Nintendo kiện chính phủ Mỹ để đòi hoàn lại toàn bộ tiền thuế quan bị cho là “bất hợp pháp” theo IEEPA, kèm lãi phát sinh, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế quan thời Trump.
Vụ kiện diễn ra trong bối cảnh hơn 1.000 doanh nghiệp cũng yêu cầu hoàn thuế và lãi, tạo áp lực buộc cơ quan hải quan Mỹ xử lý hoàn tiền và có thể tác động rộng tới chi phí nhập khẩu, giá hàng hóa và chiến lược thương mại xuyên biên giới.
- Nintendo yêu cầu hoàn lại thuế quan thu theo IEEPA và lãi phát sinh, đồng thời đề nghị tòa án buộc hoàn trả ngay.
- Tranh chấp xoay quanh việc IEEPA có cho phép áp thuế quan hay không, và nghĩa vụ hoàn tiền sau khi thuế bị phán là trái luật.
- Quyết định có thể tạo cú hích cho nhà nhập khẩu Mỹ, đồng thời mở đường thu hồi chi phí cho các doanh nghiệp từng gánh thuế.
Nintendo khởi kiện để đòi hoàn thuế quan và lãi sau khi thuế bị bác bỏ
Nintendo nộp đơn ngày 6/3 lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ, yêu cầu hoàn lại toàn bộ khoản thuế quan đã nộp theo IEEPA, cộng lãi phát sinh và phí luật sư, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế quan liên quan.
Trong đơn kiện, Nintendo đề nghị tòa án ra lệnh hoàn tiền “ngay lập tức” đối với các khoản phí thuế quan bị coi là “trái luật” được áp theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 (IEEPA). Ngoài tiền hoàn trả và lãi, công ty còn yêu cầu được bồi hoàn chi phí luật sư.
Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ các mức thuế quan vào ngày 20/2. Tuy vậy, ông Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế quan mới ở mức 15% lên nhiều mặt hàng nhập khẩu toàn cầu theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, đồng thời cho rằng ông có quyền “làm thuế quan”.
Về mặt pháp lý, vụ kiện nêu rõ bị đơn là “Hợp chủng quốc Hoa Kỳ”, thể hiện qua tên vụ việc Nintendo of America Inc. v. United States of America. Đơn kiện cũng liệt kê một số quan chức chính quyền Trump, gồm cựu Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick.
Nintendo cho rằng IEEPA không tạo cơ sở hợp pháp để áp thuế quan
Nintendo lập luận rằng IEEPA không cho phép hoặc không biện minh được việc áp “IEEPA Duties”, vì vậy các khoản thu này là trái luật và phải được hoàn lại kèm lãi.
Theo Nintendo, nội dung khiếu kiện tập trung vào việc phía bị đơn áp “IEEPA Duties” dựa trên các sắc lệnh hành pháp viện dẫn IEEPA. Công ty cho rằng IEEPA không trao thẩm quyền áp loại thuế quan này, nên việc thu là không có căn cứ pháp lý.
Nintendo dẫn lập trường rằng cả Tòa Phúc thẩm Liên bang (Federal Circuit) lẫn Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ từng có các phán quyết xác nhận cách hiểu tương tự về giới hạn thẩm quyền. Tuy nhiên, theo công ty, sắc lệnh chấm dứt “IEEPA Duties” lại không giải quyết phần hoàn trả các khoản đã thu “trái phép”.
Trong tác động kinh doanh, Nintendo nói họ chịu gánh nặng đáng kể: việc đặt trước (pre-order) tại Mỹ cho Switch 2 từng bị trì hoãn tạm thời và phụ kiện buộc phải tăng giá. Dù vậy, công ty cho biết không điều chỉnh giá máy chơi game, thay vào đó tự hấp thụ chi phí thuế quan.
Nintendo cũng thừa nhận nếu hoàn thuế được thực hiện, phần chi phí từng “nuốt” sẽ chuyển thành lợi nhuận. Trong khi đó, người tiêu dùng đã phải trả thêm do tăng giá hàng hóa sẽ không tự động nhận lại phần tiền bị chuyển giao qua giá bán.
Hoàn thuế có thể bị trì hoãn nếu chính phủ kháng cáo hoặc xin hoãn thi hành
Tiến trình hoàn thuế vẫn khó đoán vì chính phủ có thể kháng cáo hoặc xin tòa án tạm hoãn, khiến thời điểm và phạm vi hoàn tiền phụ thuộc vào diễn biến tố tụng tiếp theo.
Luật sư thương mại Ryan Majerus, đối tác tại King & Spalding và cựu quan chức thương mại Mỹ, nhận định có khả năng chính quyền sẽ kháng cáo hoặc tìm cách xin hoãn thi hành (stay). Điều này có thể kéo dài thời gian xử lý hoàn tiền dù phán quyết đã mở đường về mặt nguyên tắc.
