Giá nhôm đã lên mức cao nhất gần ba năm sau khi các cuộc tấn công bằng tên lửa và phong tỏa Eo biển Hormuz làm gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng và xuất khẩu từ vùng Vịnh.
Diễn biến này đẩy hợp đồng tương lai trên London Metal Exchange tăng mạnh, đồng thời làm dấy lên lo ngại về một cú sốc nguồn cung lan sang nhiều ngành như điện tử, vận tải, xây dựng và năng lượng, trong bối cảnh điểm nghẽn vận tải biển vẫn chưa được khai thông.
- Giá nhôm lập đỉnh gần 3 năm khi cơ sở luyện nhôm vùng Vịnh bị tấn công và Eo biển Hormuz bị gián đoạn.
- Nguồn cung nhôm toàn cầu rủi ro thắt chặt do vùng Vịnh chiếm khoảng 9% sản lượng, xuất khẩu bị kẹt.
- Gián đoạn LNG và helium có thể tác động mạnh đến sản xuất bán dẫn và thị trường chứng khoán công nghệ châu Á.
Giá nhôm tăng vọt lên mức cao nhất gần ba năm
Hợp đồng tương lai nhôm trên London Metal Exchange tăng mạnh trong ngày, có lúc chạm 3.492 USD/tấn trước khi lùi về 3.381 USD/tấn, vẫn tăng 3,5% trong phiên và cao nhất kể từ tháng 4/2022.
Phiên giao dịch đầu tuần ghi nhận mức tăng 5,5% vào buổi sáng. Tính từ khi xung đột Mỹ–Israel với Iran bắt đầu ngày 28/2, nhôm đã tăng khoảng 10%. Động lực chính đến từ rủi ro nguồn cung, khi nhiều mắt xích sản xuất và vận chuyển ở vùng Vịnh bị ảnh hưởng cùng lúc.
Tấn công vào cơ sở luyện nhôm vùng Vịnh làm gián đoạn sản xuất
Máy bay không người lái và tên lửa Iran đã đánh trúng Emirates Global Aluminium và Aluminium Bahrain, khiến một cơ sở luyện nhôm lớn bị hư hại và có công nhân bị thương.
Emirates Global Aluminium (EGA) cho biết nhà máy luyện Al Taweelah chịu thiệt hại đáng kể sau các đợt tấn công. Đây là yếu tố trực tiếp khiến thị trường phản ứng mạnh vì các nhà máy luyện nhôm quy mô lớn thường khó khôi phục nhanh, nhất là khi logistics và năng lượng trong khu vực cùng bị gián đoạn.
Nhà máy bị hư hại đã sản xuất 1,6 triệu tấn kim loại đúc trong năm 2025. Vùng Vịnh đóng góp khoảng 9% nhôm của thế giới. Mô hình phổ biến của khu vực là nhập nguyên liệu nhôm, tinh luyện rồi xuất hàng thành phẩm toàn cầu, nhưng việc đóng cửa tuyến đường biển khiến nhiều doanh nghiệp không thể xuất khẩu ra ngoài khu vực.
Một số nhà cung cấp đã thông báo thiếu hụt hàng, trong khi một số đơn vị khác đóng cửa nhà máy tinh luyện hoàn toàn. Khi hàng hóa bị mắc kẹt theo cụm địa lý, thị trường bên ngoài khu vực phải cạnh tranh nguồn thay thế, thường đẩy chênh lệch giá và chi phí giao hàng tăng nhanh.
Rủi ro khủng hoảng nguồn cung có thể định hình lại thị trường nhôm
Các nhà phân tích cảnh báo cú sốc hiện tại có thể chuyển từ biến động ngắn hạn sang trạng thái thiếu cung kéo dài, khiến giá nhôm phản ánh mặt bằng cao hơn nếu thiệt hại và gián đoạn tiếp diễn.
“Các cuộc tấn công đã tạo ra làn sóng chấn động trên thị trường nhôm toàn cầu, làm tăng rủi ro khủng hoảng nguồn cung có thể định hình lại ngành.”
– April Kaye Soriano, chuyên gia phân tích nghiên cứu nhôm, S&P Global Energy (dẫn qua CNBC/2026)
Theo đánh giá của bà, nếu mức độ hư hại kéo dài, thị trường có thể vượt qua giai đoạn “mềm” tạm thời và chuyển sang phản ánh nguồn cung thắt chặt cùng giá cao hơn. Điểm quan trọng là nhôm liên quan nhiều chuỗi sản xuất công nghiệp, nên các cú sốc thường lan truyền qua hợp đồng dài hạn, lịch giao hàng và tồn kho chiến lược.
Tác động không chỉ giới hạn ở nhôm: nhôm được sử dụng trong điện tử, vận tải, xây dựng, tấm pin mặt trời và bao bì. Ngoài ra, việc đóng tuyến đường biển cũng làm gián đoạn vận chuyển đồng, trong bối cảnh nhu cầu đồng còn chịu áp lực từ hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu.
Trung Quốc có thể là biến số cân bằng giá, nhưng khả năng tăng sản lượng bị giới hạn
Trung Quốc là nhà sản xuất nhôm lớn nhất thế giới, nhưng thường duy trì mức trần sản lượng 45,5 triệu tấn/năm nhằm giảm phát thải và tránh dư cung, khiến việc tăng sản lượng không hoàn toàn “tự do” khi giá tăng.
