Nga đang chuẩn bị thông qua luật mới khiến người dân gần như không thể giao dịch hoặc chuyển tiền điện tử ra nước ngoài, khi mọi hoạt động bị siết qua trung gian được cấp phép và bị giới hạn nghiêm ngặt.
Dự luật sẽ sớm được đưa ra Duma Quốc gia, hợp pháp hóa tiền điện tử theo khuôn khổ kiểm soát chặt, kèm trần chi tiêu, giám sát giao dịch và chế tài mạnh. Đồng thời, các nền tảng crypto quốc tế khó hoạt động tại Nga nếu không chấp nhận sự quản lý của Moscow.
- Giao dịch crypto tại Nga sẽ phải đi qua các tổ chức đăng ký/cấp phép trong nước, hạn chế mạnh kênh ra nước ngoài.
- Nhà đầu tư phổ thông có thể chỉ được tiếp cận danh sách 5–10 đồng coin và bị giới hạn 300.000 RUB mỗi năm qua một trung gian.
- Vi phạm quy định có thể bị phạt nặng, thậm chí truy cứu hình sự và tịch thu tài sản số liên quan.
Nga hợp pháp hóa tiền điện tử theo mô hình “được phép nhưng bị khóa chặt”
Luật mới dự kiến hợp pháp hóa tiền điện tử như Bitcoin, nhưng chỉ cho phép giao dịch trong phạm vi được Moscow kiểm soát, khiến cách mua bán như trước đây của phần lớn người dân trở nên khó thực hiện.
Bộ Tài chính Nga cho biết dự luật quy định hoạt động tiền điện tử sẽ được nộp lên Hạ viện trong tuần tới. Dù mục tiêu là đưa thị trường ra ánh sáng pháp lý, quyền truy cập của người dân được thiết kế theo hướng “có điều kiện” và bị giới hạn.
Theo mô tả của Forbes phiên bản Nga, khung pháp lý này giống như “chiếc lồng cho nhà đầu tư”, nơi các giao dịch coin trong tương lai chỉ được xử lý bởi các nhà cung cấp dịch vụ được Nga coi là hợp pháp và tuân thủ quy định chống rửa tiền.
Một điểm then chốt là ngân hàng Nga sẽ bị cấm thực hiện thanh toán đến các nền tảng crypto nước ngoài (như sàn giao dịch) nếu các khoản thanh toán đó không đi qua một trung gian nội địa có giấy phép.
Người dân Nga có thể chỉ được phép mua một danh sách coin “đủ tiêu chuẩn”
Nhà đầu tư chuyên nghiệp có thể giao dịch gần như mọi đồng tiền, nhưng công dân phổ thông được dự kiến chỉ được phép tiếp cận một nhóm coin được phê duyệt dựa trên thanh khoản và vốn hóa thị trường.
Dự luật phân tầng nhà đầu tư. Nhóm “chuyên nghiệp đủ điều kiện” sẽ rộng cửa hơn, trong khi người dùng phổ thông bị thu hẹp lựa chọn còn một số coin đáp ứng tiêu chí. Cách tiếp cận này làm giảm khả năng tiếp cận các altcoin nhỏ và các sản phẩm rủi ro cao.
Người dân cũng bị giới hạn chi tiêu tối đa 300.000 RUB mỗi năm cho crypto thông qua một trung gian duy nhất. Cơ chế “một trung gian” làm tăng khả năng kiểm soát dòng tiền và giám sát hành vi giao dịch.
“Dự kiến sẽ có danh sách trắng gồm 5 đến 10 tiền điện tử lớn – nhiều khả năng là Bitcoin, Ethereum, có thể Solana và TON. 300.000 RUB theo tỷ giá hiện tại xấp xỉ 3.700 USD. Số tiền này có thể mua khoảng 0,04 BTC.”
– Yuri Brisov, đối tác tại Digital & Analogue Partners, trích Forbes
Ngưỡng 300.000 RUB/năm trở thành rào chắn chính với nhà đầu tư phổ thông
Trần 300.000 RUB mỗi năm qua một trung gian được thiết kế để hạn chế quy mô đầu tư crypto của dân thường và thu hẹp đáng kể khả năng dùng stablecoin để chuyển tiền ra nước ngoài.
Khi trần giao dịch gắn với một trung gian nội địa, người dùng khó phân tán hạn mức qua nhiều kênh hợp pháp. Nếu các tổ chức bị yêu cầu báo cáo và giám sát, hạn mức này có thể trở thành “điểm nghẽn” cho cả mục đích đầu tư lẫn thanh toán xuyên biên giới.
Với bối cảnh nhiều dịch vụ tài chính Nga chịu trừng phạt, crypto từng được dùng để chuyển giá trị ra nước ngoài. Tuy nhiên, mô hình mới làm giảm đáng kể tính linh hoạt của stablecoin và các tuyến rút tiền qua sàn nước ngoài mà người dân từng sử dụng.
Vi phạm quy định crypto có thể bị phạt tiền, truy cứu hình sự và tịch thu tài sản số
Dự thảo đi kèm cơ chế xử phạt hành chính và hình sự, bao gồm phạt tiền lớn cho trung gian vượt ngưỡng giao dịch với nhà đầu tư không đủ điều kiện, và có thể tịch thu, sung công crypto liên quan.
