Việc mở lại Eo biển Hormuz cho tàu thương mại tạm thời giảm nguy cơ gián đoạn một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới, sau khi Israel và Lebanon đạt thỏa thuận ngừng bắn mới.
Diễn biến này đặc biệt đáng chú ý vì Hormuz là cửa ngõ của dầu thô và khí LNG từ Trung Đông ra thị trường toàn cầu. Chỉ cần luồng hàng qua đây bị thu hẹp, giá năng lượng và tâm lý rủi ro trên thị trường tài chính có thể phản ứng rất nhanh.
- Iran nói tàu thương mại có thể đi qua Hormuz trong thời gian ngừng bắn hiện tại.
- Trump cũng cho biết eo biển đã “mở hoàn toàn”, nhưng việc phong tỏa hải quân với Iran vẫn còn hiệu lực.
- Hormuz vẫn là điểm nghẽn chiến lược vì mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu đi qua.
Hormuz đã được mở lại cho tàu thương mại
Cả Iran và Trump đều phát tín hiệu rằng tàu thương mại có thể đi qua Eo biển Hormuz trở lại, ít nhất trong khuôn khổ ngừng bắn mới. Đây là bước thay đổi quan trọng vì trước đó tuyến hàng hải này bị siết chặt, làm tăng rủi ro gián đoạn dòng chảy năng lượng.
Bộ trưởng Ngoại giao Iran Seyed Abbas Araghchi cho biết tất cả tàu thương mại có thể sử dụng Hormuz trong phần còn lại của thời gian ngừng bắn, theo lộ trình đã được cơ quan cảng biển Iran sắp xếp. Trump sau đó đăng rằng eo biển “hoàn toàn mở” và sẵn sàng cho lưu thông đầy đủ.
THE STRAIT OF HORMUZ IS COMPLETELY OPEN AND READY FOR BUSINESS AND FULL PASSAGE, BUT THE NAVAL BLOCKADE WILL REMAIN IN FULL FORCE AND EFFECT AS IT PERTAINS TO IRAN, ONLY, UNTIL SUCH TIME AS OUR TRANSACTION WITH IRAN IS 100% COMPLETE. THIS PROCESS SHOULD GO VERY QUICKLY IN THAT MOST OF THE POINTS ARE ALREADY NEGOTIATED.
– Donald Trump, phát biểu trên Truth Social
Vì sao thỏa thuận ngừng bắn ở Lebanon lại ảnh hưởng tới Hormuz?
Eo biển Hormuz không chỉ là câu chuyện hàng hải mà còn gắn với đàm phán rộng hơn giữa Washington và Tehran. Việc Israel và Lebanon đạt ngừng bắn đã trở thành một biến số trực tiếp trong các trao đổi liên quan đến việc mở luồng vận chuyển qua khu vực này.
Israel chiến dịch quân sự ở Lebanon đã làm phức tạp đàm phán vì Lebanon là đồng minh gần của Iran. Trước đó, một thỏa thuận ngừng bắn hai tuần đổi lấy việc Iran mở hoàn toàn Hormuz đã nhanh chóng gặp trục trặc khi phía Iran cho rằng Mỹ để Israel tiếp tục chiến dịch quân sự.
Kết quả là trong giai đoạn căng thẳng, Hormuz gần như vẫn bị đóng, chỉ có rất ít tàu thương mại đi qua mỗi ngày. Nỗ lực đàm phán khác tại Pakistan cuối tuần trước cũng chưa đạt được một thỏa thuận lâu dài để chấm dứt chiến sự Mỹ-Iran.
Eo biển Hormuz quan trọng với thị trường năng lượng như thế nào?
Hormuz là một trong những điểm nghẽn chiến lược lớn nhất thế giới vì đây là tuyến nối Vịnh Ba Tư với Biển Ả Rập. Nó nằm giữa Iran ở phía bắc và Oman cùng UAE ở phía nam, đủ sâu cho các tàu chở dầu cỡ lớn.
Theo ước tính của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, khoảng 20 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu đi qua đây mỗi ngày trong năm 2025. Quy mô này tương đương gần 600 tỷ USD thương mại năng lượng mỗi năm, với nguồn cung đến từ Iran, Iraq, Kuwait, Qatar, Saudi Arabia và UAE.
Vì vậy, bất kỳ rủi ro nào ở Hormuz đều có thể tác động đến giá dầu, chi phí vận chuyển và mức độ lo ngại trên các thị trường tài sản rủi ro, bao gồm cả crypto. Ngược lại, việc tuyến đường được mở lại thường giúp giảm bớt áp lực ngắn hạn lên tâm lý thị trường.
Nhà đầu tư cần theo dõi điều gì tiếp theo?
Điều quan trọng nhất là tính bền vững của ngừng bắn và việc tàu thương mại có tiếp tục đi qua Hormuz bình thường hay không. Đây không phải là một giải pháp dứt điểm, mà là một trạng thái tạm thời gắn với tiến trình đàm phán.
Nếu đàm phán giữa các bên tiếp tục bế tắc hoặc xung đột ở Lebanon tái bùng phát, rủi ro đối với luồng vận chuyển dầu và khí vẫn có thể quay lại rất nhanh. Với thị trường, tâm điểm sẽ là bất kỳ tín hiệu nào cho thấy ngừng bắn có được kéo dài hay không.
Tổng kết
Hormuz được mở lại cho tàu thương mại là tin tích cực ngắn hạn cho an ninh năng lượng toàn cầu, nhưng rủi ro địa chính trị quanh khu vực vẫn chưa biến mất. Thị trường sẽ tiếp tục theo dõi việc ngừng bắn có được duy trì và liệu các cuộc đàm phán có dẫn tới một thỏa thuận rộng hơn hay không.
