Căng thẳng giữa Mỹ và Iran đang đẩy tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz vào tình trạng gần như tê liệt sau khi Iran bắn vào ba tàu và kiểm soát hai tàu vào thứ Tư.
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới, nên bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có thể làm rung chuyển thị trường năng lượng, kéo theo tác động tới giá nhiên liệu và hàng hóa.
- Iran đã bắn vào ba tàu và kiểm soát hai tàu, làm giao thương qua eo biển Hormuz gần như đình trệ.
- Mỹ và Iran tiếp tục bất đồng về việc liệu các vụ bắt giữ tàu có vi phạm lệnh ngừng bắn hay không.
- Gián đoạn tại eo biển này đang gây áp lực lên giá dầu, chi phí năng lượng và giá hàng thiết yếu.
Eo biển Hormuz đang bị siết chặt như thế nào
Hoạt động qua eo biển Hormuz hiện gần như đứng lại sau các vụ tấn công vào tàu hàng và việc Iran bắt giữ hai tàu. Trong điều kiện bình thường, gần 20% lượng dầu giao dịch của thế giới đi qua tuyến này.
Diễn biến này biến một căng thẳng quân sự và ngoại giao thành rủi ro trực tiếp cho vận tải biển. Khi dòng chảy dầu bị chặn, tác động không dừng ở khu vực Trung Đông mà lan sang năng lượng, logistics và giá cả toàn cầu.
Tranh cãi quanh lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran
Mỹ cho rằng việc Iran giữ hai tàu quốc tế không đồng nghĩa với vi phạm lệnh ngừng bắn vì đó không phải tàu của Mỹ hay Israel. Phía Iran lại nói việc phong tỏa cảng và các hành động của Mỹ, Israel khiến việc mở lại eo biển là “không thể”.
Người đứng đầu phái đoàn đàm phán của Iran nói các “vi phạm trắng trợn” đã làm bế tắc tình hình, trong khi Tổng thống Iran khẳng định Tehran vẫn muốn đối thoại nhưng cho rằng cam kết bị phá vỡ, phong tỏa và đe dọa đang cản trở đàm phán thực chất.
Cuộc gặp đàm phán mới giữa Mỹ và Iran từng được nhắc đến vào đầu tuần, nhưng hiện vẫn chưa bắt đầu.
Giá dầu, khí đốt và chi phí sống đang chịu áp lực
Gián đoạn tại Hormuz đã kéo giá dầu Brent nhiều lần vượt 100 USD/thùng, tăng khoảng 35% so với mức trước chiến tranh.
Ảnh hưởng không chỉ nằm ở dầu thô. Giá khí đốt đã tăng mạnh, chi phí thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu khác cũng đi lên. Dù vậy, thị trường chứng khoán nhìn chung vẫn giữ được sự bình tĩnh.
Ủy viên năng lượng của Liên minh châu Âu cảnh báo tác động có thể kéo dài và cho biết châu Âu đang mất khoảng 500 triệu euro, tương đương khoảng 600 triệu USD, mỗi ngày vì khủng hoảng này.
Quan điểm của Nhà Trắng và yêu cầu với Tehran
Nhà Trắng nói lệnh phong tỏa cảng Iran đang tạo ra sức ép kinh tế tối đa. Đồng thời, Tổng thống Mỹ cũng yêu cầu Iran bàn giao lượng uranium đã làm giàu mà nước này đang nắm giữ.
Phát ngôn viên Nhà Trắng cho biết Washington vẫn đang chờ phản hồi từ phía Iran về hướng đi của đàm phán. Về thời điểm chấm dứt xung đột, ông Trump nói chưa có áp lực thời gian và cũng chưa có mốc cụ thể.
Ông cũng cho rằng phong tỏa khiến giới lãnh đạo Iran lo ngại hơn cả các cuộc không kích.
Tổng kết
Tình hình ở eo biển Hormuz đã chuyển từ căng thẳng an ninh sang rủi ro kinh tế rõ rệt, với tác động trực tiếp lên dầu mỏ, chi phí vận chuyển và giá hàng hóa toàn cầu. Diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc nhiều vào việc hai bên có nối lại đàm phán hay không.
