Tòa án Mỹ cắt bớt cáo buộc gian lận trong vụ kiện giữa Elon Musk và OpenAI
Sam Altman và OpenAI vừa có một bước thuận lợi trước phiên xử khi thẩm phán liên bang loại bỏ các cáo buộc gian lận trong vụ kiện liên quan đến cấu trúc và sứ mệnh của công ty. Vụ việc vẫn sẽ ra tòa, nhưng trọng tâm hiện chuyển sang các cáo buộc vi phạm nghĩa vụ từ thiện và làm giàu không chính đáng.
Phán quyết được đưa ra tại Oakland, California, ngay trước khi vụ kiện bước vào giai đoạn xét xử trước bồi thẩm đoàn. Việc chọn bồi thẩm đoàn bắt đầu vào thứ Hai, còn phần phát biểu mở đầu dự kiến diễn ra vào thứ Ba.
- Các cáo buộc gian lận và gian lận конструктив đã bị loại khỏi vụ kiện.
- Vụ án hiện tập trung vào vi phạm nghĩa vụ từ thiện và làm giàu không chính đáng.
- Tranh chấp xoay quanh việc OpenAI có đi chệch khỏi cam kết phi lợi nhuận ban đầu hay không.
Phiên tòa vẫn diễn ra nhưng phạm vi đã hẹp hơn
Elon Musk hiện cáo buộc OpenAI, Sam Altman, Greg Brockman và Microsoft đã đánh lừa ông và công chúng sau khi OpenAI lập một nhánh vì lợi nhuận vào năm 2019, khi ông đã rời hội đồng quản trị. Trước phán quyết mới nhất, ông từng có nhiều hơn các yêu cầu pháp lý, nhưng đến thời điểm này các nhóm cáo buộc còn lại đã thu hẹp đáng kể.
Ban đầu, Musk nộp 26 yêu cầu trong tháng 11/2024. Trước khi thẩm phán ra quyết định vào thứ Sáu, chỉ còn bốn cáo buộc tồn tại. Sau khi hai cáo buộc liên quan đến gian lận bị gạt bỏ, bồi thẩm đoàn sẽ xem xét hai vấn đề còn lại là nghĩa vụ từ thiện và làm giàu không chính đáng.
Trọng tâm tranh chấp: OpenAI có còn giữ cam kết phi lợi nhuận?
Cốt lõi của vụ kiện là lập luận rằng OpenAI được xây dựng để phục vụ lợi ích công chúng, không phải để tạo lợi nhuận cho một nhóm nhỏ. Musk nói công ty đã hứa hoạt động như một tổ chức phi lợi nhuận lâu dài, nhưng sau đó thay đổi cấu trúc để có thể vận hành một công ty con vì lợi nhuận.
Phía Musk cũng cho rằng OpenAI đã rời xa lời hứa ban đầu khi công ty được thành lập năm 2015. Ông từng đề nghị bỏ các cáo buộc gian lận và gian lận конструктив trước phiên xử vì cho rằng cách làm đó sẽ giúp vụ án gọn hơn.
Trong hồ sơ của mình, Musk nói bồi thẩm đoàn nên tập trung vào câu hỏi liệu OpenAI còn phục vụ nhân loại hay đã trở thành một “cỗ máy tạo của cải”. Ông cũng yêu cầu tòa án đảo ngược quá trình tái cấu trúc theo hướng ưu tiên lợi nhuận của công ty.
Giá trị kinh doanh lớn khiến tranh chấp pháp lý trở nên nhạy cảm hơn
Vụ kiện không chỉ là một mâu thuẫn cá nhân giữa hai nhân vật nổi bật của ngành AI. Giá trị của mảng kinh doanh liên quan đến OpenAI hiện được nhắc tới ở mức hơn 850 tỷ USD, vì vậy bất kỳ phán quyết nào cũng có thể chạm tới câu chuyện kiểm soát, cơ cấu sở hữu và cách phân bổ lợi ích trong tương lai.
Musk cho biết nếu thắng kiện, ông không muốn khoản tiền cho riêng mình. Theo yêu cầu của ông, mọi “lợi ích thu được không chính đáng” sẽ được chuyển về nhánh phi lợi nhuận của OpenAI. Ông cũng muốn Sam Altman và Greg Brockman bị loại khỏi vai trò hiện tại.
Mối quan hệ giữa hai bên vốn đã đổi chiều rõ rệt. Musk và Altman từng cùng tham gia xây dựng OpenAI năm 2015 với các nhà sáng lập khác, trong bối cảnh nhiều người lo ngại về sức mạnh của trí tuệ nhân tạo. Nay họ lại đứng ở hai phía đối đầu.
Cuộc đấu pháp lý diễn ra song song với các kế hoạch kinh doanh lớn
Elon Musk đã lập xAI vào năm 2023 để cạnh tranh với OpenAI. Gần đây, ông cũng kết hợp xAI với SpaceX trong một thương vụ định giá doanh nghiệp hợp nhất ở mức 1,25 nghìn tỷ USD.
Trong khi đó, OpenAI cũng đang cân nhắc một đợt xuất hiện trên thị trường trong quý IV. Trong tài liệu đầu tư được gửi ra hồi đầu năm, công ty đã nêu vụ kiện của Musk như một “rủi ro đối với hoạt động kinh doanh”.
Hai bên vẫn tiếp tục công kích nhau công khai. OpenAI gọi vụ kiện là “không có cơ sở”, còn Musk và Altman nhiều lần đáp trả trên mạng xã hội X. Ngoài vụ kiện hiện tại, X và xAI cũng đã kiện OpenAI và Apple trong năm 2025 với cáo buộc cạnh tranh không lành mạnh; phiên điều trần trong vụ đó dự kiến diễn ra vào tháng 5 tại Texas. Trước đó, một thẩm phán liên bang ở California cũng đã bác một vụ kiện riêng của xAI liên quan đến cáo buộc OpenAI đánh cắp bí mật thương mại.
Tổng kết
Phán quyết mới nhất không kết thúc vụ kiện giữa Elon Musk và OpenAI, nhưng nó đã làm hẹp đáng kể phạm vi tranh tụng. Từ đây, trọng tâm của phiên tòa sẽ là câu hỏi liệu OpenAI có đi chệch khỏi cam kết ban đầu với mục tiêu phục vụ lợi ích công chúng hay không, thay vì các cáo buộc gian lận rộng hơn.
Với một bên là OpenAI đang theo đuổi các kế hoạch thị trường riêng và bên kia là Musk cùng xAI tiếp tục mở rộng các cuộc đối đầu pháp lý, vụ án này được theo dõi không chỉ vì yếu tố cá nhân mà còn vì tác động tiềm tàng lên cách các công ty AI lớn tổ chức, định giá và kiểm soát hoạt động của mình.
