Ukraine đang chuẩn bị siết quy định về quyên góp tiền điện tử trong tài trợ chính trị nhằm ngăn dòng crypto từ nước ngoài, đặc biệt là nguy cơ can thiệp liên quan đến Nga.
Trong bối cảnh chiến tranh và lo ngại ảnh hưởng từ bên ngoài lên tiến trình bầu cử, Kyiv muốn tăng minh bạch, bắt buộc báo cáo giao dịch và hạn chế các thực thể có liên hệ với vốn Nga tham gia thị trường crypto nội địa.
- Ukraine hướng tới chặn dòng quyên góp tiền điện tử từ nước ngoài tác động đến chính trị trong nước.
- “Travel rule”, báo cáo cho cơ quan thuế, và các chuẩn như DAC8, CARF được xem là nền tảng tăng minh bạch.
- Kyiv cân nhắc hạn chế các chủ thể gắn với vốn Nga tiếp cận thị trường crypto Ukraine.
Kyiv muốn chặn dòng crypto từ nước ngoài đi vào tài trợ chính trị
Ukraine dự kiến đưa các cơ chế giám sát để ngăn việc dùng tiền điện tử tạo ảnh hưởng chính trị từ bên ngoài, đồng thời tăng minh bạch và giảm rủi ro gây tác động không công khai lên quy trình chính trị.
Giới chức Ukraine cho biết các biện pháp sẽ nằm trong khung pháp lý về tài sản số đang được chuẩn bị, với mục tiêu trực tiếp là kiểm soát quyên góp và dòng tiền liên quan đến hoạt động gây quỹ chính trị.
Nội dung này được trình bày trong phiên thảo luận về “quy định việc sử dụng tài sản ảo trong tài trợ chính trị”. Bà Vita Forsyuk, cố vấn pháp lý tại Ủy ban Chứng khoán và Thị trường Chứng khoán Quốc gia Ukraine (NSSMC), đã nêu chi tiết các hướng tiếp cận.
“Travel rule” là trụ cột để định danh người tham gia giao dịch crypto
Ukraine coi “travel rule” là yếu tố then chốt để gắn dữ liệu định danh với giao dịch crypto giữa các tổ chức, qua đó hỗ trợ chống rửa tiền và hạn chế giao dịch phục vụ mục đích bất hợp pháp.
Về nguyên tắc, “travel rule” yêu cầu thông tin liên quan đến các bên trong giao dịch “đi kèm” với luồng chuyển tiền giữa các đơn vị trung gian, giúp cơ quan chức năng truy vết khi cần thiết.
Kyiv cũng dự kiến buộc các nhà cung cấp dịch vụ trong lĩnh vực crypto báo cáo thông tin liên quan trực tiếp cho cơ quan thuế, nhằm tăng khả năng giám sát và đối chiếu dữ liệu.
Ukraine tham chiếu DAC8 của EU và áp dụng chuẩn báo cáo CARF của OECD
Khung giám sát tại Ukraine được định hướng tiệm cận các chuẩn báo cáo quốc tế như DAC8 của EU và CARF của OECD, nhằm đồng bộ nghĩa vụ minh bạch và chia sẻ thông tin liên quan giao dịch crypto.
Các yêu cầu dạng này đang được triển khai trong Liên minh châu Âu theo chỉ thị DAC8, với việc thực thi cụ thể ở từng quốc gia thành viên.
Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn quốc tế tương tự như Crypto-Asset Reporting Framework (CARF) của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cũng được nêu là sẽ áp dụng, nhằm củng cố cơ chế báo cáo và giám sát luồng crypto xuyên biên giới.
Ukraine nhấn mạnh hạn chế các chủ thể liên quan đến vốn Nga tham gia thị trường crypto
Kyiv muốn hạn chế tiếp cận thị trường crypto Ukraine đối với các bên được lập bằng vốn Nga hoặc có liên hệ với Nga, nhằm giảm nguy cơ can thiệp vào các quy trình chính trị thông qua dòng tiền số.
Theo phần trình bày, trọng tâm không chỉ là minh bạch giao dịch, mà còn là kiểm soát “đầu vào” của thị trường, bao gồm đánh giá mức độ liên quan đến Nga của các tổ chức tham gia hệ sinh thái dịch vụ crypto tại Ukraine.
“Những cách tiếp cận này nhằm tăng tính minh bạch của hoạt động và giảm rủi ro ảnh hưởng không minh bạch hoặc từ nước ngoài đối với các tiến trình chính trị.”
