang tăng.
Nhiều nước EU chịu tác động mạnh hơn do vị thế địa lý và phụ thuộc nguồn cung. Hungary từng bị ảnh hưởng khi dòng dầu qua đường ống Druzhba bị gián đoạn sau sự cố hư hại trong một cuộc tấn công của Nga vào tháng 1.
Để hạ nhiệt giá trong nước, chính phủ Thủ tướng Viktor Orbán triển khai cơ chế áp trần cho cả xăng và dầu diesel, đồng thời giải phóng một phần dự trữ. Cách làm này hướng tới ổn định giá bán lẻ ngắn hạn, dù có thể tạo chênh lệch cung-cầu nếu kéo dài.
Trong bối cảnh sắp bước vào kỳ bầu cử quốc hội tháng tới, ông Orbán kêu gọi lãnh đạo châu Âu dỡ hoặc tạm dừng trừng phạt nhập khẩu năng lượng Nga, lập luận rằng chi phí tăng đang lan rộng và cần hành động chính sách ở cấp EU.
“Phong tỏa dầu của Ukraine và chiến sự ở Trung Đông đang đẩy giá dầu tăng vọt. Châu Âu phải hành động. Hôm nay, tôi đã viết thư cho Chủ tịch Costa và bà Von der Leyen, kêu gọi rà soát và tạm dừng các lệnh trừng phạt đối với năng lượng Nga.”
– Viktor Orbán, Thủ tướng Hungary, trích đăng mạng xã hội
Nga nói sẵn sàng cung cấp dầu khí nhưng chờ “tín hiệu” từ châu Âu
Nga tuyên bố có thể cung cấp dầu và khí đốt cho châu Âu, nhưng cho biết cần một yêu cầu hoặc “tín hiệu” rõ ràng từ doanh nghiệp và người tiêu dùng châu Âu trước khi khôi phục hợp tác dài hạn.
EU đã áp lệnh trừng phạt dầu mỏ Nga từ năm 2022 sau khi Nga tiến quân vào Ukraine, dù Hungary và Slovakia được miễn trừ và vẫn nhận lượng đáng kể qua Druzhba. Cơ chế miễn trừ này tạo khác biệt lớn giữa các quốc gia EU về mức độ nhạy cảm với biến động nguồn cung.
Cuối năm 2025, các nước thành viên EU đồng ý lộ trình loại bỏ dầu Nga và dừng nhập khí đốt. Tuy nhiên, chiến sự tại Trung Đông có thể khiến vai trò nhà cung cấp của Nga được nhắc lại khi thị trường cần nguồn thay thế; đồng thời Mỹ gần đây cũng nới một phần trừng phạt, cho phép Ấn Độ nhập dầu thô Nga.
Tổng thống Vladimir Putin nói Nga sẵn sàng giao hàng cho châu Âu nếu châu Âu thay đổi lập trường theo hướng hợp tác ổn định, nhưng nhấn mạnh Nga “cần một tín hiệu”. Ông cũng đề cập khả năng Nga cân nhắc dừng cung cấp mà “không chờ cánh cửa bị đóng sầm” trước mặt.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao giá xăng dầu ở EU tăng sau căng thẳng liên quan Iran?
Thị trường phản ứng với rủi ro nguồn cung khi xảy ra hoạt động quân sự và các vụ đáp trả bằng tên lửa, UAV, cùng việc Eo biển Hormuz bị đóng trong thời gian ngắn, khiến giá dầu tăng và kéo chi phí nhiên liệu bán lẻ đi lên.
Giá khí đốt châu Âu đã biến động như thế nào trong đợt này?
Đầu tuần, giá khí tự nhiên trên các sàn châu Âu vượt 800 USD/1.000 m³ lần đầu trong ba năm, phản ánh lo ngại gián đoạn nguồn cung và chi phí năng lượng tăng diện rộng.
Hungary đã làm gì để kiềm chế giá nhiên liệu trong nước?
Chính phủ Hungary áp trần giá cho xăng và dầu diesel, đồng thời xả một phần dự trữ nhà nước. Thủ tướng Viktor Orbán cũng kêu gọi EU rà soát và tạm dừng trừng phạt năng lượng Nga để giảm áp lực chi phí.
EU đã quyết định gì về việc loại bỏ dầu và khí đốt Nga?
Cuối năm 2025, các nước thành viên EU đã đồng ý lộ trình loại bỏ dầu Nga và dừng nhập khí đốt, theo thông tin trong thông cáo của Ủy ban châu Âu được liên kết trong bài.
Putin nói gì về việc nối lại cung cấp năng lượng cho châu Âu?
Ông nói Nga sẵn sàng cung cấp dầu và khí đốt cho châu Âu nếu các công ty và người tiêu dùng châu Âu đưa ra quyết định thay đổi lập trường, nhưng Nga cần một “tín hiệu” hoặc yêu cầu rõ ràng từ phía châu Âu.
