Meta đang đối mặt với vụ kiện của 26 nhân viên hiện tại và cựu nhân viên, trong đó họ cáo buộc quy trình sa thải đã dựa vào hệ thống AI để nhắm tới người đang nghỉ ốm, nghỉ thai sản hoặc nghỉ vì khuyết tật.
Vụ việc được nộp tại Northern District of California và có thể trở thành một mốc pháp lý quan trọng về trách nhiệm khi doanh nghiệp dùng công cụ phần mềm và AI trong quyết định cắt giảm nhân sự.
- 26 nguyên đơn cho rằng Meta dùng hệ thống AI và dữ liệu theo dõi nhân viên để lập danh sách sa thải.
- Họ nói những người đang nghỉ phép được bảo vệ pháp lý bị bất lợi vì không thể tạo ra các chỉ số như lúc làm việc bình thường.
- Meta bác bỏ cáo buộc, nói quyết định nhân sự do con người đưa ra và vụ kiện chưa có cơ sở.
Meta bị cáo buộc dùng AI trong quy trình sa thải
Meta bị cáo buộc đã để các hệ thống AI và công cụ nội bộ hỗ trợ việc chọn người bị cắt giảm. Nhóm nguyên đơn nói cách làm này khiến nhân viên đang nghỉ phép hợp lệ bị đánh giá bất lợi.
Theo đơn kiện, quy trình liên quan đến nhiều công cụ như Metamate, các “second-brain” agent do nhân viên huấn luyện, dashboard theo dõi keystroke và hoạt động, cùng cơ chế hiệu chỉnh hiệu suất bằng thuật toán. Tranh cãi nằm ở việc các chỉ số như số lần commit mã, năng suất hay mức dùng công cụ AI chỉ có thể ghi nhận khi nhân viên đang làm việc.
Vì sao nhóm nguyên đơn cho rằng họ bị nhắm tới
Các nguyên đơn cho rằng người đang nghỉ phép được bảo vệ theo luật gần như không thể tạo ra các chỉ số hiệu suất đó, nên việc chấm điểm bằng dữ liệu này đã vô tình phạt họ vì sử dụng quyền nghỉ phép hợp pháp. Họ viện dẫn các quy định như Family and Medical Leave Act, Pregnancy Discrimination Act, Americans with Disabilities Act và luật nghỉ phép của từng bang.
Đơn kiện nêu một số trường hợp cụ thể, trong đó có một nhà khoa học đang nghỉ thai sản trước khi sinh và một quản lý cho biết “thời gian gián đoạn” của ông gắn với giai đoạn bị chấn thương phải nghỉ làm. Nhóm nguyên đơn đến từ nhiều bang, gồm California, Florida, Illinois, New York, Pennsylvania và Washington.
Meta phủ nhận cáo buộc và nói quyết định do con người đưa ra
Meta bác bỏ lập luận của nguyên đơn và nói các quyết định quản lý không do AI thực hiện. Công ty cho rằng vụ kiện không có cơ sở.
Các nguyên đơn nộp đơn theo từng cá nhân thay vì kiện tập thể, do có thỏa thuận trọng tài mà nhân viên Meta được yêu cầu ký. Họ đang tìm cách xin lệnh ngăn chặn việc chấm dứt hợp đồng và yêu cầu được phục hồi vị trí làm việc.
Sa thải nằm trong quá trình Meta chuyển sang ưu tiên AI
Đợt cắt giảm này diễn ra trong bối cảnh Meta đẩy mạnh chiến lược trở thành công ty ưu tiên AI. Công ty đã cắt 8.000 việc làm và điều chuyển khoảng 7.000 nhân sự sang các nhóm AI mới.
Meta cũng đã nâng hướng dẫn chi tiêu vốn năm 2026 lên mức 125 tỷ USD đến 145 tỷ USD, gần gấp đôi mức chi của năm 2025. Cùng lúc đó, nguyên đơn cho rằng chương trình giám sát nhân viên của Meta đã thu thập keystroke, nội dung màn hình, hoạt động chuột, lịch sử trình duyệt, tin nhắn, email và cả dữ liệu giọng nói, video, vị trí trên thiết bị công ty.
Khoảng 1.600 nhân viên được cho là đã ký kiến nghị phản đối việc theo dõi click và keystroke. Meta cũng đang đối mặt với các vụ kiện khác liên quan đến sa thải, trong đó có một cựu giám đốc cấp cao nói các đợt cắt giảm năm 2025 ảnh hưởng không tương xứng đến nhóm nhân viên từ 40 tuổi trở lên.
Những điểm thị trường và pháp lý cần tiếp tục theo dõi
Vụ kiện có thể làm rõ cách tòa án nhìn nhận trách nhiệm của doanh nghiệp khi phần mềm và AI được dùng trong quyết định nhân sự. Điểm chính cần theo dõi là liệu các công cụ đo lường hiệu suất có bị xem là tạo ra phân biệt đối xử với người đang nghỉ phép được bảo vệ hay không.
Nếu tòa chấp nhận cách lập luận của nguyên đơn, các công ty công nghệ có thể phải thận trọng hơn khi dùng dữ liệu giám sát nhân viên để phục vụ tái cấu trúc hoặc cắt giảm biên chế.
Tổng kết
Vụ kiện chống lại Meta xoay quanh cáo buộc AI và công cụ giám sát đã ảnh hưởng đến danh sách sa thải, đặc biệt với những người đang nghỉ phép hợp pháp. Đây là một tranh chấp có thể định hình cách doanh nghiệp công nghệ sử dụng AI trong quản trị nhân sự.
