SpaceX đang cân nhắc một gói thưởng cổ phiếu có thể trao cho Elon Musk quyền biểu quyết lớn hơn nhiều, nhưng chỉ khi công ty đạt các mốc rất cao về định giá, hiện diện trên sao Hỏa và hạ tầng tính toán ngoài không gian.
Đề xuất này xuất hiện trong hồ sơ đăng ký riêng của SpaceX nộp lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ trong những tuần gần đây. Dữ liệu hiện có cho thấy đây chưa phải khoản thưởng tiền mặt, mà là một cơ chế gắn quyền sở hữu và quyền kiểm soát với các mục tiêu kinh doanh rất cụ thể của công ty.
- SpaceX đã thông qua một kế hoạch thưởng cổ phiếu cho Elon Musk với điều kiện gắn vào các mốc định giá và phát triển rất lớn.
- Mốc cao nhất trong kế hoạch liên quan đến định giá 7,5 nghìn tỷ USD và một cộng đồng người sống lâu dài trên sao Hỏa.
- SpaceX cũng đang khép lại một vụ tranh chấp riêng tại California về các phát biểu trong phiên điều trần liên quan đến chương trình phóng Falcon 9.
Gói thưởng được gắn với các mục tiêu rất dài hạn
Theo hồ sơ này, hội đồng quản trị SpaceX đã phê duyệt kế hoạch vào tháng 1. Phần lớn nhất của gói thưởng cho phép Elon Musk nhận tối đa 200 triệu cổ phiếu hạn chế nếu SpaceX đạt giá trị thị trường 7,5 nghìn tỷ USD và hình thành một khu định cư con người bền vững trên sao Hỏa với ít nhất 1 triệu người sinh sống.
Một phần khác của kế hoạch cho phép ông nhận thêm tối đa 60,4 triệu cổ phiếu hạn chế từ một thỏa thuận ngày 23/3. Phần này phụ thuộc vào các mục tiêu giá trị riêng và việc SpaceX vận hành các trung tâm dữ liệu trong không gian với năng lực tính toán ít nhất 100 terawatt.
Cấu trúc cổ phiếu cho thấy trọng tâm là quyền kiểm soát
Cả hai khoản thưởng đều dùng cổ phiếu hạn chế loại B. Mỗi cổ phiếu loại B có 10 quyền biểu quyết, trong khi mỗi cổ phiếu loại A chỉ có 1 quyền biểu quyết. Cách thiết kế này khiến kế hoạch không chỉ là chuyện giá trị tài sản, mà còn liên quan trực tiếp đến quyền kiểm soát trong công ty.
Không có cổ phiếu nào được trao nếu SpaceX không đạt các mục tiêu mà hội đồng quản trị đặt ra. Kế hoạch không ấn định một hạn chót theo lịch, ngoài điều kiện Elon Musk vẫn phải làm việc tại công ty. Từ năm 2019, SpaceX trả cho ông mức lương hằng năm 54.080 USD.
SpaceX hiện chưa thể định giá chính xác gói này vì cổ phiếu của công ty chưa giao dịch công khai. Đến ngày 31/12, Elon Musk đã nắm 68,8 triệu quyền chọn cổ phiếu loại B. Các quyền chọn trước đó có giá thực hiện khoảng 42 USD và hết hạn vào năm 2031.
Hồ sơ công bố cũng nêu quy mô của mục tiêu hạ tầng ngoài không gian
Con số 100 terawatt trong kế hoạch cho trung tâm dữ liệu ngoài không gian là mức rất lớn. Quy đổi ra đơn vị dễ hình dung hơn, đó là 100.000 gigawatt, tương đương khoảng 100.000 lò phản ứng hạt nhân công suất 1 gigawatt cùng vận hành một lúc. Đây là một phần cho thấy SpaceX đang đặt ra các tiêu chuẩn thực thi vượt xa hoạt động sản xuất thông thường.
SpaceX hiện vẫn là công ty tư nhân, nhưng đang chuẩn bị cho khả năng IPO vào khoảng ngày 28/6, trùng sinh nhật của Elon Musk, với định giá có thể vào khoảng 1,75 nghìn tỷ USD. Nếu kịch bản này xảy ra, công ty sẽ tiến gần nhóm các doanh nghiệp công khai có giá trị lớn nhất trên thị trường.
Tác động không chỉ nằm ở SpaceX
Elon Musk cũng đang được thị trường theo dõi ở Tesla. Ông sở hữu khoảng 20% Tesla tính đến tháng 11. Vì điều hành cả SpaceX lẫn Tesla, gói thưởng mới có thể làm dấy lên câu hỏi về mức độ phân bổ thời gian và sự chú ý giữa hai doanh nghiệp, nhất là khi mỗi bên đều đặt mục tiêu rất lớn lên vai cùng một CEO.
Ông hiện được ước tính có tài sản khoảng 776 tỷ USD. Năm ngoái, cổ đông Tesla đã thông qua khoản chi trả đầu tiên của ông ở mức 1 nghìn tỷ USD, theo thông tin được nêu trong hồ sơ và các báo cáo liên quan.
SpaceX vừa khép lại một tranh chấp riêng tại California
Song song với kế hoạch thưởng, SpaceX cũng đang kết thúc một vụ kiện khác tại California. Ủy ban Bờ biển California đã xin lỗi công ty tên lửa của Elon Musk và đạt thỏa thuận dàn xếp sau khi SpaceX cáo buộc cơ quan này có thành kiến chính trị đối với công ty và người đứng đầu.
Thỏa thuận được công bố vào thứ Ba tại tòa án liên bang ở Los Angeles. Ủy ban thừa nhận một số thành viên đã có phát biểu không phù hợp trong phiên điều trần năm 2024 liên quan đến chương trình phóng Falcon 9 của SpaceX.
“Ủy ban đồng ý rằng cơ quan này không được xem xét các yếu tố không liên quan khi thực hiện chức năng của mình và cụ thể đồng ý rằng sẽ không tính đến quan điểm chính trị, phát biểu chính trị hoặc thực hành lao động được cho là của SpaceX hoặc các lãnh đạo của công ty khi xem xét bất kỳ hành động quản lý nào liên quan đến SpaceX.”
– Nội dung thỏa thuận dàn xếp
Tổng kết
Hồ sơ mới của SpaceX cho thấy công ty đang gắn phần thưởng cho Elon Musk với những mục tiêu rất cao về định giá, quyền kiểm soát và mở rộng sang sao Hỏa cũng như hạ tầng tính toán ngoài không gian. Tuy nhiên, phần lớn các mốc này vẫn ở phía trước, và dữ liệu hiện có chưa cho thấy thời điểm cụ thể để có thể đánh giá khả năng hoàn thành. Tranh chấp pháp lý tại California cũng cho thấy SpaceX cùng lúc đang xử lý cả mục tiêu tăng trưởng lẫn các vấn đề quản trị và quy định bên ngoài.