– Cơ quan quản lý chứng khoán Ukraine (NSSMC), thông cáo báo chí
Khuyến nghị tăng minh bạch gây quỹ chính trị trước các kỳ bầu cử tương lai
Các bên tham gia thảo luận dự kiến đưa ra khuyến nghị cụ thể để tăng minh bạch trong gây quỹ chính trị ở Ukraine, phục vụ yêu cầu giám sát trước những kỳ bầu cử trong tương lai.
Phiên thảo luận do International Institute for Democracy and Electoral Assistance (International IDEA) tổ chức, một tổ chức liên chính phủ hỗ trợ thúc đẩy dân chủ trên phạm vi toàn cầu.
Ukraine vẫn đang hoàn thiện khung pháp lý cho giao dịch crypto và thị trường tài sản số
Dù là quốc gia có mức độ sử dụng crypto cao, Ukraine vẫn chưa hoàn tất khung quản lý giao dịch tiền điện tử, và các nỗ lực lập pháp từng bị gián đoạn bởi chiến tranh trước khi được khởi động trở lại.
Trong vài năm gần đây, Ukraine liên tục nằm trong nhóm quốc gia có mức độ chấp nhận crypto cao theo xếp hạng. Việc sử dụng tiền số phi tập trung tăng lên từ đầu năm 2022, trong bối cảnh hạn chế đối với tiền pháp định dưới thiết quân luật.
Tháng 9/2025, Quốc hội Ukraine đã thông qua lần đọc đầu tiên dự luật “On Virtual Asset Markets”, dự kiến xác định địa vị pháp lý của tài sản số và cách đánh thuế.
Một nghiên cứu của Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu (EBRD) công bố cùng giai đoạn mô tả Ukraine là quốc gia “sử dụng crypto ở mức cao”, ghi nhận 106 tỷ USD dòng tiền điện tử chảy vào và 882 triệu USD chi cho việc mua Bitcoin trong giai đoạn từ tháng 7/2023 đến tháng 7/2024.
Cùng thời điểm, có thông tin trên mạng xã hội từ một cựu trợ lý của Tổng thống Volodymyr Zelenskyy rằng các đồng minh phương Tây đã mở điều tra về dòng tiền chuyển vào và rút khỏi Ukraine, bao gồm qua kênh crypto, trong bối cảnh lo ngại tham nhũng chính trị.
Cáo buộc khác cũng xuất hiện liên quan việc Nga sử dụng tiền điện tử để tác động bầu cử tại Romania và Moldova, cùng một số quốc gia khác trong khu vực. Tháng 12, nhà chức trách Moldova cho biết đã chặn việc chuyển 107 triệu USD tài sản số nhằm tài trợ cho các đảng thân Nga.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Ukraine muốn quản lý quyên góp tiền điện tử trong tài trợ chính trị?
Để tăng minh bạch, giảm rủi ro gây ảnh hưởng không công khai từ nước ngoài lên các tiến trình chính trị, và hạn chế nguy cơ can thiệp liên quan đến Nga thông qua dòng crypto.
“Travel rule” trong crypto là gì và giúp gì cho Ukraine?
“Travel rule” là yêu cầu dữ liệu về các bên tham gia giao dịch đi kèm luồng chuyển tiền giữa các tổ chức, giúp định danh, truy vết, hỗ trợ chống rửa tiền và giảm giao dịch phục vụ mục đích bất hợp pháp.
DAC8 và CARF liên quan thế nào đến kế hoạch của Ukraine?
Ukraine tham chiếu DAC8 của EU và dự kiến áp dụng các chuẩn báo cáo quốc tế như CARF của OECD để đồng bộ nghĩa vụ minh bạch, báo cáo và giám sát giao dịch crypto, đặc biệt với luồng xuyên biên giới.
Ukraine đang làm gì để hạn chế tác động từ các chủ thể liên quan đến Nga?
Giới chức nhấn mạnh việc hạn chế tiếp cận thị trường crypto Ukraine đối với các bên được lập bằng vốn Nga hoặc có liên hệ với Nga, song song với tăng yêu cầu minh bạch và báo cáo.
Khung pháp lý crypto của Ukraine đang ở giai đoạn nào?
Các nỗ lực lập pháp từng bị trì hoãn bởi chiến tranh và gần đây được nối lại. Tháng 9/2025, Quốc hội Ukraine đã thông qua lần đọc đầu tiên dự luật “On Virtual Asset Markets”, nhằm xác định địa vị pháp lý và thuế đối với tài sản số.