Dù vậy, nếu phán quyết được chốt và các thủ tục hoàn thuế được kích hoạt đồng loạt, con đường thu hồi chi phí sẽ mở ra cho các nhà nhập khẩu đã nộp thuế quan. Diễn biến này cũng có thể trở thành lực đẩy đối với các doanh nghiệp Nhật Bản từng gánh thuế khi xuất hàng sang Mỹ.
Quyết định được đánh giá có lợi cho nhà nhập khẩu Mỹ và người tiêu dùng
Một số chuyên gia cho rằng phán quyết giúp nhà nhập khẩu và người tiêu dùng Mỹ, vì các khoản thuế quan theo IEEPA đã làm tăng chi phí; đồng thời thúc đẩy quy trình hoàn thuế cho các khoản nộp gần đây.
Giáo sư luật Barry Appleton, đồng giám đốc Trung tâm Luật Quốc tế thuộc Trường Luật New York, nhận định đây là quyết định “tốt” cho các nhà nhập khẩu và người tiêu dùng Mỹ vốn phải trả thêm do thuế theo IEEPA. Ông cũng nói điều này sẽ khiến các nhà môi giới hải quan bận rộn hơn, nhưng giúp quá trình tại tòa án “dễ” hơn khi thủ tục được vận hành.
Theo ông Appleton, cơ chế này cũng khởi động quy trình cho các nhà nhập khẩu đã nộp thuế trong 180 ngày gần nhất. Thông tin chi tiết của nhận định được dẫn tại bài phỏng vấn và phân tích.
Trong các lập luận liên quan, Thẩm phán Richard Eaton của Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ cũng nêu quan điểm tổng quát rằng tổng thống không thể đơn phương đặt hoặc thay đổi thuế quan, vì quyền đánh thuế thuộc về Quốc hội. Một tòa liên bang khác cũng bác nỗ lực của chính quyền nhằm làm chậm tiến trình hoàn thuế, và Tòa Phúc thẩm Liên bang chuyển bước tiếp theo về tòa thương mại New York để tiếp tục phân loại, xử lý.
“Quyết định này là điều tuyệt vời cho các nhà nhập khẩu và người tiêu dùng Mỹ, những người đã phải trả thêm do các khoản thuế áp theo IEEPA.”
– Barry Appleton, Giáo sư luật, đồng giám đốc Trung tâm Luật Quốc tế, Trường Luật New York (trích dẫn qua AP)
Hồ sơ kiện của Nintendo tập trung vào cơ sở pháp lý của thuế quan theo IEEPA
Trong hồ sơ nộp tòa, Nintendo nhấn mạnh trọng tâm là tính hợp pháp của việc áp “IEEPA Duties” và nghĩa vụ hoàn trả khoản thu đã thu nếu bị xác định trái luật.
Nintendo cho biết đơn khiếu kiện của họ “tập trung” vào việc bị đơn áp thuế theo IEEPA dựa trên sắc lệnh hành pháp, đồng thời phản biện rằng IEEPA không cấp thẩm quyền để áp loại thuế này. Tài liệu được dẫn có tại hồ sơ khiếu kiện (PDF).
Nhìn rộng hơn, vụ việc không chỉ là tin tức ngành game. Trọng tâm là cách Mỹ thiết kế và thực thi chính sách thương mại, cũng như cách doanh nghiệp phản ứng khi cho rằng cơ quan hành pháp đã vượt thẩm quyền. Với việc có hơn 1.000 công ty cùng theo đuổi hoàn thuế, đây có thể là bước ngoặt quan trọng trong cách các doanh nghiệp Nhật Bản lập kế hoạch chi phí và giá bán tại thị trường Mỹ.
Những câu hỏi thường gặp
Nintendo kiện để đòi những gì?
Nintendo yêu cầu tòa án buộc chính phủ Mỹ hoàn lại toàn bộ khoản thuế quan bị coi là trái luật theo IEEPA, cộng lãi phát sinh, và yêu cầu thêm phí luật sư.
Vì sao Nintendo cho rằng thuế quan theo IEEPA là không hợp lệ?
Nintendo lập luận IEEPA không cho phép hoặc không biện minh được việc áp “IEEPA Duties”. Công ty cho rằng các phán quyết của tòa đã xác nhận giới hạn thẩm quyền như vậy.
Người tiêu dùng có được hoàn tiền nếu trước đó giá bị tăng vì thuế quan?
Bài toán hoàn tiền chủ yếu xảy ra giữa doanh nghiệp và cơ quan thu thuế. Nội dung vụ việc nêu rằng người tiêu dùng đã trả thêm do tăng giá sẽ không tự động nhận lại phần tiền đó.
Khi nào tiền hoàn thuế có thể được xử lý?
Thời điểm và phạm vi hoàn thuế vẫn khó đoán vì có khả năng chính phủ kháng cáo hoặc xin hoãn thi hành. Nếu phán quyết được chốt, con đường thu hồi chi phí có thể mở ra nhanh hơn cho các bên liên quan.
