L2BEAT cho rằng Hyperliquid và Lighter chưa thể bảo vệ trader hoàn toàn chỉ bằng cơ chế toán học có thể kiểm chứng.
Phân tích này tập trung vào hai sàn perpetual DEX đang quảng bá mô hình phi tập trung, nhưng vẫn để lộ những điểm mà người dùng phải tin vào nhà vận hành. Trọng tâm nằm ở quyền sở hữu tài sản, tính công bằng của lệnh và khả năng thoát vốn khi hệ thống gặp sự cố.
- L2BEAT so sánh Hyperliquid và Lighter trên các tiêu chí quyền tài sản, công bằng lệnh và công bằng vị thế.
- Lighter có lợi thế về kiến trúc layer-2 và bằng chứng hợp lệ, nhưng vẫn có giới hạn ở dữ liệu oracle và bảo vệ luồng lệnh.
- Hyperliquid có cơ chế vận hành giống một sàn tập trung hơn ở một số điểm, đặc biệt sau sự cố JELLY và việc can thiệp của validator.
L2BEAT đánh giá gì về Hyperliquid và Lighter?
L2BEAT xem xét Hyperliquid và Lighter như hai mô hình perpetual DEX nhưng kết luận rằng cả hai chưa loại bỏ được hoàn toàn yếu tố niềm tin vào nhà vận hành. Báo cáo tập trung vào ba lớp bảo vệ: quyền sở hữu tài sản, tính công bằng của giao dịch và tính công bằng của vị thế.
Lighter hoạt động như một layer-2 của Ethereum và đăng bằng chứng hợp lệ lên chuỗi mà nó không kiểm soát. Hyperliquid vận hành một layer-1 riêng, nơi 28 validator xử lý cả khớp lệnh lẫn thanh toán, trong đó Hyperliquid Foundation trực tiếp kiểm soát một nửa lượng token stake.
Lighter có thật sự bảo vệ người dùng bằng zero-knowledge proofs?
Lighter là một hệ thống dựa trên zero-knowledge proofs, nên về lý thuyết operator không thể chiếm đoạt tiền nhàn rỗi, làm sai lệch số dư USDC hoặc khớp lệnh ở mức giá tệ hơn giới hạn của người dùng. Tuy vậy, L2BEAT cho rằng điều đó chưa đồng nghĩa với bảo vệ đầy đủ.
Điểm hạn chế nằm ở dữ liệu oracle dùng để tính mark price: các chữ ký oracle này không được kiểm tra trên chuỗi hoặc trong mạch proof. Ngoài ra, Lighter vẫn chưa có bảo vệ luồng lệnh, nên operator có thể nhìn thấy, sắp xếp lại, front-run hoặc kiểm duyệt lệnh đã gửi.
Lighter đảm bảo rằng sau khi lệnh đi vào hệ thống thì giá và khối lượng không bị sửa đổi. Nhưng hệ thống vẫn cho phép operator đặt lệnh của mình trước người dùng để giành quote tốt nhất trên sổ lệnh.
Hyperliquid cho thấy giới hạn của mô hình phi tập trung như thế nào?
Hyperliquid không có đường thoát permissionless tương đương nếu hệ thống gặp sự cố. L2BEAT cho biết Arbitrum bridge của nền tảng này dựa vào các nhóm validator được cấp quyền, nên người dùng không thể tự ý rút vốn theo cách độc lập như trên Lighter trong kịch bản xấu.
Sự cố JELLY vào tháng 3/2025 làm rõ thêm điểm này. Ba tài khoản phối hợp mở các vị thế đối nghịch trên token JELLY thanh khoản thấp, trong đó một tài khoản mở short 4,1 triệu USD và hai tài khoản còn lại mở long tổng cộng 4,05 triệu USD.
Khi giá JELLY tăng nhờ mua giao ngay, vị thế short bị thanh lý và chuyển sang HLP, quỹ tạo lập thị trường tự động của Hyperliquid. Sau đó, validator của Hyperliquid bỏ phiếu hủy niêm yết JELLY và quyết toán toàn bộ vị thế ở mức 0,0095 USD, thấp hơn rất nhiều so với mức 0,50 USD trên thị trường spot phi tập trung vào thời điểm đó.
Động thái này giúp HLP tránh khoản lỗ ước tính 13 triệu USD, nhưng đồng thời cũng thay đổi kết quả giao dịch bằng cơ chế quản trị của chính sàn. Hyper Foundation sau đó cam kết bồi hoàn cho người dùng bị ảnh hưởng.
Điểm chung lớn nhất giữa hai nền tảng là gì?
Cả Hyperliquid lẫn Lighter hiện vẫn cần tin vào nhà vận hành ở các chức năng quan trọng. Lighter có lợi thế về kiến trúc layer-2 và có thể tiến tới mức decentralization Stage 2 nếu loại bỏ quyền nâng cấp, khi đó bộ validator của Ethereum sẽ thực thi quy tắc.
Hyperliquid với thiết kế layer-1 không có lộ trình tương tự Lighter. Báo cáo của L2BEAT cho thấy ranh giới giữa “phi tập trung” và “vận hành như sàn tập trung” vẫn còn mờ ở các khâu then chốt, nhất là khi liên quan đến khớp lệnh, thanh toán và can thiệp quản trị.
Tổng kết
Phân tích của L2BEAT cho thấy perpetual DEX chưa đồng nghĩa với việc trader được bảo vệ hoàn toàn bằng code. Với cả Hyperliquid và Lighter, những gì người dùng có thể kiểm chứng vẫn chưa bao trùm hết các rủi ro vận hành, quản trị và xử lý lệnh.
