Trung Quốc đang đặt trọng tâm AI vào robot, còn Mỹ tiếp tục giữ lợi thế ở mô hình và chip.
Khoảng cách này sẽ được nhìn rõ hơn tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới 2026 ở Thượng Hải, nơi các công ty Trung Quốc dự kiến giới thiệu nhiều phần cứng robot mới. Diễn biến cho thấy cuộc đua AI đang tách thành hai hướng: mô hình tiên tiến và chip ở một bên, ứng dụng robot ở bên còn lại.
- Trung Quốc đưa robot vào trọng tâm của kế hoạch 5 năm lần thứ 15, giai đoạn 2026–2030.
- Hàng loạt số liệu cho thấy hệ sinh thái robot hình người tại Trung Quốc đang mở rộng nhanh, nhưng khả năng thương mại hóa vẫn còn hạn chế.
- Cuộc cạnh tranh AI giữa Mỹ và Trung Quốc không chỉ nằm ở mô hình, mà còn ở phần cứng, chip và khả năng ứng dụng thực tế.
Trung Quốc đẩy AI về phía robot
Trung Quốc đang xem robot là một phần trung tâm của chiến lược AI quốc gia. Mục tiêu là chuyển trọng tâm từ nghiên cứu mô hình sang các ứng dụng có thể triển khai trong công nghiệp, dịch vụ và không gian công cộng.
Tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới 2026 ở Thượng Hải, nhiều công ty Trung Quốc dự kiến ra mắt phần cứng mới, trong đó có Quester1 của Swancor Advanced Materials. Đây là robot cá nhân có thể chuyển giữa ba dạng: bánh xe, hai chân và bốn chân trên cùng một khung máy.
Các đợt ra mắt gần đây cũng cho thấy xu hướng này không phải là hiện tượng đơn lẻ. Unitree đã giới thiệu mẫu mecha có người lái GD01 vào tháng 5, còn LimX Dynamics trình làng TRON 2 vào tháng 12/2025 với khả năng chuyển đổi giữa cấu hình hai tay, hai chân và hai chân kết hợp bánh xe.
Dòng tiền và quy mô của ngành robot hình người
Ngành robot và AI tại Trung Quốc đang được hậu thuẫn bởi cả ngân sách công lẫn vốn tư nhân. Một ước tính của nhà phân tích George Chowdhury tại ABI Research cho rằng kế hoạch 5 năm mới có thể bao gồm khoảng 300 tỷ USD trợ cấp cho robot và AI.
Ở phía vốn tư nhân, Ant Group gần đây dẫn đầu vòng gọi vốn 73,58 triệu USD cho startup robot hình người Zeroth. Đây là thương vụ thứ 12 cùng loại của Ant Group kể từ đầu năm 2025.
| Chỉ số | Số liệu |
|---|---|
| Ước tính trợ cấp cho robot và AI trong kế hoạch mới | Khoảng 300 tỷ USD |
| Vòng gọi vốn do Ant Group dẫn đầu cho Zeroth | 73,58 triệu USD |
| Số công ty robot hình người tại Trung Quốc | Hơn 150 công ty |
| Tỷ lệ robot hình người toàn cầu do Trung Quốc xuất xưởng trong năm ngoái | Khoảng 97% |
| Số lượng robot hình người xuất xưởng trong năm ngoái | Khoảng 19.000 đơn vị |
| Số robot công nghiệp đang có tại Trung Quốc | Khoảng 2 triệu đơn vị |
| Tỷ trọng robot công nghiệp lắp đặt trên toàn cầu | 54% |
Hiện Trung Quốc đã có hơn 150 công ty robot hình người, với AgiBot và Unitree được nhắc đến là những cái tên dẫn đầu về số lượng giao hàng trong năm 2025. Quy mô này cho thấy hệ sinh thái đang mở rộng nhanh, dù chưa đồng nghĩa với việc robot đã sẵn sàng phổ cập rộng rãi.