Dự luật triển khai khái niệm quản lý do Ngân hàng Trung ương Nga công bố vào cuối năm ngoái và đã được ủy ban chính phủ về hoạt động lập pháp “bật đèn xanh”. Văn bản này cần được thông qua chậm nhất vào ngày 1/7.
Một dự luật bổ sung sẽ đưa ra chế tài tài chính cho các trường hợp vi phạm. Theo RIA Novosti, mức phạt cho các trung gian giao dịch với nhà đầu tư không đủ điều kiện vượt ngưỡng 300.000 RUB là từ 700.000 đến 1.000.000 RUB (xấp xỉ 12.000 USD).
Ngoài xử phạt hành chính, các thực thể tham gia hoạt động bất hợp pháp, bao gồm cả khai thác (mining) trái phép trong phạm vi quy định, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với án tù dành cho chủ sở hữu và người đại diện.
Tài sản số trong các hoạt động như vậy có thể bị thu giữ và tịch thu vì hiện đã được Nga công nhận là tài sản theo bộ luật hình sự và tố tụng hình sự.
“Theo đó, mọi hoạt động ngoài phạm vi này trên thực tế được xếp là vi phạm, ngay cả khi bản thân giao dịch, ví dụ như bán tiền điện tử, không bị cấm.”
– Viktor Pershikov, nhà phân tích thị trường crypto
Chuyển tiền điện tử ra nước ngoài sẽ khó khả thi với phần lớn người dùng Nga
Các kịch bản phổ biến như đổi RUB sang stablecoin rồi rút về tài khoản ngân hàng nước ngoài có thể không còn phù hợp với đa số người dân do giới hạn kênh thanh toán và yêu cầu dùng trung gian được cấp phép.
Trước đây, crypto được dùng rộng rãi như công cụ chuyển tiền và thanh toán quốc tế khi ngân hàng Nga bị trừng phạt. Nhưng khi ngân hàng không xử lý thanh toán đến nền tảng chưa được cấp phép, tuyến đi qua sàn nước ngoài sẽ bị thu hẹp đáng kể.
Các giao dịch P2P cũng bị ảnh hưởng vì ngân hàng Nga không xử lý thanh toán đến nền tảng không được cấp phép và các sàn nước ngoài. Ngoài ra, các giao dịch trên 100.000 RUB sẽ bị giám sát chặt.
Ngay cả lựa chọn “hợp pháp” qua các sàn được cấp phép cũng bị giới hạn 300.000 RUB/năm. Đồng thời, một số nền tảng crypto nước ngoài có thể từ chối nhận chuyển khoản crypto từ Nga, tương tự cách áp dụng với các quốc gia bị hạn chế nghiêm ngặt, ngoại trừ một số nước “thân thiện” như Kyrgyzstan, Kazakhstan hoặc Belarus.
Các sàn crypto global đã thu hẹp hiện diện tại Nga
Nhiều sàn lớn đã rút lui hoặc hạn chế dịch vụ liên quan RUB, khiến lựa chọn hợp pháp của người dùng Nga càng ít khi luật mới yêu cầu chỉ được giao dịch qua tổ chức được cấp phép trong nước.
Thị trường Nga đã chứng kiến làn sóng rút lui của các nền tảng lớn. Binance rút khỏi Nga vào năm 2023, sau khi Moscow mở chiến dịch quân sự tại Ukraine năm trước đó.
OKX ngừng các giao dịch liên quan đến RUB vào khoảng cùng thời điểm. Bybit cũng đóng thị trường P2P cho các giao dịch có thanh toán fiat từ ngân hàng Nga, làm giảm thêm các kênh vào/ra tiền pháp định cho người dùng.
Những câu hỏi thường gặp
Luật mới của Nga có hợp pháp hóa Bitcoin và tiền điện tử không?
Có, dự luật được kỳ vọng sẽ hợp pháp hóa các đồng tiền điện tử như Bitcoin, nhưng đi kèm cơ chế kiểm soát chặt: giao dịch phải qua nhà cung cấp được công nhận hợp pháp và tuân thủ chống rửa tiền.
Người dân Nga sẽ được mua những đồng coin nào?
Nhà đầu tư phổ thông dự kiến chỉ được tiếp cận một danh sách coin được phê duyệt dựa trên thanh khoản và vốn hóa. Một nguồn trích dẫn kỳ vọng danh sách trắng 5–10 đồng, có thể gồm Bitcoin, Ethereum, Solana và TON.
Giới hạn 300.000 RUB/năm áp dụng ra sao?
Người dân được phép chi không quá 300.000 RUB mỗi năm để mua crypto thông qua một trung gian được cấp phép. Giao dịch vượt ngưỡng với nhà đầu tư không đủ điều kiện có thể khiến trung gian bị xử phạt.
Vi phạm quy định crypto tại Nga có thể bị xử lý thế nào?
Có thể bị phạt tiền và trong một số trường hợp bị truy cứu hình sự, bao gồm án tù cho chủ sở hữu/đại diện của tổ chức vi phạm. Crypto liên quan cũng có thể bị thu giữ và tịch thu.
Người Nga có còn dùng stablecoin để chuyển tiền ra nước ngoài được không?
Các chuyên gia cho rằng cách đổi RUB sang stablecoin như USDT rồi rút ra tài khoản ngân hàng nước ngoài sẽ kém khả thi với đa số người dùng, do ngân hàng bị hạn chế thanh toán đến nền tảng/ sàn chưa được cấp phép và do trần 300.000 RUB/năm.
