Washington đang siết các kênh tài chính liên quan đến Iran trong khi Nhật Bản lại thúc đẩy hạ tầng tiền số và blockchain theo hướng được quản lý chặt chẽ.
Hai diễn biến này cho thấy blockchain và tiền kỹ thuật số có thể được dùng theo các mục tiêu rất khác nhau: một bên là chống né trừng phạt, bên còn lại là hiện đại hóa hệ thống thanh toán và dữ liệu ngân hàng.
- Mỹ áp thêm biện pháp với một doanh nghiệp đổi tiền của Iran và các công ty vỏ bọc liên quan.
- Nhật Bản đang nghiên cứu CBDC, tiền số do ngân hàng phát hành và các khung quy định chung cho tài sản số.
- Cùng một công nghệ blockchain nhưng hai quốc gia đang theo đuổi hai cách tiếp cận hoàn toàn khác nhau.
Mỹ mở rộng chiến dịch chặn dòng tiền liên quan đến Iran
Mỹ vừa áp đặt thêm biện pháp với một doanh nghiệp đổi tiền của Iran và các công ty vỏ bọc liên quan, nhằm ngăn các dòng tiền đi qua những kênh tài chính mà Tehran bị cáo buộc sử dụng để lách trừng phạt.
Bộ Tài chính cho biết các thực thể này xử lý hàng trăm triệu USD cho các ngân hàng Iran đã bị trừng phạt. Đây là một phần của chiến dịch gây sức ép kinh tế nhằm cắt đứt Iran khỏi hệ thống tài chính toàn cầu.
Scott Bessent nói hệ thống ngân hàng ngầm của Iran hỗ trợ chuyển tiền bất hợp pháp cho mục đích khủng bố, đồng thời cảnh báo các tổ chức tài chính cần chú ý cách chính quyền này thao túng hệ thống tài chính quốc tế.
Cơ quan này cũng cho biết sẽ tiếp tục nhắm vào cả các phương thức né trừng phạt kiểu cũ lẫn những cách mới có liên quan đến tiền số.
Nhật Bản muốn đưa tiền số vào lõi hệ thống thanh toán
Ở chiều ngược lại, Nhật Bản đang tìm cách tích hợp tài sản số và blockchain vào hạ tầng tài chính chính thức, thay vì để chúng vận hành ở vùng xám.
Phe cầm quyền tại nước này muốn biến tiền số và sổ cái ngân hàng số hóa thành một phần trọng tâm trong cách tiền di chuyển trong nền kinh tế Nhật Bản. Mục tiêu được nhấn mạnh là nâng cấp hệ thống thanh toán và giảm phụ thuộc vào các mạng lưới do nước ngoài kiểm soát.
Trong đề xuất chính sách, Nhật Bản được nhắc đến với khái niệm “chủ quyền tài chính on-chain”, cùng các hướng nghiên cứu như CBDC bản wholesale, tiền số do ngân hàng phát hành, token neo theo yen cho thanh toán xuyên biên giới và các nguyên tắc chung về tài sản số, kiểm tra khách hàng và chống rửa tiền.
Ngân hàng trung ương Nhật Bản cũng được yêu cầu nghiên cứu việc dùng mạng blockchain cho số dư tài khoản ngân hàng.
Khung được quản lý chặt chẽ là điểm Nhật Bản muốn tận dụng
Nhật Bản không đi theo mô hình nới lỏng mà đặt tiền số trong khuôn khổ ngân hàng và giám sát truyền thống.
Joshua Chu, đồng chủ tịch Hong Kong Web3 Association, cho rằng Tokyo tin rằng một hệ thống thận trọng, được quản lý đầy đủ và có kiểm tra người dùng nghiêm ngặt vẫn có thể vận hành 24/7, đồng thời đáp ứng yêu cầu của cả cơ quan chống rửa tiền lẫn nhà giám sát thị trường.
Cách tiếp cận này được xem là có thể giúp Nhật Bản biến nguồn vốn đầu tư ra nước ngoài thành lợi thế cho các ngân hàng nước ngoài muốn tham gia thị trường.
EJPY và các dự án yen số đã bắt đầu xuất hiện
Bên cạnh phần hoạch định chính sách, Nhật Bản cũng đã có những bước triển khai thực tế với các dự án tiền số neo theo yen.
Ngày 13/5, một tổ chức blockchain tại Nhật Bản công bố EJPY, đồng tiền số mới gắn với yen, hoạt động trên Ethereum và Japan Open Chain. Động thái này cho thấy thị trường Nhật Bản đang tiến nhanh vào mảng tiền số gắn với đồng nội tệ.
Kể từ khi quy định mới có hiệu lực vào năm 2023, các đồng tiền số dựa trên yen đã phát triển nhanh và một số dự án mới đã xuất hiện trong những tháng gần đây.
Hai cách dùng blockchain đang tách thành hai hướng rất khác nhau
Mỹ và Nhật Bản cùng nhắc đến blockchain, nhưng mục tiêu của họ gần như đối lập.
Tại Mỹ, công nghệ này được nhìn qua lăng kính kiểm soát dòng tiền, trừng phạt và ngăn né lệnh cấm. Tại Nhật Bản, nó được xem là nền tảng để hiện đại hóa thanh toán, thử nghiệm tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương và tăng khả năng tự chủ tài chính.
Điểm cần theo dõi tiếp theo là mức độ cụ thể của các kế hoạch tại Nhật Bản và phạm vi các biện pháp siết chặt mới của Mỹ đối với các kênh tài chính liên quan đến Iran.
Tổng kết
Diễn biến hiện tại cho thấy blockchain và tiền số không đi theo một hướng duy nhất: cùng một công nghệ có thể phục vụ cả mục tiêu kiểm soát tài chính lẫn cải tổ hạ tầng thanh toán.
