Một nhà nghiên cứu người Ý vừa nhận 1 Bitcoin tiền thưởng sau khi thực hiện được màn trình diễn tấn công lượng tử lớn nhất từ trước đến nay lên khóa elliptic curve.
Thử nghiệm này làm dấy lên lo ngại mới về khả năng bảo vệ của Bitcoin và Ethereum trong dài hạn, vì cả hai đều dựa vào mật mã đường cong elliptic. Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy rủi ro này là mối đe dọa tức thì với toàn bộ mạng lưới, nhưng mức độ tiến bộ gần đây khiến chủ đề từng được xem là rất xa trở nên đáng chú ý hơn.
- Giancarlo Lelli được trao 1 Bitcoin sau khi phá được một khóa elliptic curve trong bài thử nghiệm lượng tử.
- Kết quả này liên quan trực tiếp đến rủi ro dài hạn với Bitcoin và Ethereum vì cả hai đều dùng ECC.
- Những ví có public key đã lộ on-chain là nhóm cần được theo dõi nhiều nhất nếu công nghệ tấn công tiếp tục tiến bộ.
Giancarlo Lelli đã làm được gì
Lelli dùng biến thể của thuật toán Shor trên một máy tính lượng tử để suy ra private key từ public key, dựa trên bài toán logarith rời rạc đường cong elliptic. Đây là cách mô phỏng một hướng tấn công vào lớp mật mã đang bảo vệ ví tiền điện tử hiện nay.
Điểm đáng chú ý nằm ở quy mô thử nghiệm. Anh đã nhắm vào khoảng tìm kiếm 32.767 và đạt kết quả bằng phần cứng có thể tiếp cận trên nền tảng đám mây, không cần thiết bị đặc biệt hay nguồn tài trợ từ tổ chức lớn. Điều đó cho thấy rào cản thực tế của loại tấn công này đang giảm dần, dù vẫn còn rất xa so với việc phá khóa 256-bit của Bitcoin ở quy mô đầy đủ.
Tốc độ tiến bộ của tấn công lượng tử đang thay đổi ra sao
Trước đó, một thử nghiệm công khai được ghi nhận là màn phá khóa 6-bit vào tháng 9 năm 2025 trên máy tính lượng tử IBM 133 qubit. So với mốc đó, kết quả mới đã mở rộng khả năng lên 512 lần chỉ trong bảy tháng.
Song song với thành tựu thực nghiệm, các ước tính lý thuyết cũng đang dịch chuyển. Một whitepaper công bố trong tháng 4 năm 2026 của Google đưa yêu cầu để tấn công một khóa 256-bit về khoảng 500.000 qubit vật lý, giảm từ mức vài triệu qubit trong ước tính ban đầu. Một nghiên cứu sau đó từ Caltech và Oratomic còn đưa con số xuống thấp hơn, có thể chỉ 10.000 qubit trong kiến trúc neutral-atom.
Chưa thể kết luận từ các con số này rằng Bitcoin sẽ sớm bị đe dọa trực tiếp. Tuy vậy, khi cả phần cứng lẫn mô hình lý thuyết đều tiến lên cùng lúc, khoảng cách giữa thử nghiệm trong phòng lab và rủi ro thực tế rõ ràng đang ngắn lại.
Những ví nào chịu rủi ro cao hơn
Nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất là các ví có public key đã xuất hiện trực tiếp trên chuỗi. Theo ước tính được nêu ra, khoảng 6,9 triệu Bitcoin đang nằm trong các địa chỉ như vậy, bao gồm cả lượng Bitcoin được cho là của Satoshi Nakamoto, khoảng 1 triệu BTC, chưa từng được dịch chuyển từ khi mạng lưới ra đời.
Với các ví kiểu này, nếu giả định sức mạnh tấn công lượng tử đủ lớn trong tương lai, lớp bảo vệ bằng ECC sẽ trở thành điểm cần thay thế hoặc nâng cấp. Ngược lại, với những ví mà public key chưa lộ, mức độ rủi ro hiện tại khác đi đáng kể, nên không thể đánh đồng tất cả người dùng vào cùng một nhóm nguy hiểm.
Bitcoin và Ethereum đang tính trước kịch bản hậu lượng tử
Đối diện với mối lo này, một số đề xuất bảo mật đang được xem xét cho Bitcoin, trong đó có BIP-360 với mục tiêu đưa vào định dạng giao dịch kháng lượng tử, và BIP-361 hướng tới việc bỏ dần các hệ thống cũ, đồng thời đóng băng token không kịp chuyển sang cơ chế mới.
Ở phía Ethereum, một nhóm phụ trách bảo mật hậu lượng tử cũng đã được thành lập để tìm và thay thế các phần dễ tổn thương trong mạng lưới. Đây chưa phải là giải pháp hoàn chỉnh, nhưng cho thấy câu chuyện không còn chỉ nằm ở giả thuyết học thuật mà đã bước sang giai đoạn chuẩn bị kỹ thuật.
Mức độ đáng lo hiện nay nên được hiểu thế nào
Kết quả của Lelli không đồng nghĩa với việc khóa 256-bit hiện tại đã bị phá trong thực tế. Dẫu vậy, việc một bài thử nghiệm trước đây còn nằm rất xa nay đã có thể thực hiện trên hạ tầng dễ tiếp cận hơn cho thấy tốc độ thu hẹp khoảng cách là có thật.
Vì vậy, vấn đề đáng theo dõi không chỉ là “khi nào máy tính lượng tử đủ mạnh”, mà còn là “bao lâu nữa hệ sinh thái crypto có thể chuyển sang cơ chế bảo vệ mới”. Nếu quá trình nâng cấp chậm hơn tốc độ tiến bộ của phần cứng lượng tử, rủi ro với các tài sản dùng ECC sẽ tăng lên rõ rệt.
Tổng kết
Màn trình diễn của Giancarlo Lelli chưa tạo ra mối nguy tức thì cho Bitcoin hay Ethereum, nhưng nó đánh dấu một bước tiến thực tế đối với tấn công lượng tử lên ECC. Từ góc nhìn thị trường crypto, điểm cần quan sát lúc này là tốc độ phát triển của máy tính lượng tử, kế hoạch nâng cấp hậu lượng tử của các mạng lưới lớn và mức độ sẵn sàng của các ví có public key đã lộ trên chuỗi.
