Liên minh châu Âu đang siết chặt phụ thuộc năng lượng Nga bằng kế hoạch cấm hoàn toàn dầu Nga, dù một số nước thành viên muốn nới trừng phạt và Nga cân nhắc tự ngừng cung cấp trước.
Gián đoạn nguồn dầu do xung đột Iran và chiến sự Ukraine khiến châu Âu phải xử lý đồng thời rủi ro an ninh năng lượng và bất đồng nội bộ. Trọng tâm hiện nay là khôi phục tạm thời dòng dầu qua đường ống Druzhba, nhưng Brussels vẫn khẳng định sẽ không quay lại phụ thuộc năng lượng Nga.
- EU hỗ trợ kỹ thuật và tài chính để sửa đường ống Druzhba tại Ukraine nhằm khôi phục nguồn dầu cho một số nước Đông Âu.
- Brussels thúc các nước còn miễn trừ chuẩn bị cho lệnh cấm hoàn toàn dầu Nga, đồng thời lên lịch đề xuất cấm giữa tháng 4.
- Nga xem xét ngừng cung cấp năng lượng sang châu Âu trước khi bị cấm, làm lựa chọn của EU ngày càng hạn chế.
EU tài trợ sửa đường ống Druzhba để khôi phục dòng dầu
EU chấp nhận hỗ trợ kỹ thuật và tài chính để Ukraine sửa chữa tuyến Druzhba, nhằm khôi phục nguồn dầu cho các nước Trung và Đông Âu đang chịu gián đoạn.
Dầu Nga đang trở thành điểm nóng bất đồng giữa một số quốc gia EU phụ thuộc mạnh vào năng lượng từ Moscow và bộ máy điều hành tại Brussels. Tuyến Druzhba, vốn cấp dầu thô Nga cho nhiều nước Đông Âu, đã ngừng chảy từ cuối tháng 1; Ukraine cho biết nguyên nhân đến từ một cuộc tấn công bằng drone của Nga.
Hungary và Slovakia lại quy trách nhiệm cho Kyiv về việc gián đoạn kéo dài. Thủ tướng Hungary Viktor Orbán cho rằng phía Ukraine cố tình trì hoãn sửa chữa. Trong khi đó, Thủ tướng Slovakia Robert Fico khẳng định cơ sở tại Brody (vùng Lviv) thậm chí không bị hư hại. Cả hai nhà lãnh đạo đều ủng hộ chấm dứt chiến tranh và khôi phục quan hệ kinh tế châu Âu với Nga.
Ukraine đã đồng ý nhận hỗ trợ từ EU để khắc phục và khôi phục vận chuyển dầu qua Druzhba. EU kỳ vọng thỏa thuận này sẽ thuyết phục ông Orbán gỡ quyền phủ quyết đối với khoản vay 90 tỷ EUR cho Ukraine và gói trừng phạt thứ 20 nhằm vào Liên bang Nga.
Tuy vậy, ngay cả khi dầu Nga chảy trở lại, Brussels phát tín hiệu rõ rằng dầu Nga sẽ không còn chỗ đứng lâu dài tại châu Âu. Khi thông báo thỏa thuận Druzhba trên mạng xã hội, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh ưu tiên là an ninh năng lượng và các tuyến thay thế cho dầu “không phải của Nga”.
“Ưu tiên của chúng tôi là bảo đảm an ninh năng lượng cho mọi công dân châu Âu. Theo đó, chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc với các bên liên quan về những tuyến thay thế để vận chuyển dầu thô không phải của Nga tới các nước Trung và Đông Âu.”
– Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban châu Âu, đăng trên X/2026
Brussels khẳng định không quay lại phụ thuộc năng lượng Nga
Ủy ban châu Âu yêu cầu các nước còn miễn trừ dầu Nga chuẩn bị cho lệnh cấm hoàn toàn, đồng thời tuyên bố EU sẽ không tái phụ thuộc năng lượng từ Nga trong tương lai.
Trong tuần, cơ quan điều hành tại Brussels kêu gọi các nước thành viên—bao gồm Hungary và Slovakia—vốn vẫn có cơ chế miễn trừ (derogations) với dầu Nga, chuẩn bị cho việc bị cấm hoàn toàn. Ủy viên Năng lượng EU Dan Jorgensen cho biết EU không có ý định phụ thuộc trở lại vào năng lượng Nga, dù giá tăng trong bối cảnh chiến sự Iran leo thang.
