Việc eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa đang đẩy giá dầu giao ngay (Dated Brent) lên mức kỷ lục 144 USD/thùng, phản ánh tình trạng khan hiếm nguồn cung dầu vật chất trên thị trường.
Điểm đáng chú ý là giá Dated Brent tăng vọt trong khi hợp đồng tương lai Brent kỳ hạn tháng 6 lại thấp hơn nhiều, cho thấy thị trường tài chính có thể chưa phản ánh hết mức độ căng thẳng của dòng chảy dầu thực tế và rủi ro logistics.
- Dated Brent lập kỷ lục 144 USD/thùng, trong khi Brent futures tháng 6 chỉ quanh 96,51 USD/thùng.
- Lưu lượng tàu qua eo Hormuz giảm mạnh: từ 120–140 lượt/ngày xuống chỉ 5–7 lượt trong hai ngày được nêu.
- Các nước thúc đẩy phương án thay thế: Singapore–Australia đẩy nhanh đàm phán nguồn cung; Nhật dự kiến xả dự trữ và tìm tuyến tránh Hormuz.
Chênh lệch giữa Dated Brent và Brent futures nói lên điều gì?
Chênh lệch lớn giữa Dated Brent và Brent futures cho thấy sự thiếu hụt dầu “có sẵn để giao” đang nghiêm trọng hơn so với mức giá phản ánh trên thị trường hợp đồng tài chính.
Các nhà phân tích cho biết Dated Brent đã chạm 144 USD/thùng, trong khi Brent futures cho tháng 6 giao dịch thấp hơn đáng kể ở 96,51 USD/thùng vào sáng thứ Sáu. Khoảng cách này được xem là tín hiệu thị trường vật chất bị siết chặt, trong khi giá trên thị trường phái sinh chưa phản ánh đầy đủ.
Martijn Rats (Morgan Stanley) lý giải ICE Brent futures chủ yếu là hợp đồng tài chính, còn Dated Brent thể hiện mức giá của dầu thực tế đang sẵn sàng xuất hàng. Vì vậy, khi Dated Brent tăng mạnh, trọng tâm nằm ở nguồn cung vật chất và khả năng vận chuyển.
“Dated Brent ở mức 144 USD không chỉ là kỷ lục giá. Đó là thị trường vật chất nói với bạn rằng các thùng dầu thực đang trở nên khan hiếm… Eo biển Hormuz vẫn gần như bị chặn hoàn toàn. Cho đến khi các dòng chảy thực sự lưu thông trở lại, mức 144 USD ít là một bất thường lịch sử hơn và giống một bản xem trước.”
– Andrejka Bernatova, nhà sáng lập kiêm CEO Dynamix Corporation III
Điều gì đang diễn ra tại eo biển Hormuz?
Eo biển Hormuz—tuyến huyết mạch của dầu và LNG—đang chứng kiến lưu lượng tàu giảm xuống mức “nhỏ giọt”, khiến nhiều tàu mắc kẹt và làm nghẽn chuỗi cung ứng năng lượng.
Khoảng 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) vận chuyển toàn cầu thường đi qua eo Hormuz, tuyến hẹp nối Vịnh Ba Tư ra đại dương. Trước khi các cuộc tấn công bắt đầu ngày 28/2, khu vực này đón khoảng 120–140 lượt tàu mỗi ngày, sau đó giảm mạnh.
Theo các công ty tình báo hàng hải Kpler và Lloyd’s List Intelligence, chỉ có 5 tàu đi qua vào thứ Tư và 7 tàu vào thứ Năm. Hiện có hơn 600 tàu (bao gồm 325 tàu chở dầu) bị mắc kẹt trong Vùng Vịnh. Ngay cả khi lệnh ngừng bắn được duy trì, giới phân tích dự báo chỉ khoảng 10–15 lượt qua an toàn mỗi ngày.
Bất định còn đến từ căng thẳng Mỹ–Iran. Iran yêu cầu mọi tàu đi qua phải phối hợp với lực lượng hải quân nước này. Tổng thống Donald Trump cho rằng Iran không thực hiện đúng cam kết “hành lang an toàn” trong thỏa thuận ngừng bắn, trong khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phản hồi rằng phía Mỹ mới là bên không tôn trọng thỏa thuận. Các cuộc đàm phán hướng tới ngừng bắn vĩnh viễn dự kiến diễn ra tại Islamabad.
Các quốc gia đang làm gì để giảm rủi ro nguồn cung?
Trước thị trường giao ngay bất ổn, một số nước đang tăng tốc chốt nguồn cung thay thế, đàm phán thỏa thuận dài hạn và sử dụng dự trữ chiến lược để giảm áp lực thiếu hụt.
Singapore và Australia cho biết vào thứ Sáu rằng họ đang hướng tới một thỏa thuận chính thức, có tính ràng buộc pháp lý về năng lượng và nguồn cung thiết yếu. Hai Thủ tướng Lawrence Wong và Anthony Albanese thống nhất đẩy nhanh đàm phán cho các lĩnh vực này.
Mối liên kết năng lượng giữa hai nước khá chặt chẽ: Australia cung cấp hơn 1/3 LNG của Singapore, còn Singapore đóng góp 26% lượng nhiên liệu tinh chế nhập khẩu của Australia. Theo ông Wong, Singapore đã gom hoạt động mua khí đốt về một tổ chức duy nhất nhằm kiểm soát rủi ro tốt hơn và xem xét các thỏa thuận dài hạn.
Nhật Bản cũng đang triển khai nhiều biện pháp. Thủ tướng Sanae Takaichi công bố kế hoạch xả thêm dầu từ dự trữ quốc gia vào tháng 5 năm sau, tương đương khoảng 20 ngày tiêu thụ trong nước; tháng trước Nhật đã có một đợt xả tương tự. Nhật cũng tìm cách nhập dầu theo các tuyến hoàn toàn tránh eo Hormuz, đồng thời cho biết lượng dầu dự trữ đủ dùng 230 ngày tính đến 6/4, trong đó riêng dự trữ của chính phủ tương đương 143 ngày.
Thị trường vận tải dầu có thể chịu tác động ra sao trong thời gian tới?
Các lãnh đạo ngành vận tải vẫn thận trọng, cho rằng cước tàu chở dầu có thể duy trì ở mức cao và nguồn cung tiếp tục hạn chế, ngay cả khi đàm phán ngoại giao có tiến triển.
Một số tín hiệu lạc quan đã xuất hiện khi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói eo biển có thể dần mở lại. Tuy vậy, các doanh nghiệp vận tải không tin tình hình sẽ cải thiện nhanh chóng do rủi ro an ninh và khả năng “mở lại trên thực địa” thường chậm hơn tuyên bố.
Janiv Shah (Rystad Energy) cảnh báo giá thuê tàu chở dầu nhiều khả năng vẫn cao và nguồn cung dầu sẽ tiếp tục eo hẹp trong một thời gian. Ông cũng nhấn mạnh rằng tiến展 trên bàn đàm phán không phải lúc nào cũng tạo ra thay đổi thực tế ngay trên tuyến vận chuyển.
Tổng kết
Mức Dated Brent 144 USD/thùng và lưu lượng tàu qua eo Hormuz sụt mạnh đang làm lộ rõ độ căng của thị trường dầu vật chất, khác xa tín hiệu từ giá hợp đồng tương lai. Thị trường sẽ tiếp tục theo dõi khả năng khôi phục lưu thông an toàn qua Hormuz, tốc độ giải phóng lượng tàu mắc kẹt và các động thái dự trữ, đa dạng hóa nguồn cung của những nước nhập khẩu lớn.