Giới hạn lớn nhất vẫn nằm ở chi phí, độ chính xác và độ khéo léo khi thao tác. Một số đánh giá cho rằng robot hình người Trung Quốc vẫn phụ thuộc nhiều vào chip và phần mềm của Nvidia, trong khi giá bán cần giảm ít nhất một nửa mới có thể tiến gần đến mức thương mại hóa rộng hơn.
Khoảng cách giữa trình diễn và ứng dụng thực tế
Robot hình người hiện vẫn mạnh hơn ở phần trình diễn so với hiệu suất công việc thực tế. Các hoạt động như nhảy múa hay chạy marathon thường không phản ánh đầy đủ mức độ sẵn sàng cho môi trường làm việc thật.
International Federation of Robotics gần đây cho rằng những màn biểu diễn như vậy phần lớn chỉ mang tính minh họa, còn việc ứng dụng thực sự vẫn chủ yếu nằm ở các dự án thử nghiệm. MERICS cũng nêu rằng robot hình người Trung Quốc còn yếu về độ chính xác, độ khéo léo và chi phí.
Ở Mỹ, vấn đề cũng tương tự theo một hướng khác. Các hệ thống robot có thể làm tốt trong điều kiện kiểm soát, nhưng hiệu quả thường giảm mạnh khi gặp nhiệm vụ thực tế hoặc môi trường phức tạp.
AI, chip và cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ – Trung
Cuộc đua AI hiện không chỉ xoay quanh robot mà còn gắn chặt với chip và mô hình nền tảng. Anthropic cho rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến của Mỹ đã khiến các phòng thí nghiệm Trung Quốc vẫn bám sát nhưng còn thua về mức độ thông minh của mô hình.
Ở chiều ngược lại, cả hai chính phủ đều đang tìm cách hạn chế phần mềm của đối phương. Mỹ được cho là đang làm việc để chặn mô hình từ Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh cũng đã yêu cầu người dùng ngừng sử dụng các mô hình của Anthropic.
Một số diễn biến gần đây cho thấy phần cứng vẫn tiếp tục tiến bộ dù còn khoảng cách ứng dụng. Một nhóm nghiên cứu tại Mỹ đã dùng Unitree G1 để thực hiện ca cắt túi mật nội soi trên hai con lợn còn sống, và kết quả này được công bố trên Nature.
Các mốc số liệu đáng theo dõi
Các con số hiện có cho thấy Trung Quốc đang đi nhanh về quy mô và sản lượng, còn Mỹ vẫn giữ lợi thế ở chip và mô hình nền tảng. Những mốc dưới đây là phần dễ quan sát nhất khi so sánh hai hướng phát triển này.
| Hạng mục | Chi tiết |
|---|---|
| Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của Trung Quốc | Giai đoạn 2026–2030 |
| Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới 2026 | Bắt đầu vào thứ Sáu, ngày 17/7, tại Thượng Hải |
| Giá robot Unitree G1 | 85.000 yuan |
| Chi phí hệ thống da Vinci được nhắc trong nghiên cứu | 1,5 triệu USD đến 2,5 triệu USD |
| Số giờ hoạt động của mô hình Figure AI 02 tại nhà máy BMW Spartanburg | 1.250 giờ |
| Số bộ phận mà Figure AI 02 đã di chuyển | Hơn 90.000 bộ phận |
Quester1, Unitree’s G1 humanoid và International Federation of Robotics đều là những mốc giúp làm rõ hướng đi của Trung Quốc trong giai đoạn này. Phần còn lại của cuộc đua vẫn sẽ phụ thuộc vào tốc độ cải thiện phần cứng, chi phí và khả năng triển khai ngoài phòng thí nghiệm.
Tổng kết
Trung Quốc đang đặt robot vào trung tâm chiến lược AI, trong khi Mỹ vẫn giữ ưu thế ở mô hình và chip. Dù vậy, khoảng cách giữa trình diễn và ứng dụng thực tế cho thấy cả hai bên vẫn còn nhiều giới hạn kỹ thuật cần vượt qua.