Artem Volynets, CEO công ty khai khoáng ACG Metals, cho rằng nếu chính phủ Trung Quốc thấy giá quá cao, họ có thể khởi động lại một số lò luyện đang ngừng hoạt động, khiến thị trường “ngập” nhôm. Tuy nhiên, Soriano đánh giá dư địa tăng sản lượng có giới hạn, và thị trường toàn cầu vẫn dễ tổn thương trước các cú sốc mới, đặc biệt nếu xung đột lan sang các chuỗi cung ứng kim loại khác.
Gián đoạn LNG và helium có thể gây rủi ro cho sản xuất bán dẫn
Eo biển Hormuz xử lý khoảng 11% thương mại đường biển toàn cầu theo khối lượng mỗi năm và khoảng 20% thương mại khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), nên việc tắc nghẽn có thể kéo theo thiếu hụt LNG, helium và các đầu vào công nghiệp then chốt.
Phân tích của Tom’s Hardware nêu quy mô ảnh hưởng của tuyến đường này đối với thương mại đường biển và LNG. Khi LNG bị gián đoạn, giá năng lượng tăng có thể tác động trực tiếp đến chi phí vận hành các nhà máy công nghệ, đồng thời gián tiếp làm tăng chi phí logistics, vật liệu và bảo hiểm vận tải.
Qatar’s Ras Laffan Industrial City, nơi cung cấp khoảng 1/5 LNG toàn cầu, đã dừng sản xuất vào ngày 2/3 sau các cuộc tấn công quân sự và sau đó tuyên bố bất khả kháng. Khoảng 90% LNG từ Qatar và UAE chảy về phía Đông sang các thị trường châu Á. Giá khí tự nhiên tại châu Âu được ghi nhận tăng hơn 60%.
Cơ sở này cũng tạo ra khoảng 30% helium toàn cầu như sản phẩm phụ từ hoạt động LNG. Helium được dùng làm khí trơ để “che phủ” và thổi rửa khi sản xuất wafer silicon, đồng thời có thể làm chất làm mát khi hóa lỏng. Samsung và SK hynix được cho là đang theo dõi chặt, và một số doanh nghiệp Đài Loan được báo cáo có dự trữ helium nhiều năm.
Cổ phiếu công nghệ châu Á giảm mạnh khi lo ngại năng lượng leo thang
Do phụ thuộc lớn vào LNG và chuỗi cung ứng chip, thị trường chứng khoán châu Á gắn với nhóm năng lượng và công nghệ đã phản ứng mạnh, với các chỉ số lớn giảm sâu trong một phiên.
Hơn một nửa DRAM và NAND đến từ Hàn Quốc, còn Đài Loan sản xuất khoảng 70% chip xử lý tiên tiến dùng trong smartphone, máy tính và trung tâm dữ liệu. Cả hai nền kinh tế này đều thuộc nhóm nhập khẩu LNG lớn từ Qatar, nên cú sốc LNG có thể nhanh chóng phản ánh vào kỳ vọng biên lợi nhuận và rủi ro sản xuất.
Ngày 4/3, chỉ số KOSPI của Hàn Quốc giảm 12%, mức giảm theo ngày lớn nhất, trong đó Samsung Electronics và SK Hynix chiếm khoảng 40% chỉ số. Tại Đài Loan, TAIEX giảm 4,4%, và riêng Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. chiếm khoảng 45% trong rổ tham chiếu.
Khoảng 1/3 tổng nhu cầu LNG của Trung Quốc đi qua Eo biển Hormuz. Ngoài năng lượng, tình trạng thiếu container cũng bắt đầu hình thành: tàu chờ tại eo biển không đến được điểm dỡ hàng, khiến container không quay vòng cho các chuyến tiếp theo, làm tăng thêm áp lực lên chi phí và thời gian giao hàng.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao giá nhôm tăng mạnh trong phiên đầu tuần?
Giá nhôm tăng do thị trường phản ứng với rủi ro nguồn cung: các cơ sở luyện nhôm lớn ở vùng Vịnh bị tấn công và việc gián đoạn Eo biển Hormuz khiến xuất khẩu và logistics bị nghẽn, làm tăng khả năng thiếu hàng trên thị trường quốc tế.
Vùng Vịnh quan trọng thế nào đối với nguồn cung nhôm toàn cầu?
Vùng Vịnh đóng góp khoảng 9% nhôm của thế giới. Khu vực này thường nhập nguyên liệu, tinh luyện rồi xuất thành phẩm đi toàn cầu, nên khi tuyến vận tải bị tắc và một số nhà máy bị gián đoạn, tác động có thể lan nhanh sang các thị trường tiêu thụ.
Trung Quốc có thể hạ nhiệt giá nhôm bằng cách tăng sản lượng không?
Trung Quốc là nhà sản xuất nhôm lớn nhất thế giới nhưng thường giới hạn sản lượng ở 45,5 triệu tấn/năm. Dù có ý kiến cho rằng Trung Quốc có thể tái khởi động một số công suất nhàn rỗi khi giá quá cao, vẫn có đánh giá rằng dư địa tăng sản lượng bị giới hạn.
Gián đoạn LNG và helium liên quan gì đến ngành bán dẫn?
LNG ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí năng lượng của sản xuất công nghiệp, còn helium là khí quan trọng trong chế tạo wafer silicon (khí trơ, thổi rửa và làm mát khi hóa lỏng). Nếu nguồn LNG và helium bị thiếu, chuỗi cung ứng bán dẫn có thể đối mặt rủi ro chi phí và gián đoạn.
Eo biển Hormuz chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong thương mại vận tải biển và LNG?
Theo một phân tích được dẫn, Eo biển Hormuz xử lý khoảng 11% thương mại đường biển toàn cầu theo khối lượng mỗi năm và khoảng 20% thương mại LNG toàn cầu, nên bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể gây tác động diện rộng.
