Nhật Bản vừa công bố kế hoạch rót 10,5 nghìn tỷ yen, tương đương 65,1 tỷ USD, vào physical AI trên 17 lĩnh vực chiến lược đến năm tài khóa 2040.
Động thái này cho thấy Tokyo đang xem robot, AI ứng dụng và tự động hóa là một phần của chiến lược tăng trưởng quốc gia, trong bối cảnh dân số lao động thu hẹp và áp lực cạnh tranh công nghệ gia tăng.
- Nhật Bản dự kiến huy động vốn công và tư cho physical AI đến năm tài khóa 2040.
- Dân số lao động giảm là một trong những lý do thúc đẩy chính sách robot hóa và tự động hóa.
- Nhiều số liệu cho thấy Nhật Bản đã có nền tảng mạnh trong công nghiệp robot và xuất khẩu robot toàn cầu.
Kế hoạch 65,1 tỷ USD cho physical AI của Nhật Bản
Nhật Bản là đang triển khai kế hoạch đầu tư 10,5 nghìn tỷ yen vào physical AI trong 17 lĩnh vực chiến lược. Khoản vốn này được chia giữa khu vực công và tư, với mục tiêu mở rộng ứng dụng AI gắn với thế giới vật lý.
Trong cùng giai đoạn, chính phủ Nhật Bản cũng đã thực hiện thêm một loạt bước chính sách khác liên quan đến tiền tệ, quy định môi trường, an ninh mạng và rà soát luật AI. Chuỗi động thái này cho thấy một hướng tiếp cận đồng bộ thay vì chỉ tập trung riêng vào công nghệ.
Vì sao Nhật Bản đẩy mạnh robot và AI ứng dụng
Nhật Bản đang đối mặt với áp lực nhân khẩu học rõ rệt khi lực lượng lao động thu hẹp. Ước tính của Acumen Research cho thấy nước này có thể mất khoảng 15 triệu người trong độ tuổi lao động trong 20 năm tới.
Tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động hiện ở mức 59,6%, trong khi dân số Nhật Bản đã giảm từ năm 2000. Trong bối cảnh đó, robot và AI ứng dụng được xem là công cụ bù đắp thiếu hụt lao động trong sản xuất và các ngành liên quan.
Nền tảng công nghiệp robot của Nhật Bản đã khá sẵn
Nhật Bản hiện là một trong những thị trường robot công nghiệp phát triển nhất thế giới. Theo cùng bộ dữ liệu, nước này có 419 robot trên mỗi 10.000 lao động sản xuất và đã lắp đặt 435.000 đơn vị robot công nghiệp.
Năm 2024, Nhật Bản xuất khẩu 38% lượng robot công nghiệp toàn cầu, tương đương hơn 160.000 đơn vị với giá trị khoảng 12,5 tỷ USD. Các khách hàng lớn được nhắc tới gồm Trung Quốc, Mỹ và Đức.
Trong quý I/2025, đơn hàng robot đạt mức cao kỷ lục 324,5 tỷ yen, tăng 14,2% so với cùng kỳ. Riêng ngành ô tô tại Nhật Bản đã lắp gần 13.000 robot công nghiệp trong năm 2024, mức cao nhất từ năm 2020.
Tham vọng thị trường của physical AI còn đang mở rộng
Acumen Research ước tính thị trường physical AI đạt 5 tỷ USD trong năm 2025 và có thể lên 82,8 tỷ USD vào năm 2034, tương ứng tốc độ tăng trưởng 32,8%. Quy mô của riêng Nhật Bản được dự báo tăng từ 307,3 triệu USD năm 2025 lên 6,8 tỷ USD năm 2035.
Trong phần nhận định được trích dẫn, Jensen Huang, CEO NVIDIA, nói rằng “thời điểm ChatGPT của robot là bây giờ”. IDC cũng dự báo lượng robot hình người giao hàng toàn cầu có thể vượt 50.000 đơn vị trong năm 2026, tăng 178% so với 2025.
Tổng kết
Kế hoạch đầu tư vào physical AI cho thấy Nhật Bản đang đặt robot, tự động hóa và AI ứng dụng vào trung tâm chiến lược công nghiệp dài hạn. Với nền tảng sản xuất sẵn có và áp lực thiếu hụt lao động, đây là một hướng đi cần theo dõi sát trong các năm tới.
