Chính quyền Trump cho biết Mỹ sẽ không gia hạn các giấy phép miễn trừ trừng phạt đối với dầu Iran và Nga, đồng thời đe dọa trừng phạt các quốc gia tiếp tục mua dầu từ Iran.
Động thái này làm tăng áp lực lên dòng chảy dầu toàn cầu và có thể tác động đến cung ứng, giá năng lượng cũng như các bên liên quan trong chuỗi thanh toán dầu mỏ quốc tế.
- Mỹ không gia hạn các giấy phép tạm thời cho dầu Iran và Nga đã có sẵn trên đường vận chuyển.
- Bộ Tài chính Mỹ cảnh báo sẽ áp dụng trừng phạt thứ cấp với bên mua dầu Iran hoặc nắm giữ tiền Iran trong ngân hàng.
- Các biện pháp này diễn ra khi căng thẳng Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến thị trường năng lượng và thương mại toàn cầu.
Mỹ thay đổi cách xử lý các giấy phép miễn trừ dầu Iran và Nga
Mỹ sẽ không gia hạn các giấy phép chung dành cho dầu có nguồn gốc từ Iran và Nga. Đây là phần dầu đã ở trên biển hoặc đã được xếp lên tàu trước các mốc thời gian được nêu, nên chỉ mang tính tạm thời và sắp hết hiệu lực.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói rõ Washington sẽ không kéo dài giấy phép chung cho dầu Nga và dầu Iran. Ông cho biết lượng dầu được phép đi tiếp chỉ là phần đã có sẵn trong hệ thống vận chuyển từ trước, vì vậy biện pháp này không còn dư địa để mở rộng thêm.
Diễn biến này đánh dấu việc Mỹ thu hẹp một cơ chế từng được dùng để tăng nguồn cung dầu trong lúc giá năng lượng biến động mạnh. Khi các giấy phép hết hạn, thị trường sẽ phải đánh giá lại mức độ gián đoạn có thể xuất hiện trong nguồn cung và thanh toán.
Vì sao quyết định này đáng chú ý với thị trường dầu
Quyết định của Washington đáng chú ý vì nó xuất hiện sau giai đoạn giá dầu tăng mạnh rồi hạ nhiệt. Giá Brent từng vượt 100 USD/thùng sau các cuộc tấn công chung của Mỹ và Israel nhằm vào Iran vào cuối tháng 2, nhưng sau đó đã giảm xuống dưới ngưỡng này.
Các giấy phép tạm thời trước đó cho phép dầu đang trên đường ra thị trường nhanh chóng được tiêu thụ, từ đó góp phần làm dịu áp lực giá. Khi cơ chế này chấm dứt, khả năng hấp thụ thêm nguồn cung ngắn hạn sẽ giảm, nhất là nếu căng thẳng khu vực tiếp tục kéo dài.
Đồng thời, Bộ Tài chính Mỹ cho rằng biện pháp này không tạo lợi ích đáng kể cho Moscow, dù doanh thu từ xuất khẩu dầu của Nga được mô tả là đang tăng. Điều đó cho thấy bước đi lần này không chỉ liên quan đến giá dầu mà còn gắn với áp lực trừng phạt rộng hơn.
Mỹ đang nhắm tới người mua dầu Iran và các kênh tài chính liên quan
Mỹ cũng cảnh báo sẽ trừng phạt thứ cấp với các quốc gia mua dầu Iran hoặc giữ tiền Iran trong hệ thống ngân hàng của họ. Trọng tâm hiện nay không chỉ là dòng dầu, mà còn là các kênh tài chính đứng sau việc thanh toán và xử lý dòng tiền.
Bessent nói Washington kỳ vọng Trung Quốc sẽ giảm hoặc tạm dừng mua dầu Iran. Theo mô tả trong bài, Trung Quốc từng mua hơn 80% lượng dầu Iran được vận chuyển, nên bất kỳ thay đổi nào từ phía này đều có thể ảnh hưởng lớn đến nhu cầu.
Bộ Tài chính Mỹ đã thông báo cho hai ngân hàng Trung Quốc về hậu quả nếu xử lý dòng tiền liên quan đến Iran, đồng thời liên hệ với các đầu mối tại Hồng Kông, UAE và Oman để xác định các tổ chức tài chính bị cho là hỗ trợ hoạt động của Iran. Mỹ cũng đã trừng phạt hơn hai chục cá nhân, công ty và tàu liên quan đến vận chuyển dầu Iran.
Căng thẳng Trung Đông tiếp tục lan sang kinh tế toàn cầu
Biện pháp mới là một phần trong sức ép của Mỹ lên Tehran liên quan đến chương trình hạt nhân và sự ủng hộ dành cho các nhóm vũ trang trong khu vực. Điều này khiến rủi ro địa chính trị tiếp tục đè lên thị trường năng lượng và tâm lý nhà đầu tư.
Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu cảnh báo nếu chiến sự kéo dài, tăng trưởng có thể bị cắt 0,4% và lạm phát tăng 1,5% tại các quốc gia mà ngân hàng này hoạt động. Cảnh báo này cho thấy tác động không chỉ dừng ở dầu mỏ mà còn có thể lan sang lạm phát và tăng trưởng kinh tế.
Với thị trường crypto, diễn biến cần theo dõi là giá năng lượng, mức độ gián đoạn thương mại và phản ứng của các nền kinh tế lớn trước các biện pháp trừng phạt mới. Đây đều là các biến số có thể ảnh hưởng đến khẩu vị rủi ro trên thị trường rộng hơn.
Tổng kết
Mỹ đang siết lại các giấy phép miễn trừ đối với dầu Iran và Nga, đồng thời mở rộng áp lực sang người mua và các tổ chức tài chính liên quan. Tác động đáng chú ý nhất là nguy cơ làm căng thêm nguồn cung dầu và duy trì sức ép địa chính trị lên thị trường toàn cầu.
