Jonathan Fisher KC ngày 14/7 đã công bố bản rà soát do chính phủ Anh giao, trong đó đề xuất trả tiền cho người tố giác và tăng đào tạo thẩm phán về rửa tiền bằng crypto cùng gian lận dùng AI.
Báo cáo đặt trọng tâm vào cách Anh xử lý gian lận trong môi trường số, từ cơ chế phát hiện đến năng lực xét xử. Nội dung này đáng chú ý với thị trường crypto vì các vụ lừa đảo đầu tư, “pig butchering” và rửa tiền bằng tài sản số đang xuất hiện dày hơn trong hồ sơ pháp lý.
- Báo cáo đề xuất cơ chế thưởng tiền cho người tố giác trong các vụ gian lận kinh tế.
- Thẩm phán và magistrates ở Anh được khuyến nghị đào tạo thêm về rửa tiền bằng crypto và gian lận dùng AI.
- Tổng cộng có 47 khuyến nghị, bao gồm cả biện pháp mới với mạng xã hội, tội danh giả mạo và money muling.
Báo cáo “Fraud in the Digital Age” nói gì
Báo cáo “Fraud in the Digital Age” là phần thứ hai và cũng là phần cuối của Independent Review of Disclosure and Fraud Offences. Nội dung được trình lên Quốc hội Anh ngày 14/7 dưới dạng Command Paper CP 1600.
Trong văn bản, Fisher cho rằng gian lận cần được xem là ưu tiên an ninh quốc gia và kinh tế, thay vì chỉ là một tội phạm tài chính cấp thấp. Cách tiếp cận này phản ánh mức độ nghiêm trọng của gian lận trong hệ thống pháp lý và quản lý công của Anh.
Đề xuất trả thưởng cho người tố giác
Điểm nổi bật của báo cáo là khuyến nghị Serious Fraud Office trả thưởng bằng tiền cho người tố giác. Chính phủ cũng được đề nghị tham vấn cách một cơ chế như vậy sẽ vận hành.
Báo cáo đồng thời đưa ra các “hàng rào” pháp lý để tránh lạm dụng, gồm tội danh với hành vi cố ý nộp báo cáo sai cho cơ quan thực thi pháp luật và quy định xử lý quấy rối hoặc đe dọa người tố giác.
Fisher còn gợi ý lập một hội đồng trọng tài độc lập để xử lý các khiếu nại liên quan đến người tố giác. Đây là phần cho thấy Anh đang nghiêng về mô hình khuyến khích cung cấp thông tin giống cách một số cơ chế ở Mỹ đã áp dụng.
Khoảng trống trong xét xử các vụ liên quan đến crypto
Vấn đề với crypto không nằm ở luật mà nằm ở năng lực của tòa án, theo cách báo cáo mô tả. Thẩm phán và magistrates không chuyên được xem là chưa đủ chuẩn bị để xử lý các vụ việc có yếu tố tài sản số.
Báo cáo đề nghị Judicial College xây dựng chương trình đào tạo cho “tất cả thẩm phán, bao gồm magistrates” để họ có thể xử lý tốt hơn các vụ gian lận do AI hỗ trợ. Fisher đánh giá Fraud Act 2006 về cơ bản vẫn phù hợp để đối phó với dạng gian lận này.
Khó khăn lớn hơn được nêu ra là nhiều tòa án cấp vùng ít kinh nghiệm với các hồ sơ phức tạp, trong khi các vụ lớn thường tập trung ở các thành phố lớn.
Crypto được nhắc đến như một phần của làn sóng gian lận mới
Báo cáo cho biết hơn 50% các vụ lừa đảo đầu tư hiện nay có liên quan đến crypto. Đây là lý do tài sản số xuất hiện dày hơn trong các tranh luận về gian lận kinh tế tại Anh.
Văn bản cũng nhắc đến các mô hình “pig butchering” và những vụ lừa đảo kéo dài, trong đó nạn nhân bị xây dựng lòng tin trong nhiều tuần bằng các nhân vật do AI tạo ra trước khi bị dẫn vào nền tảng đầu tư giả.
Trường hợp Qian Zhimin được nêu như một ví dụ đáng chú ý, với vụ tịch thu hơn 61.000 bitcoin, tương đương khoảng 7 tỷ USD, được mô tả là vụ tịch thu crypto lớn nhất trong lịch sử Anh.
47 khuyến nghị và những bước tiếp theo của chính phủ Anh
Báo cáo có tổng cộng 47 khuyến nghị, trải rộng trên nhiều bộ ngành. Ngoài cơ chế cho người tố giác và đào tạo tư pháp, Fisher còn đề xuất phụ phí chống gian lận với các công ty mạng xã hội.
Ông cũng đưa ra đề xuất tăng gấp đôi mức án tối đa đối với gian lận nghiêm trọng và rửa tiền lên 20 năm, đồng thời bổ sung các tội danh mới nhắm vào hành vi mạo danh và money muling.
Chính phủ Anh cho biết sẽ xem xét các khuyến nghị này và đưa ra phản hồi sớm. Với thị trường crypto, phần cần theo dõi là cách Anh chuyển các đề xuất này thành quy định, cơ chế thực thi và đào tạo trong hệ thống tòa án.
Tổng kết
Bản rà soát của Jonathan Fisher KC cho thấy Anh đang muốn siết mạnh hơn với gian lận số, trong đó crypto và AI đều được đặt vào nhóm rủi ro cần xử lý bằng cả cơ chế tố giác lẫn nâng cấp năng lực xét xử.
