Xuất khẩu dầu thô của Mỹ đang tiến sát mức kỷ lục mới, trong bối cảnh việc eo biển Hormuz bị đóng cửa khiến người mua ở châu Á và châu Âu chuyển sang tìm nguồn cung từ Mỹ.
Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ cho biết xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Mỹ đã tăng lên gần 12,9 triệu thùng/ngày trong tuần trước, mức cao nhất từng được ghi nhận. Dữ liệu của Kpler cũng cho thấy lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) xuất khẩu từ Mỹ đã lập kỷ lục trong tháng trước.
Eo biển Hormuz bị gián đoạn làm thay đổi dòng chảy dầu thô
Việc vận chuyển qua Hormuz bị ngưng trệ đã khiến các lô hàng dầu đi qua tuyến này trở nên khó dự đoán, buộc các nhà máy lọc dầu ở châu Á và châu Âu phải tìm nguồn thay thế. Trong bối cảnh đó, dầu thô Mỹ trở thành lựa chọn được tìm kiếm nhiều hơn, kéo xuất khẩu dầu thô hàng tháng của Mỹ hướng tới mức cao mới 5,48 triệu thùng/ngày.
Trước khi xung đột bùng phát, khoảng 20 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển mỗi ngày qua eo biển này. Khi dòng chảy đó bị gián đoạn, nhu cầu về các lô dầu có thể giao ngay đã đẩy giá dầu giao ngay lên cao hơn đáng kể so với hợp đồng tương lai.
Theo EIA, Dated Brent đã giao dịch cao hơn hơn 25 USD/thùng so với hợp đồng tương lai Brent giao tháng gần nhất vào đầu tháng 4, một mức chênh lệch hiếm gặp giữa hai mức giá vốn thường sát nhau hơn. Dated Brent phản ánh các lô hàng thực tế được bốc xếp theo lịch cụ thể tại một số cảng ở Biển Bắc, trong khi hợp đồng tương lai Brent trên ICE là chuẩn tham chiếu giao dịch rộng rãi trên thị trường tài chính và vật chất.
EIA cũng lưu ý rằng do sản lượng các loại dầu thuộc rổ Brent suy giảm dần, nhiều cơ quan định giá Brent đã phải đưa WTI tại Midland, Mỹ, vào cách tính rổ giá từ năm 2023 để phản ánh tốt hơn nguồn cung thực tế.
Chênh lệch giữa giá kỳ hạn và giá giao ngay cho thấy áp lực nguồn cung
Khoảng cách lớn giữa giá giao ngay và giá kỳ hạn phản ánh nhu cầu mua hàng thực sự để đáp ứng nhu cầu lọc dầu trong ngắn hạn, thay vì chỉ là kỳ vọng trên thị trường tài chính. Khi nguồn cung đi qua Hormuz bị đặt dấu hỏi, các nhà máy lọc dầu cần tìm ngay những lô hàng có thể thay thế, và điều đó làm giá dầu vật chất tăng mạnh hơn giá kỳ hạn.
Diễn biến này cũng cho thấy dầu thô Mỹ đang hưởng lợi từ lợi thế địa lý và khả năng cung ứng khi người mua cần bù đắp cho nguồn hàng bị gián đoạn từ Trung Đông. Tuy vậy, mức tăng xuất khẩu chưa đồng nghĩa với việc áp lực thiếu hụt trên thị trường dầu toàn cầu đã được giải quyết.
JPMorgan: giá dầu vẫn chưa đủ cao để lấp khoảng trống nguồn cung
Chuyên gia Natasha Kaneva của JPMorgan cho rằng thị trường dầu vẫn cần mức giá cao hơn để hấp thụ cú sốc nguồn cung do cuộc chiến giữa Iran gây ra. Giá Brent kỳ hạn đã bình quân khoảng 100 USD/thùng trong tháng 4, trong khi giá các lô hàng vật chất giao dịch gần 121 USD/thùng, nhưng theo bà, cả hai mức này vẫn chưa đủ cao để kéo giảm nhu cầu về mức cân bằng hơn.
JPMorgan ước tính mức sụt giảm nguồn cung trong tháng 4 là 13,7 triệu thùng/ngày. Trong điều kiện bình thường, Saudi Arabia và UAE có thể tăng sản lượng để bù đắp, nhưng cuộc chiến đã chặn phần lớn khả năng xuất khẩu của họ qua eo biển Hormuz.
“Gần như toàn bộ công suất dự phòng của thế giới tập trung ở Saudi Arabia và UAE, và nguồn này đã bị cắt khỏi thị trường dầu toàn cầu, khiến ngành mất đi bộ đệm sốc truyền thống của mình.”
– Natasha Kaneva, chuyên gia phân tích của JPMorgan
Theo ngân hàng này, các nước đang rút từ kho dự trữ thương mại và dự trữ chiến lược với nhịp độ khoảng 7,1 triệu thùng/ngày, qua đó thu hẹp mức thiếu hụt toàn cầu còn 6,6 triệu thùng/ngày. Đồng thời, nhu cầu trong tháng 4 được dự báo giảm 4,3 triệu thùng/ngày, chủ yếu tại Trung Đông và châu Á, nơi nguồn cung từ Vùng Vịnh có vai trò lớn nhất.
Bà Kaneva cũng nói rằng điều đáng chú ý là những mức thiếu hụt này xảy ra trong bối cảnh giá chưa thể hiện sự căng thẳng cực độ theo tiêu chuẩn lịch sử. Dù vậy, giá xăng cao hơn đang bắt đầu làm giảm nhu cầu đi lại không thiết yếu ở Mỹ, trong khi giá vé máy bay tăng cũng khiến nhu cầu nhiên liệu hàng không có dấu hiệu hạ nhiệt.
Tổng kết
Diễn biến ở Hormuz đang làm thay đổi nhanh cách các nhà mua dầu tiếp cận nguồn cung, đồng thời đẩy dầu thô Mỹ lên vị trí nổi bật hơn trên thị trường giao ngay. Dữ liệu hiện có cho thấy áp lực không nằm ở riêng giá kỳ hạn mà chủ yếu ở khả năng tiếp cận các lô hàng thực tế, trong khi mức thiếu hụt toàn cầu vẫn còn phụ thuộc lớn vào việc rút kho dự trữ, điều chỉnh nhu cầu và khả năng khôi phục luồng hàng qua tuyến vận tải then chốt này.
