Saudi Arabia và Kuwait đã gỡ bỏ lệnh cấm Mỹ sử dụng căn cứ và không phận của họ, mở đường cho việc nối lại Project Freedom ở eo biển Hormuz.
Động thái này xuất hiện chỉ vài ngày sau khi hai nước vùng Vịnh siết quyền tiếp cận của Mỹ. Diễn biến làm thị trường chú ý vì Hormuz là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu, nên bất kỳ thay đổi nào ở đây đều có thể tác động tới giá năng lượng và tâm lý rủi ro.
- Saudi Arabia và Kuwait đã đảo ngược quyết định trước đó về quyền tiếp cận quân sự của Mỹ.
- Project Freedom là chiến dịch hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz trong bối cảnh căng thẳng với Iran.
- Thị trường phản ứng bằng đợt bán ra cổ phiếu Mỹ khi xuất hiện tin Mỹ chuẩn bị khởi động lại chiến dịch.
Saudi Arabia và Kuwait đã mở lại quyền tiếp cận cho quân đội Mỹ
Hai nước vùng Vịnh đã bỏ các hạn chế với việc Mỹ dùng căn cứ và không phận, loại bỏ trở ngại chính đối với việc khởi động lại Project Freedom. Trước đó, Saudi Arabia từng từ chối cho dùng Prince Sultan Airbase và quyền bay qua lãnh thổ, còn Kuwait cũng áp dụng các hạn chế tương tự.
Chưa có thêm chi tiết về điều khoản khiến Riyadh và Kuwait thay đổi lập trường. Tuy vậy, việc đảo ngược này cho thấy Washington đã khôi phục được phần hậu cần cần thiết để tiếp tục phương án hộ tống tàu thương mại.
Project Freedom là gì và vì sao lại bị dừng
Project Freedom là nỗ lực do Mỹ dẫn đầu nhằm bảo vệ luồng hàng hải qua eo biển Hormuz, khu vực được xem là điểm nghẽn chiến lược của dòng chảy dầu mỏ toàn cầu. Chiến dịch sử dụng tàu khu trục, tiêm kích, trực thăng và drone để hộ tống tàu thương mại trong lúc căng thẳng với Iran leo thang.
Ở giai đoạn đầu, hai tàu treo cờ Mỹ đã được đưa ra khỏi Vịnh Ba Tư dưới sự bảo vệ của quân đội Mỹ. Sau đó, chiến dịch đối mặt với phản ứng cứng rắn từ Iran, gồm các đợt tấn công bằng tên lửa hành trình và drone nhằm vào tàu chiến Mỹ cũng như tàu thương mại không thuộc Mỹ.
Iran cũng tấn công cảng xuất khẩu dầu Fujairah của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất bằng 15 tên lửa. Đây là vụ tấn công đầu tiên như vậy kể từ khi một lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran có hiệu lực vào tháng trước.
Vì sao thị trường cổ phiếu Mỹ phản ứng
Thị trường chứng khoán Mỹ đã giảm sau khi xuất hiện báo cáo cho rằng Tổng thống Trump đang chuẩn bị khởi động lại chiến dịch. Phản ứng này phản ánh lo ngại rằng căng thẳng ở Hormuz có thể làm gián đoạn vận chuyển dầu và đẩy rủi ro địa chính trị lên cao hơn.
Khi một tuyến vận chuyển như Hormuz bị đe dọa, tác động thường không chỉ dừng ở khu vực Trung Đông. Giá năng lượng, kỳ vọng lạm phát và khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư đều có thể biến động theo mức độ leo thang của xung đột.
Những gì còn chưa rõ sau quyết định đảo chiều
Hiện chưa rõ các điều kiện cụ thể giúp Saudi Arabia và Kuwait chấp thuận trở lại. Cũng chưa có xác nhận công khai về thời điểm chính xác chiến dịch được nối lại, dù các quan chức Lầu Năm Góc trước đó đã ám chỉ khả năng tái khởi động trong tuần này.
Phía Mỹ từng nói tới phương án đưa tàu thương mại đi qua một hành lang hẹp đã được rà phá thủy lôi, dưới lớp bảo vệ quân sự dày hơn. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth mô tả hiện diện của Mỹ như một “vòm đỏ, trắng và xanh” trên eo biển.
Tác động rộng hơn ở vùng Vịnh
Khủng hoảng này cho thấy sự chia rẽ giữa các nước trong Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh. UAE được mô tả là không hài lòng với thái độ do dự ban đầu của Saudi Arabia, trong khi các nước trong khu vực đang cân nhắc cách phản ứng với Iran và với chiến lược quân sự của Mỹ.
Saudi Arabia cũng đã tìm cách giảm phụ thuộc vào Hormuz bằng một thỏa thuận đường ống để chuyển 50% lượng dầu xuất khẩu qua Biển Đỏ. Điều đó cho thấy các nước sản xuất dầu đang cố đa dạng hóa đường vận chuyển trước rủi ro địa chính trị kéo dài.
Tổng kết
Việc Saudi Arabia và Kuwait dỡ bỏ hạn chế đã mở ra khả năng Mỹ nối lại Project Freedom, nhưng thời điểm và cách thức triển khai vẫn chưa rõ. Với vai trò then chốt của eo biển Hormuz, bất kỳ diễn biến tiếp theo nào cũng có thể ảnh hưởng tới giá dầu và tâm lý thị trường toàn cầu.
