Ethereum Foundation đang đề xuất ACTA như một lớp riêng tư cho ERC-8004, nhằm giảm việc lộ toàn bộ lịch sử tương tác của các tác nhân AI trên chuỗi.
Điểm cốt lõi của đề xuất là thay xác minh danh tính công khai bằng bằng chứng không tiết lộ dữ liệu nền. Cách tiếp cận này có thể ảnh hưởng đến cách các ứng dụng DeFi, quản trị và thị trường dự đoán xử lý quyền riêng tư của tác nhân.
- ACTA là đề xuất nghiên cứu về lớp riêng tư cho ERC-8004.
- Mục tiêu là giảm việc công khai hóa đồ thị tương tác giữa tác nhân AI và người dùng.
- Đề xuất vẫn là bản nghiên cứu, với nhiều câu hỏi mở về triển khai và chi phí.
ACTA là gì trong hệ sinh thái ERC-8004?
ACTA là đề xuất do Privacy & Scaling Explorations, nhánh nghiên cứu về quyền riêng tư của Ethereum Foundation, công bố trên Ethereum Research vào tháng 5/2026. Mục tiêu của nó là tạo một lớp riêng tư nằm trên ERC-8004, thay vì để toàn bộ dữ liệu xác minh và tương tác của tác nhân AI xuất hiện công khai trên chuỗi.
ERC-8004 được đề xuất từ tháng 8/2025 với sự đóng góp của MetaMask, Ethereum Foundation, Google và Coinbase. Chuẩn này đã đi vào mainnet Ethereum vào tháng 1/2026 và hiện là nền tảng cho hơn 100.000 tác nhân triển khai trên Ethereum, BNB Chain, Base và Solana.
Vấn đề ACTA muốn giải quyết
ACTA nhắm vào điểm yếu của ERC-8004: dù giúp tác nhân có danh tính và uy tín on-chain, nó cũng tạo ra một đồ thị tương tác công khai, gần như không thể xóa bỏ. Điều đó khiến lịch sử xác thực, ủy quyền và phản hồi của tác nhân có thể bị truy vết theo thời gian.
Với các giao thức DeFi dùng nhiều tác nhân cho định tuyến thanh khoản hoặc đánh giá rủi ro, đồ thị này có thể hé lộ mô hình đang dùng, nhà cung cấp dịch vụ phụ thuộc và chiến lược ưu tiên. Tình huống tương tự cũng xuất hiện trong quản trị và thị trường dự đoán, nơi dấu vết công khai có thể giúp suy ra danh tính hoặc ý định giao dịch của người dùng.
Cơ chế của ACTA: từ danh tính công khai sang bằng chứng chính sách
Thay vì buộc tác nhân phải công khai chứng chỉ, ACTA cho phép chứng minh rằng nó đáp ứng một chính sách xác minh cụ thể. Khi tham gia, tác nhân sẽ nộp bằng chứng zero-knowledge để chứng minh điều kiện đã đặt ra mà không phải tiết lộ trực tiếp dữ liệu nền.
Bên xác minh chỉ nhìn thấy mã chính sách, kết quả bằng chứng và một nullifier theo từng ngữ cảnh. Cơ chế này giúp hạn chế việc liên kết các hoạt động của cùng một tác nhân qua nhiều tình huống khác nhau về cùng một danh tính công khai.
Đề xuất cũng mô tả các trường hợp có thể chứng minh, như đã qua một cuộc kiểm toán cụ thể, vượt ngưỡng điểm audit, dùng phiên bản mô hình được chấp thuận, hoạt động ngoài khu vực bị hạn chế hoặc được một thực thể con người đã xác minh ủy quyền. Ngoài ra, ACTA còn xử lý trường hợp tác nhân hành động thay mặt con người mà không cần công khai danh tính thật của người đó.
Các câu hỏi triển khai vẫn chưa được giải quyết
ACTA hiện mới là bản nghiên cứu, nên nhiều vấn đề vẫn còn mở. Đề xuất thừa nhận các câu hỏi như quy mô của anonymity set, rủi ro tập trung ở đơn vị phát hành chứng chỉ, khả năng bị khử danh tính khi phát hiện tác nhân xấu, tính di động của chứng chỉ giữa các chain và chi phí tạo bằng chứng ở phía client.
Việc chấp nhận rộng hay không sẽ phụ thuộc vào việc các tập ẩn danh có đủ lớn, bên phát hành có đủ đáng tin, chi phí tạo proof có đủ thấp và trải nghiệm cho nhà phát triển có đủ tốt hay không.
Hoạt động ban đầu của ERC-8004 cho thấy nhu cầu thực tế đối với lớp hạ tầng bên dưới. Allium ghi nhận 401 lượt phản hồi trong hai tuần đầu sau khi mainnet ra mắt, trong khi một hướng nghiên cứu khác đề xuất cơ chế performance bonding, tức ký quỹ và tự động mất cọc nếu tác nhân không hoàn thành nhiệm vụ.
Tổng kết
ACTA đặt ra hướng tiếp cận mới cho quyền riêng tư của tác nhân AI trên Ethereum: chứng minh điều kiện được đáp ứng mà không phải phơi bày toàn bộ lịch sử tương tác công khai trên chuỗi. Tuy vậy, đây vẫn là đề xuất nghiên cứu và còn phụ thuộc nhiều vào khả năng triển khai thực tế.
