Chính phủ Nga đã phê duyệt một dự luật mới nhằm tạo khung pháp lý cho trí tuệ nhân tạo (AI) và ưu tiên phát triển các mô hình do doanh nghiệp trong nước xây dựng.
Dự luật này không cấm sử dụng mạng nơ-ron nước ngoài, nhưng đặt trọng tâm vào các mô hình “sovereign” và “national” để hỗ trợ AI nội địa. Nếu được thông qua đúng lộ trình, các quy định chính có thể bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.
- Nga đã phê duyệt dự luật AI mới để xây dựng khung pháp lý cho công nghệ này.
- Dự luật ưu tiên mô hình AI nội địa, nhưng vẫn không cấm công nghệ nước ngoài.
- Các quy định chính dự kiến có hiệu lực từ 1/9/2026, còn một số phần khác sẽ áp dụng từ tháng 3/2027.
Nga xây khung pháp lý cho AI với trọng tâm là mô hình nội địa
Nga đang hoàn thiện dự luật về AI để xác định rõ khái niệm và cách quản lý các mô hình lớn có hơn 1 tỷ tham số. Mục tiêu chính là tạo nền tảng pháp lý cho việc phát triển và triển khai AI trong nước.
Trong dự luật, các mô hình được chia thành hai nhóm chính: “sovereign” do thực thể Nga phát triển hoàn toàn trên hạ tầng trong nước và “national” có thể dùng một phần mã nguồn mở nhưng vẫn phải do Nga phát triển là chủ yếu. Phân loại “trusted” từng xuất hiện trong bản trước đã bị loại bỏ sau khi lấy ý kiến doanh nghiệp.
Dự luật không cấm AI nước ngoài nhưng ưu tiên khu vực công dùng mô hình Nga
Dự luật không đặt ra lệnh cấm đối với các mạng nơ-ron hay mô hình AI nước ngoài. Tuy vậy, chính quyền Nga cho biết khu vực công sẽ ưu tiên dùng các mô hình do Nga xây dựng.
Chính phủ cũng đang xem xét các biện pháp hỗ trợ cho mô hình “sovereign” và “national”, đặc biệt trong những lĩnh vực nhạy cảm như quản lý nhà nước. Ngoài ra, văn bản mới đã rút gọn đáng kể so với bản trước và chỉ còn 13 điều.
Lộ trình áp dụng dự kiến từ tháng 9/2026 đến tháng 3/2027
Các quy định chính của luật “On Supporting the Development of Artificial Intelligence Technologies in the Russian Federation” dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/9/2026. Một số quy định khác, gồm quyền hạn của cơ quan nhà nước và trách nhiệm của đơn vị phát triển, sẽ áp dụng từ tháng 3/2027.
Bản dự thảo hiện cũng đã bỏ yêu cầu bắt buộc gắn nhãn mọi nội dung do AI tạo ra. Thay vào đó, người dùng chỉ được cung cấp tùy chọn để nhận biết nội dung này. Các điều khoản liên quan đến dữ liệu bản quyền, mô hình AI xuyên biên giới và trách nhiệm pháp lý chi tiết hơn cũng đã bị lược bỏ.
Những điểm đã bị rút khỏi bản sửa đổi
Bản cập nhật của dự luật đã loại bỏ một số quy định từng xuất hiện trong phiên bản trước. Những nội dung bị rút gồm cơ chế gắn nhãn nội dung AI, các hạn chế với mô hình xuyên biên giới và các điều khoản cụ thể hơn về việc dùng tài liệu có bản quyền để huấn luyện AI.
Hiện chưa rõ các quy định này có được đưa trở lại trong những văn bản bổ sung sau này hay không. Dù vậy, giới chức Nga vẫn để ngỏ khả năng ban hành thêm luật liên quan, bao gồm cả các quy tắc cho trung tâm dữ liệu AI.
Tổng kết
Dự luật mới cho thấy Nga đang chuyển từ giai đoạn phát triển AI tự phát sang xây dựng khuôn khổ quản lý rõ ràng hơn, đồng thời ưu tiên mô hình nội địa nhưng không loại bỏ công nghệ nước ngoài.