“Sẽ là sai lầm nếu chúng ta lặp lại điều đã làm trong quá khứ. Trong tương lai, chúng tôi sẽ không nhập nhiều đến mức một phân tử từ Nga.”
– Dan Jorgensen, Ủy viên Năng lượng EU, phát biểu tại buổi họp báo/2026
Trước đó, bà von der Leyen cũng gọi việc quay lại dầu khí Nga là một “sai lầm chiến lược” khiến EU suy yếu. Theo kế hoạch, Ủy ban châu Âu dự kiến đưa ra đề xuất cấm hoàn toàn nhập khẩu dầu Nga vào EU vào giữa tháng 4, bên cạnh lộ trình loại bỏ khí đốt Nga.
Dù vậy, áp lực kêu gọi tạm dừng trừng phạt Moscow đang tăng lên, trong bối cảnh chi phí nhiên liệu đi lên. Thủ tướng Bỉ Bart de Wever cho rằng EU cần đàm phán với Nga để “giành lại quyền tiếp cận năng lượng rẻ”. Ngoại trưởng Hungary Peter Szijjarto cảnh báo việc chấm dứt mua dầu Nga lúc này sẽ giáng đòn nặng vào kinh tế châu Âu.
Nga cân nhắc tự ngừng cung cấp năng lượng sang châu Âu trước khi bị cấm
Điện Kremlin đang xem xét dừng cung cấp năng lượng cho thị trường châu Âu sớm hơn, viện dẫn cần phân tích sâu và khả năng chuyển hướng xuất khẩu sang nơi khác.
Trong bối cảnh EU tăng tốc lệnh cấm, Nga cũng tính đến kịch bản “đi trước một bước”. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov xác nhận vấn đề vẫn đang được cân nhắc vì cần “phân tích chuyên sâu”. Tổng thống Vladimir Putin đã yêu cầu đánh giá, cho rằng Nga có thể không chờ đến khi châu Âu “đóng cửa” mà sẽ chuyển hướng dòng cung sang thị trường khác.
Điều này khiến bài toán an ninh năng lượng của châu Âu càng khó: vừa tìm tuyến thay thế, vừa kiểm soát chi phí để phù hợp với mọi nước thành viên. Trong ngắn hạn, khôi phục Druzhba có thể giảm áp lực cho một số quốc gia Trung và Đông Âu, nhưng định hướng chiến lược của Brussels vẫn là thay thế hoàn toàn dầu Nga.
Những câu hỏi thường gặp
Đường ống Druzhba là gì và vì sao có ý nghĩa với EU?
Druzhba là tuyến đường ống vận chuyển dầu thô Nga tới một số quốc gia Trung và Đông Âu. Khi tuyến này ngừng hoạt động từ cuối tháng 1, các nước phụ thuộc nhiều vào nguồn dầu qua đường ống chịu rủi ro nguồn cung và chi phí cao hơn, đồng thời làm căng thẳng tranh luận nội bộ EU.
EU có định nối lại phụ thuộc dầu Nga sau khi sửa Druzhba không?
Không. Brussels nêu rõ mục tiêu là an ninh năng lượng và tìm tuyến thay thế cho dầu không phải của Nga. EU cũng đang thúc các nước còn miễn trừ chuẩn bị cho lệnh cấm hoàn toàn theo đề xuất dự kiến vào giữa tháng 4.
Vì sao Hungary và Slovakia phản đối mạnh việc siết dầu Nga?
Hai nước này phụ thuộc lớn vào dầu Nga qua đường ống và lo ngại cắt giảm đột ngột sẽ làm tăng chi phí nhiên liệu và gây thiệt hại kinh tế. Lãnh đạo Hungary và Slovakia cũng thể hiện mong muốn chấm dứt chiến tranh và khôi phục quan hệ kinh tế với Nga.
Nga có thể ngừng bán năng lượng cho châu Âu trước khi EU ban lệnh cấm không?
Có thể. Điện Kremlin cho biết đang cân nhắc phương án này và cần phân tích sâu, trong khi Tổng thống Vladimir Putin đã yêu cầu đánh giá khả năng chuyển hướng xuất khẩu sang thị trường khác thay vì chờ EU áp lệnh cấm.
